Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/5760 E. , 2022/4371 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/5760
Karar No : 2022/4371
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Meyve ve Gıda Üretim Pazarlama Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Başkanlığı / …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait iş yerinde yapılan denetimde 65 işçinin sigortasız olarak çalıştığının tespiti üzerine … tarih ve … sayılı denetmen raporuna istinaden 5510 sayılı Kanun’un 102. maddesi uyarınca söz konusu 65 işçinin işe giriş bildirgelerinin, 5 işçinin işten ayrılış bildirgelerinin ve 2015/06 dönemi aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süresinde verilmemesi nedeniyle toplam 159.342,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin Alaşehir Sosyal Güvenlik Merkezinin … tarih ve … sayılı işleminin işe giriş bildirgeleri nedeniyle uygulanan 156.195,00 TL’lik idari para cezasına ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; denetim tarihi itibarıyla 5210-Frigorik depolama ve antrepoculuk faaliyetleri, bozulabilir gıda ürünleri dahil dondurulmuş veya soğutulmuş mallar için depolama iş kolu ve II tehlike sınıfında iş yeri niteliğinde olan davacıya ait iş yerinde 65 kişinin fiilen çalıştığı tespit edilmesine rağmen belirtilen kişilerin isimlerinin sigortalı hizmet cetvelinde bulunmadığı, kimlik bilgilerinin ve işe başlama tarihi olan 05/06/2015 tarihinin imzaları ile tasdik edildiği yine İşyeri Durum Tespit Tutanağının işveren vekili sıfatıyla … ve alt işveren sıfatıyla … tarafından itirazi kayıt ileri sürülmeksizin imzalandığı, sigortalı çalışan … ve iki denetmen tarafından da imzalanan tutanağın … tarih ve … sayılı rapor ekinde Manisa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’ne gönderildiği, her ne kadar davacı tarafça NACE kodu uyumsuzluğu sebebiyle işe giriş bildirgelerini elektronik ortamda vermekte zorlandıkları belirtilmiş ise de denetim tarihi itibarıyla sigortalı hizmet cetvelinde bir kısım sigortalı isimlerinin bulunduğu, iş yerinin tehlike sınıflandırması ile ilgili iddiaya ise iş yeri bildirgesinin 01/05/2012 tarihinde davacı tarafça verilmiş, işkolu değişikliğine ilişkin talebin ise işlemden sonra 10/12/2015 tarihinde yapılmış olduğu anlaşılmakla itibar edilmediği, belirtilen durumda işe giriş bildirgesi verilmeyen her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu … İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; Mahkeme kararının haksız olduğu, Alaşehir Sosyal Güvenlik Merkezi Müdürlüğü tarafından kendilerine verilen Nace Kodu’nun “yapraklı ve saplı sebzelerin yetiştirilmesi işine” ait 0113-23; Alaşehir Vergi Dairesi tarafından verilen Nace Kodu’nun ise “yaş meyve sebzelerin toptan satışının yapılmasına işine” ait 4617-02 olduğu, her iki Kurum tarafından verilen Nace Kodunun şirketlerinin yapmış olduğu iş ile çelişkili olduğu, gerçekte tespitin yapıldığı iş yerinde yapmış olduğu işin “hasat sonrası diğer ürünlerin ayıklanması ve temizlenmesi ile ilgili faaliyetler…” iş koluna ait 0163-01 Nace Kodlu iş olduğu, bu konuda kendilerinin hiçbir kusurunun söz konusu olmadığı, her ne kadar denetim sırasında şirketlerinin Kuruma tescili 0113-23 Nace Kodu ile yapılmış olsa dahi iş yerinde yapılan faaliyetin 0163-01 Nace Kodlu iş olduğu ve 5510 sayılı Kanun Gereğince Sigortalı Sayılanlar, Sayılmayanlar, Sigortalılığın Başlangıcı, Kuruma Bildirilmesi ve Sona Ermesi Hakkında Tebliğ’de sayılan istisnalar kapsamında olduğunun dikkate alınması ve şirketlerinin gün içerisinde yapmış olduğu giriş bildirgelerinin kabulü gerektiği, bu durumun, oldukça teknik bir konu