YARGITAY KARARI
DAİRE : 21. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2010/12582
KARAR NO : 2012/7802
KARAR TARİHİ : 10.05.2012

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 01/09/2005-30/10/2006 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
Dava, davacının murisi eşi … 1.9.2005-30.10.2006 tarihleri arasında davalı şirkete ait iş yerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, istemin kabulüne karar verilmeştir..
Dosya içeriğinden; davacının murisinin çalışmaları ile ilgili davalı şirket tarafından Kuruma bildirim yapılmadığı, Davalı işverinin … … Devlet Yolunun sanat yapısı ve üst yapı inşaatı işinin yüklenicisi olarak 20.6.2005-16.11.2007 tarihleri arasında çalıştığı ancak SGK İl Müdürlüğünde yazı cevabından davalı işveren şirket adına Isparta İlinde tescilli işyerinin bulunmadığı ,davalı işveren adına işyeri tescilinin merkez adresi olan … Mahallesi N0:76 … SGK İl Müdürlüğünde yapıldığı bu nedenle dinlenen tanıkların bordro tanığı olmadığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık, somut olayda fiili çalışma olgusunun yöntemince kanıtlanmış olup olmadığı, mahkemece bu yönde yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Davanın yasal dayanağını oluşturan; 506 sayılı Sosyal Sigortalar Yasa’sının 2 ve 6. maddelerinde açıkça belirlendiği üzere, sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunun varlığı zorunludur. Eylemli veya gerçek biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça, hizmet akdine dayanılarak dahi sigortalılıktan söz edilemez. Fiili veya gerçek çalışmayı ortaya koyacak belgeler, işe giriş bildirgesiyle birlikte 506 sayılı Yasa’nın 79. maddesinde belirtilen sigortalının gün sayısını, kazanç durumunu, çalışma tarihleriyle birlikte ortaya koyan aylık sigorta gün bilgileri ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 17. maddesinde belirtilen 4
aylık prim bordroları gibi Kuruma verilmesi zorunlu belgelerdir. 506 sayılı Yasa’nın 79/10. maddesinde bu tür hizmet tespit davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge veya yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması salt, bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz. Somut  bilgilere dayanması koşuluyla, bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken komşu işyerleri kayıtlı çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kim diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir. Bu yön, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578, 10.11.2004 gün 2004/21-538 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.
Somut olaya gelince; mahkemece açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığının yöntemince araştırılmadan  sonuca gidildiği açıktır.Ulaştırma Bakanlığının yazı içeriğinden davalı şirketin 20.6.2005-16.11.2007 tarihleri arasında Isparta -… bölgesi … Köyü taş ocağında işletmesinin bulunduğu bildirilmiş, davacı, murisinin bu taş ocağında bekçi olarak çalıştığın iddia etmiştir. Isparta SGK İl müdürlüğü davalı işveren adına tescilli işyeri bulunmadığını bildirmekle beraber bunun nedenleri üzerinde durulmamıştır.Davalı işveren adına ihtilaflı döneme ilişkin dönem bordroları bulunmakla birlikte bu bordroların … Mahallesi … caddesi N0:76 … adresinde bulnan işyerine ait olduğu açıktır. İşveren tarafından … Köyü taş ocağında çalıştırılan işçilerin … adresinde tescilli işyerinden bildiriminin yapılıp yapılmadığı araştırılmalıdır. Bildirimin yapıldığının tespiti halinde … köyü taş ocağında fiilen çalışan bordro tanıkları tespit edilerek davacı murisinin çalışmaları konusunda bilgilerine başvurulmalı bu bordrolarda Gümüşgün Köyünde çalışan işçilere rastlanmaması veya tanıklarının adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği  takdirde, zabıta, maliye ve meslek  odası aracılığı  ve Muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde  uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanlarının; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tesbit edilerek  çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve  gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Yasanın 2, 6, 9 ve 79/10. maddeleri gereğince kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
 O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.         
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,10.05.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.