Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2017/599 E.  ,  2022/5736 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2017/599
Karar No : 2022/5736

DAVACI : … (… Sendikası)
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …

DAVANIN_KONUSU : Davacı tarafından;
1-07/09/2016 tarihli ve 29824 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmeliğin 27. maddesi ile 31/07/2002 tarihli ve 24832 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gemiadamları Yönetmeliğine (Ana Yönetmelik) eklenen,
a)”Gemiadamları Disiplin Komisyonu” başlıklı ek 10. maddesinin,
b)”Gemiadamlarına ilişkin idari tedbirler” başlıklı ek 11. maddesinin,
c)”Tekerrüre ilişkin hükümler” başlıklı ek 14. maddesinin,
2-Ana Yönetmelikte değişiklik yapan Yönetmeliğin yürürlüğüne ilişkin 31. maddesinin, dava konusu maddeler yönünden,
3-Davalı Bakanlığın … tarih ve … sayılı yazısıyla duyurulan “Gemiadamlarına Uygulanacak İdari Yaptırımlara İlişkin Yönerge”nin,
iptali istenilmektedir.

DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, disiplin cezası ve idari yaptırımların Yönetmelik ve Yönerge ile düzenlenmesine yönelik yasal dayanak olmadığı, içerdiği hükümler itibariyle Yönergenin Resmi Gazete’de yayımlanması gerektiği, toplu iş sözleşmesi hükümlerinin zedelendiği, belirlenen yaptırımların çok ağır olduğu, disiplin soruşturması aşaması ve komisyon oluşumuna ilişkin birçok eksiklik olduğu ve düzenlemelerin hukuka aykırı oldukları ileri sürülmüştür.

DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bakanlıklarının kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarının düzenlendiği, Kanun Hükmünde Kararnamenin 9. ve 28. maddeleri gereği gemiadamlarının mesleki şartlarını belirleme, denetleme ve bu kişilere idari yaptırım uygulama yetkilerinin olduğu, bunun yanı sıra Gemiadamlarının Eğitim, Belgelendirilme ve Vardiya Standartları Hakkında Uluslararası Sözleşme (STCW) ve eklerinin de Yönetmeliğin dayanaklarından olduğu, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından yapılan denetimlerde denetçiler tarafından gemiadamlarına uygulanacak disiplin işlemleri konusunda mevzuatta eksiklik olduğunun belirtilmesi nedeniyle de dava konusu düzenlemelerin yapılmasının gerektiği ileri sürülerek söz konusu Yönetmelik ve Yönerge hükümlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava, 7.9.2016 tarih ve 29824 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gemi Adamları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 27’nci maddesi ile ana yönetmeliğe eklenen ek madde 10, ek madde 11, ek madde 14 ve 31’inci madde ile Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Deniz ve İçsular Düzenleme Genel Müdürlüğünün “Gemiadamlarına Uygulanacak İdari Yaptırımlara İlişkin Yönerge” konulu 20.1.2017 tarih ve 25032954-641.99-E.5454 sayılı Yönergenin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konusu Yönetmeliğin 3’üncü maddesinde, “Bu Yönetmelik, 26/9/2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (b), (c), (d) ve (f) bentleri ile 28’inci maddesine ve 20/4/1989 tarihli ve 3539 sayılı Kanun ile uygun bulunan Gemi Adamlarının Eğitim, Belgelendirilme ve Vardiya Standartları Hakkında Uluslararası Sözleşmeye dayanılarak hazırlanmıştır.” hükmüne yer verilmiş; 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9’uncu maddesinin 1’inci fıkrasında da,
“b) Deniz ve içsular ulaştırması alanında liman, iskele veya kıyı yapısı işletmecisi ile gemi işletmecisi, organizatör, acente, komisyoncu ve benzeri faaliyette bulunanların hizmet esasları, mali yeterlik ve mesleki saygınlık şartlarını belirlemek, bunları yetkilendirmek ve denetlemek.
c) Deniz ve içsular ulaştırması alanında hizmet üretenler ile hizmetten yararlananların hak, yükümlülük ve sorumluluklarını belirlemek.
d) Deniz ve içsular ulaştırması alanında liman, iskele veya kıyı yapısı işletmecisi ile gemi işletmecisi, organizatör, acente, komisyoncu ve benzeri faaliyette bulunanlar ile gemi adamları başta olmak üzere bu işlerde çalışanların mesleki yeterlik şartlarını belirlemek, bununla ilgili eğitim vermek veya verdirmek, sınav yapmak veya yaptırmak ve bunları yetkilendirmek ve denetlemek.
f) Gemi adamlarının sicilinin tutulmasına ilişkin usul ve esasları belirmek ve bunların sicilini tutmak” hükmü; 28’inci maddesinin 2’nci fıkrasında ise “7 ila 12’nci maddelerde düzenlenen Bakanlık hizmet birimleri sorumluluk alanlarıyla ilgili olarak hazırladıkları ve Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulan Bakanlık idari düzenlemelerinde, bu düzenlemeleri ihlal edecek hizmet üretenler ile hizmetten yararlananlar için;
a) (Değişik: 12/7/2013-6495/73 md.) Hangi hâllerde uygulanacağını açıkça belirtmek kaydıyla; uyarma, geçici faaliyet durdurma ve yetki iptali şeklinde idari müeyyideler öngörmek ve ihlal edenlere belirlenen idari müeyyideleri uygulamakla görevli ve yetkilidirler.” hükmü yer almaktadır.
Öte yandan, 26/9/2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b), (c), (d), (f) ve (k) bentleri ile 28 inci maddesine ve 20/4/1989 tarihli ve 3539 sayılı Kanun ile uygun bulunan Gemi Adamlarının Eğitim, Belgelendirilme ve Vardiya Standartları Hakkında Uluslararası Sözleşmeye dayanılarak hazırlanan ve 10.2.2018 gün ve 30328 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliğinin 73’üncü maddesiyle, dava konusu edilen yönetmelik ile disiplin komisyonu, idari tedbirler, tekerrür ve yürürlükle ilgili hükümleri değiştirilen 31/7/2002 tarihli ve 24832 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Gemiadamları Yönetmeliği (ana yönetmelik) yürürlükten kaldırılmıştır.
Ayrıca; davalı İdare tarafından hazırlanan ve 10.2.2018 gün ve 30328 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak aynı gün yürürlüğe giren Gemiadamları ve Kılavuz Yönetmeliğinin “Gemiadamları Disiplin Komisyonu” başlıklı 64’üncü maddesi ile “Tekerrüre ilişkin hükümler” başlıklı 67’nci maddesinin, Danıştay Onuncu Dairesince işbu dosyada verilen 19.9.2017 günlü yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne ilişkin kısımda belirtilen hususların dikkate alınarak uygulamaya konulduğu görülmektedir.
Bu durumda; davacı Sendika tarafından dava konusu Yönetmeliğe dayalı olarak tesis edilen herhangi bir işlemin iptalinin istenilmediği de gözönünde tutulduğunda, dava konusuz kalmış bulunmaktadır.
Gemiadamlarına Uygulanacak İdari Yaptırımlara İlişkin Yönergenin iptali istemine gelince;
10.2.2018 gün ve 30328 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliğinin 73’üncü maddesiyle, 31/7/2002 tarihli ve 24832 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Gemiadamları Yönetmeliği ile 28/11/2006 tarihli ve 26360 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Kılavuz Kaptanların Yeterlikleri, Eğitimleri, Belgelendirilmeleri ve Çalışma Usulleri Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırıldığından, dava konusu yönetmeliğin yukarıda belirtilen maddeleri ile adı geçen Yönergenin iptali yönünden dava konusuz kalmış olup, davanın esası hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.
Kaldı ki, 10/02/2018 tarih ve 30328 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gemi Adamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliğinin bir kısım maddelerinin iptali istemiyle davacı Sendika tarafından açılan dava, Danıştay Onuncu Dairesinin 2018/1643 esasına kayıtlı olup, derdesttir.
Açıklanan nedenle, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına kararı verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Gemiadamları Yönetmeliği, 31/07/2002 tarih ve 24832 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Davalı idare tarafından, 07/09/2016 tarih ve 29824 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gemi Adamları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 27. maddesi ile Ana Yönetmeliğe “Gemiadamları Disiplin Komisyonu” başlıklı ek 10. madde, “Gemiadamlarına ilişkin idari tedbirler” başlıklı ek 11. madde, “Tekerrüre ilişkin hükümler” başlıklı ek 14. madde eklenmiş ve davalı Bakanlığın … tarih ve … sayılı yazısıyla “Gemiadamlarına Uygulanacak İdari Yaptırımlara İlişkin Yönerge” duyurulmuştur.
Davacı tarafından, anılan Yönetmelik değişikliklerinin ve Yönergenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
10/02/2018 tarih ve 30328 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliğinin 73. maddesiyle dava konusu değişikliklerin yapıldığı 31/07/2002 tarih ve 24832 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gemiadamları Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Dava konusu Yönetmelik ile 31/07/2002 tarih ve 24832 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Gemiadamları Yönetmeliğinde değişiklik yapılmış, 10/02/2018 tarih ve 30328 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliğinin 73. maddesi ile de 31/07/2002 tarih ve 24832 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Gemiadamları Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Ayrıca, Dairemizin 26/09/2022 tarih ve E:2017/599 sayılı ara kararı ile davalı idareden dava konusu “Gemiadamlarına Uygulanacak İdari Yaptırımlara İlişkin Yönerge”nin yürürlükten kaldırılıp kaldırılmadığının sorulması üzerine davalı idarece verilen ve 01/11/2022 tarihinde Danıştay kayıtlarına giren dilekçeyle söz konusu Yönergenin uygulama alanı bulunmadığından yürürlükten kaldırıldığı bildirilmiştir.
Bu durumda, dava konusu düzenlemelerin yürürlükten kaldırılması nedeniyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine hukuki olanak bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Konusu kalmayan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2..Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen … TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’na temyiz yolu açık olmak üzere, 06/12/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.