YARGITAY KARARI
DAİRE : 11. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2023/6429
KARAR NO : 2023/7572
KARAR TARİHİ : 21.12.2023
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2016/554 Esas, 2017/99 Karar
Avukat …
DAVALILAR : 1- …
2- Şentürkler Petrol Day. Tük. Mal. Taş. San. Tic. Ltd. Şti.
DAVA TARİHİ
HÜKÜM : Kabul
Taraflar arasındaki alacak davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı, davalı … tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirketle müvekkili şirket arasında 29.06.2009 tarihli 5 yıl süreli akaryakıt bayiilik sözleşmesinin yapıldığını, bu sözleşmeye göre davalı şirketin yıllık satış taahhüdü verdiğini, söz konusu taahhütname ile yıllık 600,00 ton … ürün satış taahhüdünde bulunduğunu ve eksik sattığı beher ton için ödeme tarihindeki TCMB döviz satış … üzerinden olmak üzere beyan ürünler için 50,00 USD karşılığı TL müvekkili şirketin uğradığı kâr kaybını ödemeyi kabul ettiğini, ancak davalının 2009 yılında 33,14 ton … ürün, 2010 yılında 37,59 ton, 2011 yılında ise 16,28 ton … ürün alımında bulunduğunu, ayrıca sözleşmede bayinin satış taahhüdünü yerine getirmemesi halinde 100.000,00 USD cezai şart ödemeyi de kabul ettiğini ileri sürerek şimdilik kâr mahrumiyetinden dolayı 5.000,00 TL ve cezai şarttan 5.000,00 TL olmak üzere toplam 10.000,00 TL’nin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili 02.05.2012 tarihli dilekçesi ile, kâr mahrumiyeti alacağının 52.849,50 USD olmakla dava tarihi itibari ile 1 USD peşin 1.605,00 TL olmakla 84.800,00 TL olarak ıslah ettiklerini, cezai şart yönünden taleplerinin 5.000,00 TL olduğundan beyanla, en yüksek avans faizi ile tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar cevap dilekçelerinde; davacı şirket ile yapılan bayilik sözleşmesinde 20.000 lt hibe motorin verileceğinin kararlaştırıldığını, ancak bunun verilmediğini, söz konusu desteğin yapılmamasından dolayı taahhüt ettikleri yıllık akaryakıt satış miktarını dolduramadıklarını, bu nedenle davacı şirkete borcun bulunmadığını savunarak davanın reddini istemişlerdir.
III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Mahkemece Verilen Karar
Mahkemece 11.02.2015 tarih ve 2014/1424 E., 2015/138 K. sayılı kararı ile davacı tarafın davasına dayanak gösterdiği 29.06.2009 tarihli sözleşme davalı tarafın kabulünde olup, öncelikle 20.000 lt hibe satış destek primi taahhüdünde bulunulduğunu belirttiği, bu sözleşmeden on … önce yapıldığı anlaşılan 16.06.2009 tarihli taahhütte … …’ün borcundan düşülerek 20.000 lt satış destek primi verileceğinin belirtilmesi karşısında, davacının taahhüdünde belirttiği destek primini vermeden davalının borcunu ifa etmesini istemesinin 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (818 sayılı Kanun) 97 nci maddesine aykırı olacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
B. Bozma Kararı
Kapatılan 19. Hukuk Dairesinin 23.02.2016 tarih ve 2015/13464 E., 2016/2934 K. sayılı kararıyla, davalı, sözleşmenin başında davacının taahhüt ettiği hibe motorini vermediğini savunmuş ise de, karşılıklı edim yükleyen sözleşmelerde, sözleşmenin başında davacının edimini yerine getirmediği iddiasıyla sözleşmeyi fesih imkanı varken bayiiliği sürdürmesi nedeniyle sonradan bu yönde def’i de bulunması iyi niyet kurullarına uygun bulunmadığı, bayiilik sözleşmesinde böyle bir hüküm bulunduğu da kanıtlanamadığı, davacının, ifa edilen sözleşme uyarınca eksik ürün alındığı iddiasıyla cezai şart isteminde bulunabilmesi için bir sonraki yıl mal teslimi sırasında önceki yıla ait eksik ürün alımından kaynaklanan haklarını saklı tutmadığı, yani ihtirazı kayıtla mal teslimi yapmadığı sürece ifaya ekli cezai şart isteminde bulunamayacağı, mahkemece bu yön üzerinde durularak, davacının mal teslimi sırasında ihtirazı kayıtta bulunup bulunmadığı araştırılıp, delilleri toplandıktan sonra gerekirse bilirkişi incelemesi de yaptırılıp, sonucuna göre karar verilmesi gereğine işaret edilerek bozulmuştur.
E. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, taraflar arasında yapılan bayilik sözleşmesi ve taahhütname kapsamında davalı bayinin 2009 yılı ve davamı yıllarda taahhüt ettiği … ürünü alamadığı, davacı tarafın sözleşmeyi feshedip kâr mahrumiyeti istemekte haklı olduğu, ayrıca ifaya ekli ceza şart istediği, bu kapsamda davacı ifa edilen sözleşme uyarınca 2010 yılında bir önceki yıl olan 2009 yıl için eksik ürün alımından kaynaklanan haklarını saklı tuttuğunu belirten ihtirazi kayıtla mal teslimi yaptığı, cezai şart istemekte de haklı olduğu, sözleşme ve taahhütnamedeki eksik … üründe beher ton karşılığı 50,00 USD’nin Türk Lirası karşılığını istemekte haklı olmakla, davacı yanca davalılara gönderilen ihtarname ile sözleşme gereğinin yerine getirilmesinin istendiği, temerrüt şartları içermediğinden, dava tarihi ve ıslah tarihi faiz işletilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava dilekçesi ve ıslahla talep edilen 84.800,00 TL kâr mahrumiyeti alacağının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, 5.000,00 TL’lık kısmı için dava tarihi 26.05.2011’den itibaren avans faizi işletilmesine, kalan kısmı için ıslah tarihi 02.05.2012’den itibaren avans faizi işletilmesine, 5.000,00 TL cezai şart talebinin kabulü ile dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmiştir.
IV. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı … temyiz dilekçesinde özetle; davacı şirketin hibe etmeyi taahhüt ettiği yakıtı teslim etmediğini, sözleşme ayakta iken davacının davalı bayiinin bir km uzağında … bir istasyon açtığını, bayiiyi zor duruma düşürdüğünü, kendisinin kefil olduğunu ve bu nedenle taraflar arasındaki hususları bilmesinin imkanı bulunmadığını, sorumluluğunun olmadığını, şahsi olarak kusurunun araştırılmadığını, davacının ihtirazı kayıt koymadan mal teslimine devam ettiğini, daha sonra ihtarname gönderdiğini, davacının kendi kusuruna dayanarak hak talep edemeyeceğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, bayilik sözleşmesinin ihlal edilmesi nedeniyle uğranılan kazanç kaybı ile cezai şart alacağının tahsili istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
818 sayılı Kanun’un 19 maddesi.
3. Değerlendirme
Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı …’ün bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
V. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı …’ün yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalı …’e yükletilmesine,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
21.12.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.