Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2017/4205 E. , 2022/2209 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2017/4205
Karar No : 2022/2209
DAVACI : … Odası
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı / ANKARA
(Mülga … Bakanlığı)
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
DAVANIN_KONUSU : 09/11/2017 tarih ve 30235 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bitki Koruma Ürünleri İle İlgili Yapılacak Denemeler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi ile 7. ve 8. maddelerinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi yönünden; biyologlara yetki verilmesinin ziraat mühendislerinin görev alanına müdahale olduğu, ziraat mühendislerinin münhasır yetkili olduğu alanda başka meslek mensuplarının yetkilendirilmesinin 7472 sayılı Ziraat Yüksek Mühendisliği Kanunu ve Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzük hükümlerine aykırı olduğu, biyologların eğitiminin bu alan için yeterli olmadığı; Yönetmeliğin 7. ve 8. maddelere yönünden; oda kayıt belgesi istenmesine ilişkin düzenleme sevk edilmemesinin üyelik kontrolünün yapılmasına engel olacağı ve kamu yararına aykırı durumların ortaya çıkmasına neden olabileceği ileri sürülmektedir.
DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idarece, dava konusu Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi yönünden; dava konusu düzenleme yapılırken uluslararası ilaç deneme kriterlerinin dikkate alındığı, ruhsatlandırmanın önemli bir iş olduğu, sadece etkin doz belirlemeye yönelik deneme çalışmalarında biyologlara yetki verildiği ve biyologların bu yönden zirai mücadele veya benzer bir yetki kullanmadığı, biyolojik etki ve kalıntı denemelerinde biyologların görev alabileceği, eğitimine uygun olduğu ve yurdışında bu işlerde biyologların çalıştığı, tecrübeli ve daha önce bu işi yapmış kişilerin çalışabilmesine yönelik düzenleme yapıldığı, düzenlemenin hazırlık aşamasında alınan görüşler arasında yer verilen Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekanlığının 20/12/2016 tarihli ve E.16191 sayılı yazısında, “Sadece kalıntı analizi yapabilecek kişilere ise Bitki Koruma Bölüm mezunları dışında Gıda Mühendisi, Biyolog, Kimyager ve Kimya mühendislerinin ilave edilmesi gerekmektedir.” şeklinde görüşe yer verildiği; Yönetmeliğin 7. ve 8. maddeleri yönünden; odaya kayıt olup olmama hususunun oda ile üyesi arasında bir konu olduğu ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : 09/11/2017 tarih ve 30235 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Bitki Koruma Ürünleri İle İlgili Yapılacak Denemeler Hakkında Yönetmeliğin, deneme yetki alanının değiştirilmesine ilişkin 8. maddesinde, yeni deneme konuları için yetki alacak veya daha önceden aldığı yetki belgesinde değişiklik yapacak tüzel kişilerden çalıştırdığı mühendislerin davacı odaya kayıtlı olduğunu gösterir belge aranmamasına ilişkin eksin düzenlemenin iptali, 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi yönünden davanın reddi ve 7. maddesi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; 09/11/2017 tarih 30235 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Bitki Koruma Ürünleri İle İlgili Yapılacak Denemeler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi ile 7. ve 8. maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Bitki ve bitkisel ürünlerin yetiştirildikleri ve muhafaza edildikleri ortamlarda zararlı organizmalara karşı kullanılacak ticari formdaki bitki koruma ürünlerinin biyolojik etkinlik, kalıntı, yan etki, toksikolojik ve ekotoksikolojik denemelerinin yapılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun 18., 19., 20. ve 39. maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 09/11/2017 tarih 30235 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulan Bitki Koruma Ürünleri İle İlgili Yapılacak Denemeler Hakkında Yönetmeliğin “Deneme Yapacak Kişiler” başlıklı dava konusu 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, “Bitki koruma ürünlerinin biyolojik etkinlikleri ve kalıntı ile ilgili aynı konuda yürütülen projelerde veya yapılan biyolojik etkinlik ve kalıntı denemelerinde en az sekiz denemede görev yapmak şartı ile en az dört yıl süre ile çalışmış biyolog olmak.” hükmü; “Tüzel kişilere deneme yetkisinin