YARGITAY KARARI
DAİRE : 15. Ceza Dairesi
ESAS NO : 2013/19925
KARAR NO : 2013/16520
KARAR TARİHİ : 01.11.2013

MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi
SUÇ : Nitelikli dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik, özel belgede sahtecilik
HÜKÜM : Ret, beraat, mahkumiyet

Dosya incelenerek gereği düşünüldü;
Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için; failin bir kimseyi, kandırabilecek nitelikte hileli davranışlarla hataya düşürüp, onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlaması gerekmektedir. Hile nitelikli bir yalandır. Fail tarafından yapılan hileli davranış belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olmalı, sergileniş açısından mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelikte bir takım hareketler olmalıdır. Kullanılan hileli davranışlarla mağdur yanılgıya düşürülmeli ve bu yanıltma sonucu yalanlara inanan mağdur tarafından sanık veya bir başkasına haksız çıkar sağlanmalıdır. Hilenin kandırıcı nitelikte olup olmadığı olaysal olarak değerlendirilmeli, olayın özelliği, fiille olan ilişkisi, mağdurun durumu, kullanılmışsa gizlenen veya değiştirilen belgenin nitelikleri ayrı ayrı nazara alınmalıdır.
Ticarî faaliyeti meslek olarak icra eden kişilerin, güvenilirliğini sağlamak amacıyla, bu suçun, tacir (kişisel olarak ticaretle uğraşan kimseler) veya şirket yöneticisi olan yada şirket adına hareket eden kişilerin ticarî faaliyetleri sırasında işlenmesi, TCK’nın 158/1-h bendinde nitelikli hâl kabul edilmiştir. Bu kavramlar Türk Ticaret Kanunun ilgili hükümlerine göre belirlenecektir.
Türk Ticaret Kanunun Madde 14 de, tacir;
“(1) Kişisel durumları ya da yaptığı işlerin niteliği nedeniyle yahut meslek ve görevleri dolayısıyla, kanundan veya bir yargı kararından … bir yasağa aykırı bir şekilde ya da başka bir kişinin veya resmî bir makamın iznine gerek olmasına rağmen izin veya onay almadan bir ticari işletmeyi işleten kişi de tacir sayılır. “denilmektedir.
Ticaret şirketleri, aynı yasanın madde 124 de
”(1) Ticaret şirketleri; kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibarettir.
(2) Bu Kanunda, kollektif ile komandit şirket şahıs; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket sermaye şirketi sayılır” şeklinde tanımlanmıştır.
Kooperatif yöneticilerinin, kooperatifin faaliyeti kapsamında, dolandırıcılık suçunu işlemeleri de nitelikli hâl, kabul edilmiştir. Üye sayısı dolmasına rağmen, üyeliğe kabulün devamından bahsederek üye kayıt edilmiş gibi kişinin parasının alınması bu suç tipine örnek gösterilebilir. Kooperatif yöneticilerinin kimler olduğu 1163 sayılı Kooperatifler kanunun 55 ve devamı maddelerinde tanımlanmıştır. Madde 55- Yönetim Kurulu, kanun ve anasözleşme hükümleri içinde kooperatifin faaliyetini yöneten ve onu temsil eden icra organıdır. Yönetim Kurulu en az üç üyeden kurulur. Bunların ve yedeklerinin kooperatif ortağı olmaları şarttır. Yönetim Kurulu üyeliğine seçilen tüzel kişiler, temsilcilerinin isimlerini kooperatife bildirir.
Bu suçun oluşabilmesi için, tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin dolandırıcılık suçunu ticari faaliyetleri sırasında işlemiş olmaları gerekir. Keza, kooperatif yöneticilerinin bu nitelikli halden cezalandırılabilmeleri için suçun kooperatifin faaliyeti kapsamında, işlenmesi gereklidir. Bu suçun faili tacir veya şirket yöneticisi yada şirket adına hareket eden kişi yada kooperatif yöneticisi olabilir.