olan Nace Kodu çelişkisinden kaynaklandığı için mahkemece konunun uzmanı bilirkişilerce idareden bağımsız ve tarafsız rapor düzenlenerek incelenmesi gerekirken yaptırılmayarak eksik inceleme ile karar verildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve Kanun’a aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacıya ait, … Mahallesi, … Caddesi No:… (… Fabrikası Karşısı) Alaşehir/Manisa adresinde … sicil numarasıyla, Frigorik depolama ve antrepoculuk faaliyetleri, bozulabilir gıda ürünleri dahil dondurulmuş veya soğutulmuş mallar için depolama iş kolunda faaliyet gösterdiği ve II tehlike sınıfında bulunduğu belirtilen iş yerinde Manisa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü denetim birimi personeli tarafından 05/06/2015 tarihinde yapılan fiili denetim, incelenen kurum kayıtları ve alınan işçi ifadeleri sonucu düzenlenen … tarih ve … sayılı raporda; 65 kişinin fiilen çalıştığının tespit edilmesine rağmen belirtilen kişilerin isimlerinin sigortalı hizmet cetvelinde bulunmadığı, kimlik bilgilerinin ve işe başlama tarihi olan 05/06/2015 tarihinin imzaları ile tasdik edildiği tespitlerine yer verildiği, yine İşyeri Durum Tespit Tutanağının işveren vekili sıfatıyla … ve alt işveren sıfatıyla … tarafından itirazi kayıt ileri sürülmeksizin imzalandığı, bunun üzerine 5510 sayılı Kanun’un 102. maddesi uyarınca söz konusu 65 işçinin işe giriş bildirgelerinin, 5 işçinin işten ayrılış bildirgelerinin ve 2015/06 dönemi aylık prim ve hizmet belgesinin yasal süresinde verilmemesi nedeniyle Alaşehir Sosyal Güvenlik Merkezinin … tarih ve … sayılı işlemi ile toplam 159.342,00 TL idari para cezası uygulandığı, davacı tarafından anılan işlemin işe giriş bildirgeleri nedeniyle uygulanan 156.195,00 TL’lik idari para cezasına ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Sigortalı bildirimi ve tescili” başlıklı 8. maddesinde, “İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür. Ancak işveren tarafından sigortalı işe giriş bildirgesi; a) İnşaat, balıkçılık ve tarım iş yerlerinde işe başlatılacak sigortalılar için, en geç çalışmaya başlatıldığı gün Kuruma verilmesi halinde, sigortacılık başlangıcından önce bildirilmiş sayılır.” hükmüne; yine aynı Kanun’un “Kurumca Verilecek İdari Para Cezaları” başlıklı 102. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin 2 nolu alt bendinde, “8 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen bildirgenin verilmediğinin, mahkeme kararından veya Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden ya da diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır.” hükmüne yer verilmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünce çıkarılan 2013/11 sayılı Genelgenin “Sigortalılığın Başlangıcı, Kuruma Bildirilmesi ve Sigortalılık Tespiti ” başlıklı 4. Bölümün “İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacak sigortalılar” başlıklı 2.2. maddesinde, “İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacakların sigortalı işe giriş bildirgesinin işverenleri tarafından en geç sigortalıların çalışmaya başladığı gün Kuruma verilmesi gerekmektedir.
.. İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacakların sigortalı işe giriş bildirgesinin süresinde verilip verilmediği hususu iş kolu kodlarına göre belirlenmekte olup, işe giriş bildirgesinin süresinde verilip verilmediğine 1/9/2013 tarihinden önce olduğu gibi işyeri sicil numarasının 2, 3, 4 ve 5 numaralı hanelerinde yer alan iş kolu kodlarına bakılarak işlem yapılmaya devam edilecektir. (41XX, 42XX, 43XX) inşaat işyerleri, (03XX) balıkçılık işyerleri, (01XX) tarım işyerleri, (011X) hayvancılık işyerleri için kullanılacaktır.
” hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
NACE kelimesi, Avrupa Birliğinde Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması anlamına gelen “Nomenclature des Activites Economicues dans la Communaute Europenne” ibaresinin baş harflerinden meydana gelmekte; NACE kodu ise, işletmelerin ekonomik faaliyetlerini istatiksel olarak sınıflandırmak ve kategorize etmek amacıyla kullanılan bir kod olup, iş yerlerine faaliyet alanının tehlike seviyesine göre verilmektedir. Nace Kodu iş yerlerinin tehlike durumlarının az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olarak sınıflandırılmasını sağlamaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; idari para cezasına esas alınan rapor ve Kurum kayıtlarının incelenmesinden; raporda adı geçen işçilerden 60 tanesinin denetim günü itibarıyla davacı tarafından sigorta girişlerinin yapıldığı, bunun üzerine Kurum tarafından iş yerinde çalıştığı tespit edilen 65 işçinin işe giriş bildirgesinin süresinde verilmemesi nedeniyle, girişi yapılmayan 5 işçi yönünden ise o gün itibarıyla işten ayrıldığı kabul edilerek işten ayrılış bildirgesinin süresinde verilmemesi nedeniyle ve yine bu 5 işçi yönünden 2015/06 dönemine ilişkin aylık prim ve hizmet belgesinin süresi içerisinde verilmemesi nedeniyle 09/09/2015 tarihli işlemle idari para cezası uygulandığı, davacının 10/12/2015 tarihinde NACE kodu değişikliği talebiyle Kuruma başvuru yaptığı, Kurum tarafından … tarih ve … sayılı işlemle talebi kabul edilerek 5210 kodlu (Frigorik depolama ve antrepoculuk faaliyetleri, bozulabilir gıda ürünleri dahil dondurulmuş veya soğutulmuş mallar için depolama iş kolu ve II tehlike sınıfında) iş kolundan çıkartılarak 0163-01 (Hasat sonrası diğer ürünlerin ayıklanması ve temizlenmesi ile ilgili faaliyetler – pamuğun çırçırlanması ve nişastalı kök ürünleri hariç) iş kolu kodunda işlem görmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda zikredilen 2013/11 sayılı Genelgenin “Sigortalılığın Başlangıcı, Kuruma Bildirilmesi ve Sigortalılık Tespiti
” başlıklı 4. Bölümünün “İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacak sigortalılar” 2.2. maddesinde “(01XX) iş kolu kodlu tarım işyerlerinde işe başlatılacakların sigortalı işe giriş bildirgesinin işverenleri tarafından en geç sigortalıların çalışmaya başladığı gün Kuruma verilmesi” halinde bu iş kolunda çalışanların çalışmaya başladıkları gün yapılan bildirimlerin süresinde kabul edileceği öngörülmüştür.
Dava konusu olayda ise, davacı tarafından iş yerinde çalıştıkları tespit edilen işçilerin denetim günü itibarıyla işe başladıkları ve işe giriş bildirgelerinin verildiğinin iddia edildiği, idarece daha önceden verilen 5210-01 iş kolu kodunun ise yanlış olduğunun Kurum tarafından yapılan inceleme sonucunda … tarih ve … sayılı işlemle kabul edilerek davacının iş yerinin 0163-01 kodlu (Hasat sonrası diğer ürünlerin ayıklanması ve temizlenmesi ile ilgili faaliyetler – pamuğun çırçırlanması ve nişastalı kök ürünleri hariç) iş koluna geçirildiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, genel kural olan çalışanların işe giriş bildirgesinin sigortalılık başlangıç tarihinden önce verilmesi kuralına getirilen istisnalardan birisi olan tarım iş yerlerinde işe başlatılacakların sigortalı işe giriş bildirgesinin işverenleri tarafından en geç sigortalıların çalışmaya başladığı gün Kuruma verilmesi halinde sigortalılık başlangıcından önce bildirilmiş sayılacağının dava konusu uyuşmazlıkta dikkate alınması gerekmektedir.
Bu itibarla, İdare Mahkemesince davalı idareden söz konusu 65 işçinin işe giriş bildirgelerinin, çalışmaya başladıkları gün olarak tespit edilen 05/06/2015 tarihinde verilip verilmediği araştırılarak bu tarih itibarıyla işe giriş bildirgesi verilmiş olanlar yönünden dava konusu işlemin iptaline, verilmemiş olanlar yönünden ise davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın işe giriş bildirgeleri nedeniyle uygulanan idari para cezası yönünden tamamen reddi yolundaki karara yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin … İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 11/10/2022 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.