verilmesi” başlıklı 7. maddesinde, “(1) Bitki Koruma Ürünleri Deneme Yetki Belgesi almak isteyen tüzel kişiler aşağıdaki bilgi ve belgelerle birlikte Genel Müdürlüğe müracaat eder: a) Bitki koruma ürünlerinin denemeleri ile ilgili faaliyeti olduğunu gösteren Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, b) Ticaret sicil kayıt örneği, c) İşyerinin adı, açık adresi, telefon numarası ve e-posta adresi, ç) Vergi mükellefi olduğunu gösterir belge, d) İmza yetkisine sahip yetkili kişinin imza sirküleri, e) Yapılacak denemelerin planlanması, yürütülmesi, değerlendirilmesi ve raporlanması konularında görevlendirilecek personelin listesi ile bu personelin eğitim durumlarını gösteren bilgi ve belgeler, f) Yapılacak denemelerle ilgili çalışmalarda kullanılması gereken tüm tesis ve ekipmanların listesi ile bu tesis ve ekipmanların bulunduğu yerlere ait adres bilgileri, g) Tüzel kişilikte görev yapan personelin görev tanımlarını içeren bilgiler ile yönetim ve organizasyon şeması, ğ) Tüzel kişilikteki tüm organizasyondan sorumlu personelin iş sözleşmenin aslı veya firma yetkilisi tarafından onaylı sureti, bu kişinin firma bordrosunda olduğunu gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu belgesi, kimlik fotokopisi ile personele ait imza sirküleri, h) Deneme yetkisi alınacak konularla ilgili her farklı konu için, bünyesinde 5 inci maddede belirtilen nitelikleri taşıyan en az bir eleman çalıştırdığına dair sözleşmenin aslı veya firma yetkilisi tarafından onaylı sureti, bu kişinin firma bordrosunda olduğunu gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu belgesi, kimlik fotokopisi ile personele ait imza sirküleri, ı) Yetki alınan deneme konusu ile ilgili yapılacak denemelerin sorunsuz yürütülmesi için gerekli olan alt yapıya ve alet ekipmana sahip olduğunu, yapılacak denemelerin ilgili mevzuata uygun yapılacağını, gerektiğinde yapılan denemelerle ilgili her türlü bilgi ve belgeyi Bakanlığa sunacağını, bünyesinde görev yapan deneme yapmaya yetkili elemanların değişmesi halinde, bu değişikliği bir ay içinde Genel Müdürlüğe bildireceğini, aksi durumun tespiti halinde Bakanlığın alacağı her türlü karara uyacağını belirten imza yetkisine sahip yetkili tarafından onaylı Taahhütname.(2) Yapılan müracaatlar Genel Müdürlükçe incelenir ve durumu uygun bulunanlara beş yıl süre ile geçerli olmak üzere EK-1’de yer alan Bitki Koruma Ürünleri Deneme Yetki Belgesi düzenlenir.” hükmü; 8. maddesinde ise “(1) Bitki Koruma Ürünleri Deneme Yetki Belgesine sahip tüzel kişiler yetki aldıkları deneme konularına ilave yeni deneme konuları için yetki alabilirler veya daha önceden alınmış olan yetkilerde değişiklik yapabilirler.(2) Tüzel kişiler ilave deneme yetkisi almak için veya önceden alınmış olan yetkilerde değişiklik yapmak için daha önce düzenlenmiş belgenin aslı ile yetki almak istenilen konuya ilişkin 7 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen belgeler ve daha önce onay görmüş şartların devam ettiğini gösteren belgeler ile Genel Müdürlüğe başvurur. (3) Genel Müdürlük tarafından yapılacak değerlendirmeden sonra söz konusu belgelerin uygun bulunması halinde yeni deneme yetki konusu ilave edilerek veya daha önce alınmış yetkilerde gerekli değişiklik yapılarak tüzel kişi adına Bitki Koruma Ürünleri Deneme Yetki Belgesi düzenlenir.” hükmü yer almıştır.
Davacının, Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi ile biyologlara yetki verilmesinin ziraat mühendislerinin görev ve yetkilerine müdehale niteliği taşıdığını, 7. ve 8. maddelerinin ise oda kayıt belgesinin deneme yapacak kişi ve kurumlardan istenecek belgeler arasında yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlendiğini ileri sürdüğü görülmüştür.
Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzüğün 2. maddesinde ziraat mühendislerinin yetkisi “Ziraat mühendislerinin yetkileri, genel çalışma alanları dışında lisans veya lisans üstü diploması aldıkları bölümler ve mesleki çalışma alanlarıyla sınırlıdır. Bu Tüzükte, yalnız ziraat mühendislerinin yetkili olduğu belirtilen alanlar dışındaki konularda, diğer fakülte veya yüksek okulların lisans veya yüksek lisans düzeyinde öğrenim programlarını bitirenlerin öğrenim gördükleri alanlarda çalışma hakları saklıdır. ” şeklinde belirlenmiştir.