Somut olayda; … Test. İnş. Ltd. Şti.’nin şikayetçiler …, … ve …’e ait şirketlere mal alımları karşılığı verdiği çeklerin karşılığının bulunmadığı, sanık …’ın çalıştığı şirketin bilgisi dışında … Test. İnş. Ltd. Şti. ile sahte bayiilik sözleşmesi düzenlediği, … Yapı Malz. İnş. Ltd. Şti. sorumlusu Galip Kahraman’ın Saygınısı Ltd. Şti. vasıtası ile … ve … A.Ş.’ye radyatör verdiği, … ısı Ltd. Şti.’de çalışan sanık … ile görüştüğü, bunun vasıtası ile verdiği … ve … A.Ş.’ye ait çekleri, … Isı Ltd. Şti. sorumlusu …’in yerine sanık …’ın, …’in bilgisi ve rızası dahilinde ciro ederek verdiği, bu çeklerin karşılıksız çıkması nedeniyle 341.340 TL zararının bulunduğu, katılan …’in sorumlusu olduğu … Isı Ltd. Şti. çalışanı sanık …’ın … Tekst. İnş. Ltd. Şti. Ve … A.Ş.’ye satılan mallar karşılığı alınan 711.933,88 TL tutarındaki 17 adet çeki sanık …’ın ciro ederek üçüncü kişilere verdiği ve çeklerin karışlıksız çıktığı, katılan …’in sorumlusu olduğu Saygınısı Ltd. Şti. çalışanı olan ve …’in beyanına göre imza yetkisi bulunmayan sanık …’ın … A.Ş ve … Ltd. Şti.’nden alınan 341.340 TL tutarındaki 7 adet çekin verildiği üçüncü kişiler tarafından tahsile konulduğunda karşılıksız çıktıkları, … Test. İnş. Ltd. Şti., … A.Ş., … A.Ş., … İnş. Mal. Dış. Tic. Ve Paz. Ltd. ,… Yapı Mal. A.Ş. Şirket ortağı olan sanıkların nitelikli dolandırıcılık, … Isı şirketi çalışanı sanık …’ın ise nitelikli dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik ve özel belgede sahtecilik suçlarını işledikleri iddia olunan olayda;
1- Sanık … hakkında özel belgede sahtecilik suçundan verilen davanın reddi kararlarının temyiz incelemesinde;
Yapılan yargılamaya, toplanıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlarına uygun olarak oluşan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsamına göre, katılan … vekili ,katılan … vekilinin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, hükmün ONANMASINA,
2- Sanıklar …, …, … hakkında nitelikli dolandırıcılık suçundan verilen mahkumiyet, sanık … hakkında nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından verilen beraat kararlarının temyiz incelemesinde; kararlarının temyiz incelemesinde;
a- Sanıklar … ile …’nun kardeş oldukları, …’nun …’in eşi olduğu, üretim yeri Gebze ilçesi olan … Yapı Malzemeleri Tic. A.Ş.’nin imalat düzeyinde üretim yapan bir şirket olduğu, sanıklar …, …, …’nun şirket ortağı oldukları ve şirketi temsil ve imzaya yetkili oldukları, … Tekstil İnşaat Ltd. Şti.’nin ise ticari ikametgahının İstanbul ili Beyoğlu ilçesi olduğu, kurucularının … ve … olduğu, …’nun ve …’nun 10 yıl süre ile şirket müdürlüğüne seçildiği, yine … İnşaat Ltd. Şti.’nin %99 hissesinin … Yapı A.Ş.’ne, %1 hissesinin de …’na ait olduğu, … A.Ş.ile … Ltd. Şti. arasında karşılıklı işlemler yürütüldüğü, … Yapı Malzemeleri A.Ş.’nin imalatçı, … Tekstil Ltd. Şti.’nin tedarikçi ve pazarlamacı firma olduğu, … Ltd. Şti. tarafından temin edilen hammaddelerin … A.Ş.’ye satıldığı, … A.Ş.’nin ise ağırlıklı olarak havlu pan imal ettiği, … A.Ş.’nin imal ettiği ürünlerin … Ltd. Şti. tarafından yurtiçi ve yurtdışında satıldığı, … A.Ş.’nin sadece imalat yaptığı, … Ltd. Şti.’nin ise bu imalatları pazarladığı, bu nedenle iki firma arasında çift taraflı alış veriş işlemleri nedeniyle alacak ve borç işlemleri bulunduğu, … Ltd. Şti.’nin, … A.Ş.’ye verdiği profil ve sanayi borularının tamamına yakın kısmını … İnş. Ltd. Şti.’nden temin ettiği ve daha sonra bunları … A.