YARGITAY KARARI
DAİRE : 7. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/4566
KARAR NO : 2023/5068
KARAR TARİHİ : 25.10.2023
MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1179 E., 2022/679 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Mut 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/266 E., 2020/555 K.
Taraflar arasındaki geçit … tesisi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın dahili davalı … tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı dahili davalı … tarafından temyiz edilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesince 31.05.2022 tarihli ek karar ile temyiz dilekçesinin miktar yönünden reddine karar verilmiştir.
Ek karar dahili davalı … tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
Dosya içeriğine göre Bölge Adliye Mahkemesince dava miktarı dikkate alınarak temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar verilmiş ise de, davanın niteliği gereği temyizinin olanaklı bulunduğu kabul edilmelidir. Bu durumda temyiz dilekçesinin miktardan reddine ilişkin ek kararın hatalı olduğu anlaşılmakla; 31.05.2022 tarihli ek kararın bozularak ortadan kaldırılması gerekir.
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı dahili davalı … tarafından temyiz edilmekle, ek kararın kaldırılmasına karar verildikten sonra; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi.
I. DAVA
Davacı dava dilekçesinde; geçit … talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı cevap dilekçesinde, davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu taşınmaz lehine geçit … tesisi için ekonomik ve özellikle de sosyal açıdan en uygun güzergahın bilirkişi raporunda davalı …’e ait 101 ada 833 parsel … taşınmazın üzerinden geçen 1. alternatif güzergah olduğu gerekçesiyle davanın davalı … yönünden kabulüne, 101 ada 856 parsel numaralı taşınmaz lehine aynı yer 101 ada 833 numaralı parsel üzerinde yola geçiş sağlamak üzere fen bilirkişisinin 01/03/2019 havale tarihli raporunda (a) harfi ile gösterilen, yeşil renk ile taralı 3 m genişliğinde 57,44 m²’lik kısımda geçit … kurulmasına, diğer davalı Hazine yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde dahili davalı … istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
1. Bilirkişilerce boş ve masrafı daha düşük olan 4. alternatifin değerlendirilmediğini,
2. Geçit irtifakının müvekkile ait 101 ada 833 parselden verilmesi durumunda bir kısım ağaçların kesilmesi gerektiğini ve en önemlisi de kendisine ait parsel ve kuzey sınırındaki 834 parsel … taşınmaz arasındaki sınırda komşu parsel sahibi … …’e ait istinat duvarı bulunduğunu, duvarın yıkılması halinde yağış olursa evin yıkılma durumu olabileceğini,
3. Mahkemece verilen geçit hakkının ise 90 derece kavisli olması nedeniyle manevranın mümkün olmadığını ve manevra halinde köşe kısımda yer alan yapıların zarar göreceğini ilen sürmüştür.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; geçit … tesisine ilişkin en uygun güzergahın 1 No.lu güzergah olduğu, 2 No.lu güzergahın davalı Maliye Hâzinesi’ne ait parseli ikiye böldüğü, 834 numaralı parselin ise m² olarak davalı …’e ait parselden çok küçük olduğu, İlk Derece Mahkemesine ait kararda usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davalı … vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde dahili davalı … vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
İstinaf başvuru dilekçesindeki sebeplerle hüküm temyiz edilmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, geçit … istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. … Medeni Kanunu’nun 747/2 maddesi gereğince geçit isteği önceki mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun komşuya, bu şekilde ihtiyacın karşılanmaması halinde geçit tesisinden en az zarar görecek olana yöneltilmelidir. Zira geçit … taşınmaz mülkiyetini sınırlayan bir irtifak … olmakla birlikte, özünü komşuluk hukukundan alır. Bunun doğal sonucu olarak yol saptanırken komşuluk hukuku ilkeleri gözetilmelidir. Geçit ihtiyacının nedeni, taşınmazın niteliği ile bu ihtiyacın nasıl ve hangi araçlarla karşılanacağı davacının sübjektif arzularına göre değil, objektif esaslara uygun olarak belirlenmeli, taşınmaz mülkiyetinin sınırlandırılması konusunda genel bir ilke olan fedakarlığın denkleştirilmesi prensibi dikkatten kaçırılmamalıdır.
2. Uygun güzergah saptanırken önemle üzerinde durulması gereken diğer bir yön ise, aleyhine geçit kurulan taşınmaz veya taşınmazlar bölünerek kullanım şekli ve bütünlüğünün bozulmamasıdır.
3. Şayet başka türlü geçit tesisi mümkün değilse bunun gerekçesi kararda açıkça gösterilmelidir.
3. Değerlendirme
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, dava konusu lehine geçit … tesis edilirken güzergahda yer alan bilirkişi raporunda ‘taş duvar’ ve ‘briket duvar’ olarak adlandırılan iki adet duvarın yıkılacağı, dahili davalı tarafından bu duvarların istinat duvarı niteliğinde olduğunun savunulduğu anlaşılmıştır. Dahili davalı bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde de istinat duvarlarının kaldırılmasının taşınmazın eğimi nedeniyle su taşkınına sebep olacağını bildirmiştir. Mahkemece bu konu araştırılmadan ve gerekçede bu hususa değinilmeden karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır. Kaldı kı; davacı taşınmazın komşu parseli olan 856 numaralı parselin doğu, 976 numaralı parselin ise batı sınırı itibariyle şimdiki karardaki gibi aynı yola bağlanılacak şekilde bir seçeneğin bulunduğu da değerlendirilerek geçit … tesisinin belirlenmesi gerekmektedir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Yukarıda açıklanan nedenlerle Adana Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin 31.05.2022 tarihli temyiz dilekçesinin reddine ilişkin EK KARARININ KALDIRILMASINA;
2. Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
25.10.2023 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.