Aynı Tüzüğün “Zirai Mücadele, Zirai Karantina ve Tarım İlaçları” başlıklı 5. maddesi “Tarım ürünlerinin yetiştirilmesi, hasadı, işlenmesi, depolanması, ambalajlanması ve pazarlanması aşamalarında; her türlü hastalık ve zararlılar konusunda teşhis, ilaç ve metod önerisi, mücadele, planlama ve uygulamaların denetlenmesi, gazlama (fümigasyon) gibi faaliyetler ziraat mühendisleri tarafından yürütülür.Her türlü zirai mücadele ilacıyla parazit ve predatörleri üreten, ithal ve ihraç eden, depolayan, pazarlayan veya dağıtan işletmeler bu faaliyetleri için teknik eleman veya danışman olarak ziraat mühendisi çalıştırırlar.Tarım ürünlerinin yetiştirilmesi, hasadı, işlenmesi, paketlenmesi, depolanması, satışı, ithal ve ihracı, taşınması işlemleri sırasında uygulanacak her türlü iç ve dış karantina esaslarının saptanması ve uygulanması ziraat mühendislerince yürütülür.Tarımda kullanılan büyüme düzenleyici ilaç, vitamin, hormon, bakteri gibi kimyasal ve biyolojik preparatların üretimi, ithali, pazarlama ve dağıtımı alanlarında çalışan işletmeler teknik eleman veya danışman olarak ziraat mühendisi çalıştırırlar.Yukarıdaki fıkralarda geçen ilaç ve preparatların üretimi, ithali, pazarlanması ve bunların bitkilere uygulanmaları aşamalarındaki ruhsatlandırma ve denetim işleri ziraat mühendisleri tarafından yürütülür.” hükmünü içermektedir.
Anılan düzenlemede kalıntı analizi konusunda ziraat mühendislerine münhasır bir yetki verilmediği, dava konusu düzenleme ile biyologlara verilen yetkinin ise sadece kalıntı analizi yapılması konusuna ilişkin olduğu görülmekte olup; denemelerde oluşan kalıntılara dair analizin doğrudan zirai mücadele olarak kabulüne de imkan bulunmamaktadır.
Kaldı ki, savunma dilekçesi ekinde sunulan ve düzenlemenin hazırlık aşamasında alınan görüşler arasında yer verilen Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekanlığının 20/12/2016 tarihli ve E.16191 sayılı görüş yazısında, “sadece kalıntı analizi yapabilecek kişilere ise Bitki Koruma Bölüm mezunları dışında Gıda Mühendisi, Biyolog, Kimyager ve Kimya mühendislerinin ilave edilmesi gerekmektedir” şeklinde görüşe yer verildiği anlaşıldığından Bitki Koruma Ürünleri İle İlgili Yapılacak Denemeler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bitki Koruma Ürünleri İle İlgili yapılacak Denemeler Hakkında Yönetmeliğin dava konusu 7. ve 8. maddelerine gelince;
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ziraat Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin “Oda Üyeliğini Sürdürme Zorunluluğu” başlıklı 12. maddesinde, “Diploma veya mezuniyet belgesi almak suretiyle Türkiye’de mesleklerini uygulayacak duruma gelmiş olan mühendis ve yüksek mühendisler kamu görevlisi olmamaları halinde, Odaya başvurmak, kayıt olmak ve bir kimlik belgesi almak zorundadırlar. Oda kimlik belgesi almayanlar, üyelik görev ve yükümlülüklerini yerine getirmeyenler veya başka bir nedenle kimlik belgesi yenilenmemiş veya onaylanmamış olanların mesleklerini uygulamaları yasaklanır.” hükmü yer almaktadır.
