Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2021/3157 E.  ,  2022/4091 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/3157
Karar No : 2022/4091

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- …Vergi Dairesi Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
2- … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …Tarım Ürünlerini Değerlendirme San. Tic. Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

DAVANIN KONUSU : Davacı tarafından, gerçeğe aykırı müstahsil makbuzu düzenlenerek fazla kütlü pamuk desteği ödemesi yapılmasına sebebiyet verildiği tespit edildiğinden bahisle 25/05/2016 tarihinde ödenen 997.625,50 TL’nin 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca 1 ay içerisinde geri ödenmesinin istenilmesine ilişkin, Söke Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün … tarih ve E…sayılı işlemi bu işleme dayanak olarak alınan Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün … tarih ve …sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacı şirketin yalnızca kendi kantarında tartım yapıldığından hareket edilerek bilgisayar hard diskinde yer alan miktarların kesin üretim miktarı olduğu sonucuna ulaşılmasının mümkün olmadığı, başkaca kantarda tartım yapmak suretiyle veya miktarı önceden belirlenmiş şekilde tartım yapılmaksızın alım yapılmış olabileceği, başkaca hiç bir veriye dayanmaksızın yalnızca bilgisayarlı kantar harddiskinde kayıtlı bilgilerden yola çıkılarak davacının usulsüz müstahsil makbuz düzenlemek suretiyle haksız ödemeye sebebiyet verdiğinin kabulüne olanak bulunmadığı ve davacı şirketin fazladan haksız destekleme ödemesine sebep olduğuna ilişkin bilgisayar hard disk kayıtları dışında başkaca bilgi veya belge bulunmadığı, sadece bilgisayar hard disk verileri esas alınarak tesis edilen Söke Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün … tarih ve E…sayılı işlemi ile bu işleme dayanak olarak alınan Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün …tarih ve …sayılı işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesince; davalı idarelerin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :
I. Söke Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından, Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından, idarelerine gönderilen yazı üzerine 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun’un 37. maddesi uyarınca dava konusu işlemin tesis edildiği, idarelerinin amme alacağının tahsili haricinde, amme alacağının aslı ile ilgili bir inceleme yetkisinin bulunmadığı, dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olarak tesis edildiği belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
II. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ :.Dava konusu işlemlerin yetki yönünden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görülerek yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :

MADDİ OLAY :
Suç şüphesi ile Söke Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından … sayılı numara ile başlatılan soruşturmada, Tarım ve Orman Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı’na hitaben gönderilen … tarih ve … sayılı yazı uyarınca yapılan inceleme ve araştırmalar sonucunda düzenlenen … tarih ve … sayılı Adli Soruşturma Raporu’nda, davacı şirketin de aralarında bulunduğu bazı çırçır firmalarınca gerçeğe uygun olmayan (gerçekte satın alınan kütlü pamuk miktarından daha fazlası için) müstahsil makbuzları düzenlenmesi suretiyle haksız kazanç elde edildiğini ve bu müstahsil makbuzları ile yapılan başvurular sonucunda ödenmesi gerekenden daha fazla destekleme ödenmesine neden olunarak haksız ödemeye sebebiyet verildiğinden bahisle, 5488 sayılı Tarım Kanunu’nun 23. maddesi ve ödeme tarihinde yürürlükte bulunan … sayılı Bitkisel Üretime Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliğin 18. maddesi uyarınca haksız ödemelerin haksız ödemeye sebebiyet veren davacının da aralarında bulunduğu çırçır firmalarından tahsili gerektiği belirtilmiştir.
Anılan raporun, Tarım ve Orman Bakanlığı Makamı’na sunulması üzerine, Bakanlık Makamı’nca tesis edilen … tarih ve … sayılı olur işlemine istinaden, Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün, … tarih ve E… sayılı yazısı ile 2015 yılına ilişkin kütlü pamuk desteklemesi ödemelerinin, gerçeğe uygun olmayan müstahsil makbuzlarını düzenlediği iddia edilen firmalardan tahsilinin sağlanması, Söke Vergi Dairesi Müdürlüğü’nden istenilmiştir.
Bunun üzerine, Söke Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından tesis edilen … tarih ve E…sayılı işlem ile 25/05/2016 tarihinde haksız yere ödendiği iddia olunan 997.625,50 TL’nin 6183 sayılı Kanun uyarınca bir ay içerisinde davacı tarafça idareye geri ödenmesi talep edilmiştir.
Bakılan dava da, Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün, … tarih ve E… sayılı işlemi ile Söke Vergi Dairesi Müdürlüğünün … tarih ve E… sayılı işlem iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
27/05/2014 tarih ve 29012 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01/11/2013 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren Çiftçi Kayıt Sistemi Yönetmeliğinin “İl/ilçe tahkim komisyonlarının görev, yetki ve işleyişi” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında, “(1) Tahkim komisyonları, bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanması sırasında ortaya çıkan ihtilaflı konuları çözmeye ve karar almaya yetkilidir. Sekretarya hizmetleri il/ilçe müdürlükleri tarafından yürütülmek üzere komisyonlar, … (ç) Tarım Kanununun 23. maddesinin uygulanmasında gerekli işlemlerin yapılması için ve gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar hakkında gerekli hukukî işlemlerin yapılması hususunda karar alır ve ilgili mercilerce uygulanması yönünde girişimde bulunur.” hükmü bulunmaktadır.
27/05/2015 tarih ve 29368 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bitkisel Üretime Destekleme Ödemesi Yapılmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No:2015/21)’in “Tahkim komisyonlarının görevleri” başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında, “(1) Tahkim komisyonları, bu Tebliğ hükümlerinin uygulanması sırasında ortaya çıkan ihtilaflı konuları çözmeye ve karar almaya yetkilidir. İl tahkim komisyonu; merkez ilçede, ilçe tahkim komisyonunun görevlerini de yapar.” düzenlemesi ile “Haksız ödemelerinin geri alınması ve hak mahrumiyeti” başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasında ” (1) Bu Tebliğde belirtilen yetkili merciler, yetki alanına giren verilerin kayıt sistemine doğru girilmesinden, kendilerine ibraz edilen belgelerin kontrolünden ve kendi hazırladıkları belgelerden doğrudan sorumludur. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyerek haksız yere ödemeye neden olanlar ile haksız yere ödemelerden yararlanmak üzere sahte veya içeriği itibarıyla gerçek dışı belge düzenleyen ve kullananlar hakkında gerekli cezai, hukuki ve idari işlemler il müdürlüklerince yapılır. İl Tahkim Komisyonlarınca 5488 sayılı Kanunun 23 üncü maddesine göre yapılacak iş ve işlemler değerlendirilip karara bağlanır, gereği il müdürlüklerince yerine getirilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dairemizin 03/03/2022 tarihli ara kararıyla, Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden; yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca karar alınmak üzere edinilen bilgi ve belgelerin il/ilçe tahkim komisyonuna tevdi edilip edilmediği sorulmuş, tevdi edilmedi ise sebebinin ve hukuki gerekçelerinin açıklanması istenilmiş, il/ilçe tahkim komisyonu tarafından verilen bir karar mevcut ise bu kararın ve bu karar uyarınca yapılan işlemlere ilişkin bilgi ve belgeler istenilmiştir.
Aydın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün … tarihli ve …sayılı cevabi yazısında, Cumhuriyet Savcılığının sunduğu ve resmi kurumlardan alınan veriler ile yapılan incelemeler sonucunda başmüfettişlik soruşturma raporunda net bir karar verildiği, ihtilaflı bir konu olmadığı, kararın bakan imzası ile onaylı soruşturma raporuna istinaden alındığı bu nedenle de il veya ilçe tahkim komisyonu kararının alınmadığı bildirilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, 5488 sayılı Tarım Kanunu’nun 23. maddesi uyarınca yapılacak inceleme ve araştırmalar sonucunda sorumlular yönünden yapılacak işlemler hakkında karar alma yetkisinin il/ilçe tahkim komisyonlarında olmasına rağmen, Bakanlık Makamınca alınan karar ve bu kararın gereklerinin yapılmasının Vergi Dairesi Müdürlüğünden istenilmesine ilişkin dava konusu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü işleminde yetki yönünden hukuka uyarlık bulumamaktadır.
Bununla birlikte, yetki yönünden hukuka aykırı idari işlemler dayanak alınmak suretiyle tesis edilen dava konusu Söke Vergi Dairesi Müdürlüğü işleminde de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu durumda, haksız yere ödendiğinden bahisle yapılan ödemenin iadesinin istenilmesine ilişkin Söke Vergi Dairesi Müdürlüğü işlemi ile bu işlemin dayanağı İl Tarım ve Orman Müdürlüğü işleminde hukuka uygunluk; işlemlerin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurularının reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuki isabetsizlik bulunmamıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin REDDİNE,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin … İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıdaki GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Temyiz yargılama giderlerinin istemde bulunanların üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin istemleri halinde davalı idarelere iadesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de …Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine, 26/09/2022 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.