Ş.’ye verdiği, bu iki firma arasında sürekli para hareketlerinin ve para aktarmalarının bulunduğu, sanıkların mal ve hizmet karşılığı düzenlendikleri çeklerin çok büyük bir çoğunluğunun keşide tarihinin 11/07/2007 tarihinden itibaren olduğu, ve sanıkların sahibi olduğu şirketlerle ilgili olarak şirket merkezinin Kocaeli il merkezine taşınması nedeniyle Kocaeli Asliye Ticaret Mahkemesi’ne radyatör üretimi yapan şirketlerinin büyük çoğunluğunu ihraç eden şirketin … Tekstil İnşaat Ltd. Şti. Aracılığıyla ihracatı gerçekleştirmesi, başlangıçta 400 adet olan aylık kapasitenin 55000 adete çıkartılması sırasında firmada çalışanlarının işi yavaşlatmaları, ürünlere zarar vermeleri, işyerinin Kocaeli il merkezine taşınması sırasında üretimin sekteye uğraması ve hedeflenen ciroya ulaşamamaları sonucunda mali durumunun bozulması karşısında, şirketin mali durumunun iyileştirilebilmesi mümkün olduğunu ileri sürerek iflasının bir yıl süreyle ertelenmesini talep ettiği, mahkemenin 21.04.2008 tarihinde iflasın bir yıl süreyle ertelenmesine karar verildiği, bu kararın temyiz isteği üzerine Yargıtay Yüksek 19. Hukuk Dairesince 27.11.2008 gün ve 2008/11294-11602 esas ve karar sayılı kararı ile ilgili projenin ciddi ve inandırıcı olduğunun kabul edilemez olduğu benimsenerek kararı bozduğu, bozma üzerine mahkemenin 05.09.2009 tarihli kararı ile şirketin iflasına karar verildiği anlaşılmasına göre;
Gerçeğin kuşkuya meydan verilmeyecek şekilde ortaya çıkartılması bakımından, sanıkların katılan …’in şirketine verdikleri ve … ve Murat Gencer’in şirketine verilen çeklerin sayısal miktarları tespit edilip bu çeklerin ilgili şirkete ait yasal çek olup olmadıkları, bu çeklerin genel olarak 13.07.2007 tarihi ve öncesine ait olması karşısında şirketin iflasına karar verilen tarihin 05.09.2009 olduğu gözetilerek bozmadan evvel Kacaeli Asliye Ticaret Mahkemesinin 27.11.2008 gün ve 2008/11294-11602 esas ve karar sayılı kararı ile şirket iflasının bir yıl süreyle ertelenmiş olduğu gözetildiğinde, şirketin ticari faaliyetlerinin devam ettirilmesinin ticari hayatın ve yaşamın bir gereği olduğu, verilen çeklerin katılan firmalarca uzun yıllar birlikte … yapmanın sonucu olarak kabul edilmesi, çeklerin karşılığının olmaması buna bağlı olarak ödenemez olmasının ise çek yasası kapsamında değerlendirilebileceği dikkate alınarak çeklerde bir usulsüzlük bulunmaması, çeklerin sanıklara ait şirketlere ait bulunması çeki tanzim edenlerin çek keşide etmeye yetkilerinin bulunması karşısında, dolandırıcılığın hile unsurunun ne şekilde oluştuğu denetime izin verercek şekilde açıklanmadan oluşa uygun düşmeyen kabul ve gerekçeyle eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması,
b- Sanığın tüm aşamalarda katılan …’in sahibi olduğu … Isıtma Sistemleri Yapı ve Tes. Malz. San. Tic. Ltd. şirketinde çalıştığını ve şirket sahibinin bilgisi ve izni dahilinde çekeleri kabul ettiğini, ciro ettiğini ve kullandığını savunması ve savunmasını doğrulamak üzere yaptığı işlemlerle ilgili üç klasör kapsamında bilgi ve belgeleri ve kendisinin ciro ederek kullandığı çek hareketlerini sunduğu gözetilerek katılan …’in sanığa yaptığı işlemlerle ilgili onay vermediği ve rızasının bulunmadığını iddia etmesi karşısında, gerçeğin kuşkuya yer vermeyecek şekilde tespit edilebilmesi bakımından, … Isıtma Sistemleri Yapı ve Tes. Malz. San. Tic. Ltd. şirketinin kayıt, defter, belge ve faturaları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak şirketin diğer sanıklara ait şirketlerle olan ticari ilişki ve kayıtları ile sanığın savunmasında belirttiği hususlar araştırılarak yapılan mal alım satımlarının, alınan çeklerin ve bu çeklerin üçüncü şahıs veya şirketlere verilmesinin katılan …’in bilgisi ve rızası dışında olup olamayacağı, belirlenerek sonucuna göre sanığın hukuki durumunun taktir ve tayin edilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması,
Bozmayı gerektirmiş, katılan … vekili , o yer Cumhuriyet savcısı, katılan … vekili, katılan … Ticaret Ltd. Şirketi vekili, sanıklar …, …, Sanık … müdafiileri temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanunun 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK’nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 01.11.2013 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.