Her ne kadar, madde metninde açıkça ifade edilmemiş ise de çalışacak kişilerin eğitim durumu, yapacakları işler ve sözleşmelerinin ilgili Bakanlığa sunulması gerektiği dikkate alındığında, yapılan genel düzenleme açısından ziraat mühendisi çalıştıran tüzel kişilerin ziraat mühendisleri odasına kayıt belgelerini de başvuru sırasında sunması gerekeceği anlaşıldığından söz konusu düzenlemenin eksik olduğu yolundaki iddiada hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dava, 09/11/2017 tarih ve 30235 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bitki Koruma Ürünleri İle İlgili Yapılacak Denemeler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendindeki düzenlemenin biyologların, mesleki yetkinliklerine aykırı kural içerdiği; 7. ve 8. maddelerinin ise, çalıştırılması zorunlu elemanların davacı Odaya kayıtlı olduklarına ilişkin belge istenilmemesi yönünde eksik düzenlemeler ihtiva ettiği iddialarıyla iptalleri istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun “Bitki koruma ürünleri ile ziraî mücadele alet ve makinelerinin onayı ve üretimi” başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasında, bitki koruma ürünleri, ziraî mücadele alet ve makineleri ile zararlı organizma mücadelesinde kullanılan diğer ürünlerin üretimine, ithalatına, kullanımına, ambalajlanmasına, etiketlenmesine, tanıtımına, nakliyesine, depolanmasına, reçeteli ya da reçetesiz satışına, onayına, kontrolüne ve teminine ilişkin işlemlerin Bakanlık tarafından belirleneceği; 2. fıkrasında da, bitki koruma ürünlerinin onaylanmasına ilişkin esasların Bakanlık tarafından belirleneceği kuralına yer verilmiştir. Aynı Kanun’un 19. maddesinde, bitki koruma ürünlerinin toptan ve perakende satışı ile tanıtımına; 20. maddesinde de, bitki koruma ürünlerinin uygulanmasına; 39. maddesinde ise bitki koruma ürünlerine yönelik yaptırımlara ilişkin hükümler yer almıştır.
Bitki ve bitkisel ürünlerin yetiştirildikleri ve muhafaza edildikleri ortamlarda zararlı organizmalara karşı kullanılacak ticari formdaki bitki koruma ürünlerinin biyolojik etkinlik, kalıntı, yan etki, toksikolojik ve ekotoksikolojik denemelerinin yapılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 18., 19., 20. ve 39. maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 09/11/2017 tarih 30235 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulan Bitki Koruma Ürünleri İle İlgili Yapılacak Denemeler Hakkında Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde, “bitki koruma ürünü”, kullanıcıya farklı formlarda sunulan, bitki ve bitkisel ürünleri zararlı organizmalara karşı koruyan veya bu organizmaların etkilerini önleyen, bitki besleme amaçlı olanlar dışında bitki gelişimini etkileyen, koruyuculara ilişkin özel bir düzenleme kapsamında bulunmayan ancak bitkisel ürünleri koruyucu olarak kullanılan, istenmeyen bitki veya bitki kısımlarını yok etmek, istenmeyen bitki gelişimini kontrol etmek veya önlemek amacıyla kullanıcıya bir veya daha fazla aktif madde içeren bir formülasyon halinde sunulan aktif madde ve preparatlar şeklinde; (g) bendinde, “deneme” bitki koruma ürünlerinin biyolojik etkinlik, kalıntı, dayanıklılık ve yan etkileri ile toksikolojik ve ekotoksikolojik etkilerini görmek amacıyla belirli metotlara göre yapılan çalışmalar şeklinde; (k) bendendi ise, “zararlı organizma” bitki veya bitkisel ürünlere zarar veren her türlü hastalık, zararlı ve yabancı otlar şeklinde tanımlanmış olup, “Deneme Yapacak Kişiler” başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının dava konusu (c) bendinde, “Bitki koruma ürünlerinin biyolojik etkinlikleri ve kalıntı ile ilgili aynı konuda yürütülen projelerde veya yapılan biyolojik etkinlik ve kalıntı denemelerinde en az sekiz denemede görev yapmak şartı ile en az dört yıl süre ile çalışmış biyolog olmak.” düzenlemesine; “Tüzel kişilere deneme yetkisinin verilmesi” başlıklı 7. maddesinin, görülmekte olan davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan halinde, Bitki Koruma Ürünleri Deneme Yetki Belgesi almak isteyen tüzel kişilerin, deneme yetkisi alınacak konularla ilgili her farklı konu için, bünyesinde 5. maddede belirtilen nitelikleri taşıyan en az bir eleman çalıştırdığına dair sözleşmenin aslı veya firma yetkilisi tarafından onaylı sureti, bu kişinin firma bordrosunda olduğunu gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu belgesi, kimlik fotokopisi ile personele ait imza sirküleri ve maddede sayılan diğer belgeler ile birlikte Genel Müdürlüğe müracaat edeceği düzenlemesine; “Deneme yetki alanının değiştirilmesi” başlıklı 8. maddesinde, ise “(1) Bitki Koruma Ürünleri Deneme Yetki Belgesine sahip tüzel kişiler yetki aldıkları deneme konularına ilave yeni deneme konuları için yetki alabilirler veya daha önceden alınmış olan yetkilerde değişiklik yapabilirler. (2) Tüzel kişiler ilave deneme yetkisi almak için veya önceden alınmış olan yetkilerde değişiklik yapmak için daha önce düzenlenmiş belgenin aslı ile yetki almak istenilen konuya ilişkin 7 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen belgeler ve daha önce onay görmüş şartların devam ettiğini gösteren belgeler ile Genel Müdürlüğe başvurur. (3) Genel Müdürlük tarafından yapılacak değerlendirmeden sonra söz konusu belgelerin uygun bulunması halinde yeni deneme yetki konusu ilave edilerek veya daha önce alınmış yetkilerde gerekli değişiklik yapılarak tüzel kişi adına Bitki Koruma Ürünleri Deneme Yetki Belgesi düzenlenir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
7472 sayılı Ziraat Mühendisliği Hakkında Kanun’un 2. maddesinde, “Ziraat yüksek mühendisleri mesleki iştigal veya ihtısas sahaları dahilinde olmak üzere araştırma, ıslah, yetiştirme, toprak muhafaza,zirai mücadele, ziraat alet ve makinaları, bahçe mimarisi, toprak tasnifi, toprak, su, gıda, yem, kimyevi gübre, nebat tahlilleri, teknoloji, zootekni, zirai ekonomi gibi bilumum zirai hizmet ve faaliyetlerde bulunmaya, lisans aldıkları veya ihtısas yaptıkları sahalara ait keşif, plan ve projeleri hazırlamaya ve tatbik etmeye,bütün bu sahalarda gerekli kontrol, muayane, ekspertiz, ehlivukuf işlerini görmeye, raporlar tanzim etmeye, zirai danışma büroları ve laboratuvarları açmaya, hususi müessese ve işletmeler kurmaya ve idare etmeye veya bunların mesul müdürlüğünü ifaya salahiyetlidirler.” hükmü yer almıştır.
7472 sayılı Kanun’a dayanılarak çıkarılan Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzüğün 2. maddesinde, ziraat mühendislerinin yetkisi, “(1) Ziraat mühendislerinin yetkileri, genel çalışma alanları dışında lisans veya lisans üstü diploması aldıkları bölümler ve mesleki çalışma alanlarıyla sınırlıdır.
(2) Bu Tüzükte, yalnız ziraat mühendislerinin yetkili olduğu belirtilen alanlar dışındaki konularda, diğer fakülte veya yüksek okulların lisans veya yüksek lisans düzeyinde öğrenim programlarını bitirenlerin öğrenim gördükleri alanlarda çalışma hakları saklıdır.” şeklinde belirlenmiştir.
Aynı Tüzüğün “Zirai Mücadele, Zirai Karantina ve Tarım İlaçları” başlıklı 5. maddesinde, “(1) Tarım ürünlerinin yetiştirilmesi, hasadı, işlenmesi, depolanması, ambalajlanması ve pazarlanması aşamalarında; her türlü hastalık ve zararlılar konusunda teşhis, ilaç ve metod önerisi, mücadele, planlama ve uygulamaların denetlenmesi, gazlama (fümigasyon) gibi faaliyetler ziraat mühendisleri tarafından yürütülür.
(2) Her türlü zirai mücadele ilacıyla parazit ve predatörleri üreten, ithal ve ihraç eden, depolayan, pazarlayan veya dağıtan işletmeler bu faaliyetleri için teknik eleman veya danışman olarak ziraat mühendisi çalıştırırlar.
(3) Tarım ürünlerinin yetiştirilmesi, hasadı, işlenmesi, paketlenmesi, depolanması, satışı, ithal ve ihracı, taşınması işlemleri sırasında uygulanacak her türlü iç ve dış karantina esaslarının saptanması ve uygulanması ziraat mühendislerince yürütülür.
(4) Tarımda kullanılan büyüme düzenleyici ilaç, vitamin, hormon, bakteri gibi kimyasal ve biyolojik preparatların üretimi, ithali, pazarlama ve dağıtımı alanlarında çalışan işletmeler teknik eleman veya danışman olarak ziraat mühendisi çalıştırırlar.
(5) Yukarıdaki fıkralarda geçen ilaç ve preparatların üretimi, ithali, pazarlanması ve bunların bitkilere uygulanmaları aşamalarındaki ruhsatlandırma ve denetim işleri ziraat mühendisleri tarafından yürütülür.” hükmüne yer verilmiştir.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimarlar Odaları Birliği Kanunu’nun “Umumi hükümler” başlıklı 33. maddesinde, “Türkiye’de mühendislik ve mimarlık meslekleri mensupları mesleklerinin icrasını iktiza ettiren işlerle meşgul olabilmeleri ve mesleki tedrisat yapabilmeleri için ihdisasına uygun bir odaya kaydolmak ve azalık vasfını muhafaza etmek mecburiyetindedirler.” kuralına yer verilmiştir.
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ziraat Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin “Üyelikle İlgili Genel Hükümler” başlıklı 10. maddesinde, “Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde belirtilen mühendis ve yüksek mühendisler, mesleklerinde özel olarak çalışabilmek ve mesleki eğitim yaptırabilmek için Odaya kaydolmak ve üyeliklerini sürdürmek zorundadırlar.” kuralı; “Oda Üyeliğini Sürdürme Zorunluluğu” başlıklı 12. maddesinde, “Diploma veya mezuniyet belgesi almak suretiyle Türkiye’de mesleklerini uygulayacak duruma gelmiş olan mühendis ve yüksek mühendisler kamu görevlisi olmamaları halinde, Odaya başvurmak, kayıt olmak ve bir kimlik belgesi almak zorundadırlar. Oda kimlik belgesi almayanlar, üyelik görev ve yükümlülüklerini yerine getirmeyenler veya başka bir nedenle kimlik belgesi yenilenmemiş veya onaylanmamış olanların mesleklerini uygulamaları yasaklanır.” kuralı bulunmaktadır.
Yönetmeliğin Dava Konusu 5. Maddesinin 1. Fıkrasının (c) Bendinin İncelenmesi:
Davacı tarafından, Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi ile biyologlara yetki verilmesinin ziraat mühendislerinin görev ve yetkilerine müdahale niteliği taşıdığı ve biyologların mesleki yetkinliklerini aşkın düzenleme içerdiği ileri sürülmektedir.
Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzüğün yukarıda yer verilen hükümleri incelendiğinde, biyolojik etkinlik ve kalıntı analizi konusunda ziraat mühendislerine münhasır bir yetki verilmediği, dava konusu düzenleme ile biyologlara verilen yetkinin ise sadece biyolojik etkinlik ve kalıntı denemelerine ilişkin olduğu görülmekte olup; biyolojik etkinlik ve kalıntı denemelerine dair analizin doğrudan zirai mücadele olarak kabulüne de imkan bulunmamaktadır.
Nitekim, savunma dilekçesi ekinde sunulan ve düzenlemenin hazırlık aşamasında alınan görüşler arasında yer verilen Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dekanlığının, 20/12/2016 tarihli ve E.16191 sayılı Yönetmelik taslağına ilişkin görüş yazısında, “Sadece kalıntı analizi yapabilecek kişilere ise Bitki Koruma Bölüm mezunları dışında Gıda Mühendisi, Biyolog, Kimyager ve Kimya mühendislerinin ilave edilmesi gerekmektedir.” şeklinde görüşe yer verildiği görülmektedir.
Öte yandan, Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü’nün ders programı incelendiğinde; tohumlu bitkiler, bitki morfolojisi, bitki fizyolojisi dersleri ile bahçe bitkileri zararlıları, tarla bitkileri zararlıları ve bitki yetiştirme ortamları derslerini de içeren Gıda, Tarım ve Hayvancılık Modülü Üniversite Seçmeli Ders Grubu’nun da zorunlu olarak alınması gereken dersler arasında yer aldığı, bitki embriyolojisi, tıbbi bitkiler, bitki büyüme ve gelişme fizyolojisi, tohumsuz bitkiler, bitki nematolojisi, bitki biyoteknolojisi gibi derslerin de seçmeli olarak alınabildiği, dolayısıyla biyologların lisans eğitiminin zararlı organizmalara ve bunlara yönelik geliştirilen bitki koruma ürünlerinin biyolojik etkinlik ve kalıntı analiz / denemelerini yapma konusunda yeterli bulunduğu; kaldı ki davalı idarece, bitki koruma ürünlerinin biyolojik etkinlikleri ve kalıntı ile ilgili denemelerde görev yapacak (deneme yetki belgesi verilecek) biyologlar için aynı konuda (biyolojik etkinlik ve kalıntı konularında) yürütülen projelerde veya yapılan biyolojik etkinlik ve kalıntı denemelerinde en az sekiz denemede görev yapma ve en az dört yıl süre ile çalışmış olma, başka bir ifadeyle belirtilen alanda yeterli bilgi, tecrübe ve buna bağlı olarak yetkinlik şartı getirildiği görülmektedir.
Bu itibarla, Bitki Koruma Ürünleri İle İlgili Yapılacak Denemeler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Yönetmeliğin Dava Konusu 7. Maddesinin İncelenmesi:
Yönetmeliğin, davacının eksik düzenleme iddiasına konu 7. maddesinin 1. fıkrası, 18/02/2020 tarih ve 31043 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bitki Koruma Ürünleri İle İlgili Yapılacak Denemeler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesiyle değiştirilmiştir.
Bu nedenle, iptali istenen Yönetmelik maddesi değiştirilmiş olduğundan, bu kısım bakımından esasının incelenme olanağı kalmayan dava hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Yönetmeliğin Dava Konusu 8. Maddesinin İncelenmesi:
Davacı tarafından, Yönetmeliğin 8. maddesinin, odaya kayıt belgesinin deneme yapacak kişi ve kurumlardan istenecek belgeler arasında yer almaması nedeniyle eksik düzenlendiği ileri sürülmektedir.
Dava konusu edilen düzenleme incelendiğinde, yeni deneme konuları için yetki alacak veya daha önceden aldığı yetki belgesinde değişiklik yapacak tüzel kişilerden istenecek belgelerin belirlendiği görülmekte olup, yapılan düzenleme uyarınca, yetki almak istenilen konuya ilişkin Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen belgelerin istenildiği, Yönetmeliğin 7. maddesinin 1. fıkrasının ilk halinde ise, Bitki Koruma Ürünleri Deneme Yetki Belgesi almak isteyen tüzel kişilerce, deneme yetkisi alınacak konularla ilgili her farklı konu için, bünyesinde 5. maddede belirtilen nitelikleri taşıyan en az bir eleman çalıştırdığına dair sözleşmenin aslı veya firma yetkilisi tarafından onaylı sureti, bu kişinin firma bordrosunda olduğunu gösteren Sosyal Güvenlik Kurumu belgesi, kimlik fotokopisi ile personele ait imza sirküleri sunulması şartı arandığı; 6235 sayılı Kanun ile Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ziraat Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin yukarıda aktarılan düzenlemesine göre, ziraat mühendislerinin çalışılabilmesi için ziraat mühendisleri odasına kayıt yaptırması ve her yıl kaydını yenileyerek vize ettirmesi gerektiği, aksi takdirde ziraat mühendisi sıfatı ile (kamu görevi hariç) çalışamayacağı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar, madde metninde açıkça ifade edilmemişse de, çalışacak kişilerin eğitim durumu, yapacakları işler ve sözleşmelerinin ilgili Bakanlığa sunulması gerektiği dikkate alındığında, yapılan genel düzenleme açısından ziraat mühendisi olarak çalışanların buna dair belgeleri de başvurusu sırasında sunması gerekeceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu nedenle, dava konusu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı dikkate alındığında, başvuru dilekçesi ekinde yer alacak belgeler arasında odaya kayıt (üyelik) belgesinin istenilmemiş olması eksik düzenleme sayılamayacağından, davacının bu iddiası yerinde görülmemiş olup, söz konusu Yönetmelik maddesinin, dayanağı Kanun’a ve hukuka aykırılık taşımadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 09/11/2017 tarih ve 30235 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Bitki Koruma Ürünleri İle İlgili Yapılacak Denemeler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi yönünden DAVANIN REDDİNE oy birliği ile,
2. 09/11/2017 tarih ve 30235 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Bitki Koruma Ürünleri İle İlgili Yapılacak Denemeler Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesine yönelik eksik düzenleme iddiası yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA oy birliği ile,
3. 09/11/2017 tarih ve 30235 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Bitki Koruma Ürünleri İle İlgili Yapılacak Denemeler Hakkında Yönetmeliğin 8. maddesine yönelik eksik düzenleme iddiası yönünden DAVANIN REDDİNE oy çokluğu ile,
4. Davada netice itibarıyla kısmen davanın reddi, kısmen karar verilmesine yer olmadığı kararı verildiğinden, ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin, haklılık oranına göre 1/2’si olan … TL’nin davacı üzerinde bırakılmasına, … TL’nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, … TL vekâlet ücretinin ise davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
6. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 19/04/2022 tarihinde karar verildi.
(X)-KARŞI OY:
Dava, 09/11/2017 tarih ve 30235 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bitki Koruma Ürünleri İle İlgili Yapılacak Denemeler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi ile 7. ve 8. maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davacı tarafından, Yönetmeliğin 8. maddesinin, odaya kayıt belgesinin deneme yapacak kişi ve kurumlardan istenecek belgeler arasında yer almaması nedeniyle eksik düzenlendiği ileri sürülmektedir.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu’nun 33. maddesinde, mühendislik mesleği mensuplarının mesleklerini icra edebilmek için ihtisaslarına uygun odaya kaydolmak ve üyelik niteliğini korumak zorunda oldukları hükmü yer almaktadır.
Meslek kuruluşlarına, üyelerinin nitelik ve niceliği, ürettikleri iş ve hizmetlerin toplumun temel ihtiyaçlarına yönelik olması ve ülke genelinde yaygınlığı, çoğulcu demokratik gelişim ortamında etkili bir sivil toplum örgütü rolünde bulunmaları, örgütlülüğün üyelere getirdiği yararlar ile toplum çıkarlarının uygun düzeylerde dengelenebilmesi ve demokratik toplum kültürünün kamu düzeninde olumsuzluk yaratmadan derinleştirilebilmesi amaçlarıyla kamusal nitelik kazandırılarak, Anayasanın 135. maddesinde yer verilmiştir.
Anılan madde kapsamında, mühendislerin ortak ihtiyaçlarını karşılamak, hak veya yararlarını korumak, meslek mensupları arasında mesleki etik, disiplin ve dayanışmayı korumak, mühendislik mesleğinin kamu ve kişi yararına uygulanıp geliştirilmesini sağlamak amaçlarıyla kurulmuş birer kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olan odaların, söz konusu görevlerini hizmet gereklerine uygun ve meslek mensuplarını bağlayıcı bir şekilde yerine getirebilmeleri için, mesleklerini serbest olarak icra edecek mühendislerin odaya kayıt olmaları zorunluluğu getirilmiştir.
Odanın kuruluş amacını gerçekleştirebilmesi; ancak Oda tarafından düzenlenecek “ilgilinin odaya kayıtlı olduğunu ve mesleğini icraya bir engeli bulunmadığını” gösteren belgenin, işe girişlerde ibrazı zorunlu belge olarak kabulü ile mümkün olabilecektir.
09/11/2017 tarih ve 30235 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bitki Koruma Ürünleri İle İlgili Yapılacak Denemeler Hakkında Yönetmeliğin deneme yetki alanının değiştirilmesine ilişkin 8. maddesinde, yeni deneme konuları için yetki alacak veya daha önceden aldığı yetki belgesinde değişiklik yapacak tüzel kişilerden çalıştırdığı mühendislerin davacı odaya kayıtlı olduğunu gösterir belge istenilmemesi suretiyle, 6235 sayılı Kanun’un 33. maddesi gereği yapılması zorunlu olan oda üyeliği kaydının davalı Bakanlık ve davacı Oda tarafından denetimine engel olunduğu, oda faaliyetinin icrasının zorlaştırıldığı ve işlevsizleştirildiği, söz konusu Yönetmelik hükmünün bu yönüyle eksik düzenlendiği ve hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim (mülga) Bitki Koruma Ürünlerinin Önerilmesi, Uygulaması ve Kayıt İşlemleri Hakkında Yönetmeliğin aynı yönde eksik düzenleme içerdiği iddiasıyla ilgili maddelerinin iptali istemiyle açılan davada Dairemizce davanın reddi yolunda verilen 17/06/2020 tarihli ve E:2015/292, K:2020/2079 sayılı karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 15/02/2021 tarihli ve E:2020/3110, K:2021/267 sayılı kararıyla yukarıda aktarılan gerekçelerle bozulmuş ve Dairemizce de bozmaya uyularak eksik düzenlemelerin iptaline karar verilmiştir.
Belirtilen nedenlerle, anılan eksik düzenlemenin iptali gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.