Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2022/2361 E.  ,  2022/3784 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/2361
Karar No : 2022/3784

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Bakanlığı
VEKİLİ: …
2- … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN_KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından tutuklu bulunduğu Ümraniye E Tipi Kapalı Cezaevine 19/12/2000 tarihinde “hayata dönüş” operasyonu adı altında yapılan müdahale sırasında gözünden yaralanması nedeniyle oluştuğu iddia edilen 25.000,00 TL maddi zarar ile 50.000,00 TL manevi zararın yasal faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince; Mahkemelerinin başka bir dosyasında görülmekte olan davada … tarih E…. K…. sayılı kararı ile davacının maddi zararlarına ilişkin yapılan bilirkişi incelemesi sonucu maddi tazminat isteminin tamamen kabulüyle tazminine dair karar verildiği, yine, davacı tarafından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne yapılan … numaralı başvuru sonucu verilen karar ile Mahkemece yaşadığı görme kaybı nedeniyle durumun ağırlığı dikkate alınarak 25.000 avro ödenmesine dair karar verildiği, bu suretle, ilgilinin durumu itibariyle uğradığı manevi zarara karşılık takdir edilecek manevi tazminatın, manevi tatmin aracı olmasından dolayı zenginleşmeye yol açmayacak miktarda olması ilkesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ilgili kararı bir bütün olarak dikkate alınarak davacının manevi tazminata ilişkin istemin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin 15/11/2019 tarihli kararı ile üzüntüsünün kısmen de olsa karşılandığı, buna göre; gerek mahkemelerinde görülmekte olan başka bir davada verilen kararla istenen maddi tazminat tutarının tamamına hükmedilmiş olması, gerekse AYİM kararıyla da manevi tazminata ilişkin olarak manevi zararına karşılık bulabilecek bir tazmin tutarına hükmedilmesi sebebiyle ve de Anayasa Mahkemesi’nin … tarihli … Başvuru nolu kararı da gözönüne alınarak oluş ve seyre göre bu hükmedilen tazmin tutarlarının dışında ilaveten ayrıca maddi ve manevi tazminat hükmedilmesini gerektirecek nedenlerin bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu uyuşmazlıkla ilgili olarak karar verilmesine yer olmadığına, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.550,00 TL vekalet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, 2.550,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, Mahkemenin Anayasa Mahkemesi kararı gereğince re’sen yeniden yargılama başlatmasına rağmen aleyhine masraf ve avukatlık ücreti yüklenmesinin hukuka aykırı olduğu, Anayasa Mahkemesi kararının yerine getirilmediği, kendisine etkili başvuru olanağı verilmediği, bu kararla uğranılan zararının karşılanması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı İçişleri Bakanlığı tarafından, davanın açılmasına idarenin sebebiyet vermediği, idare aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı Adalet Bakanlığı tarafından, davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülerek İdare Mahkemesince verilen kararın düzeltilerek davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmesi talep edilmektedir.

KARŞI_TARAFLARIN_SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Ümraniye E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunan hükümlü ve tutukluların, F Tipi cezaevlerinin faaliyete geçirilmesini önlemek için başlatılan açlık grevi ve ölüm oruçlarının görüşmelerle sona erdirilememesi üzerine, açlık grevi ve ölüm oruçlarının sona erdirilerek tedavileri için hastaneye götürülmelerinin sağlanması amacıyla başlatılan operasyon sırasında güvenlik güçleriyle tutuklu-hükümlüler arasında 22/12/2000 tarihinde çıkan çatışma sırasında davacı yaralanmıştır.
Uyuşmazlığa konu olayla ilgili olarak davacı tarafından, 02/11/2011 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (Sözleşme) 2. ve 3. maddeleriyle güvence altına alınan yaşam hakkı ile işkence ve kötü muamele yasağının, 6. ve 13. maddeleri ile korunan adil yargılanma ve etkili başvuru haklarının ihlal edildiği ileri sürülerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuruda bulunulmuştur. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 15/10/2019 tarih ve Başvuru No:76035/11 sayılı kararıyla; ceza infaz kurumunda ateşli silah kullanılmasının tek başına potansiyel olarak ölümcül olduğu belirtilerek başvurucuya yönelik ölümcül gücün Sözleşme’nin 2. maddesinin ikinci fıkrası açısından mutlaka gerekli olduğu şeklinde değerlendirilemeyeceğine ve Sözleşme’nin 2. maddesinin esas yönünden ihlal edildiğine, başvurucuya 25.000 Avro manevi tazminat ödenmesine karar verilmiş, Sözleşme’nin 2. maddesiyle ilgili usul yönünden ileri sürülen şikâyetlerin ise Hükûmetin, Anayasa Mahkemesi önündeki (4/5/2016 tarihinde yapılan 2016/9076 No.lu) bireysel başvuru yolunun tüketilmediği yönündeki itirazı kabul edilerek reddine karar verilmiştir.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin bu kararı üzerine davacı tarafından 2577 sayılı Kanun’un 53/3. maddesi kapsamında yargılamanın yenilenmesi başvurusunda bulunulmuştur. … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla yargılamanın yenilenmesi istemi kabul edilerek maddi tazminat isteminin kabul edilerek 357.125,00 TL’nin davacıya ödenmesine, manevi tazminat isteminin ise reddine karar verilmiştir. Taraflarca temyiz isteminde bulunulması üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 06/12/2021 tarih ve E:2021/6391, K:2021/6028 sayılı kararıyla, “temyize konu kararın verildiği tarihten sonra davacının, yaşam hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiası yönünden Anayasa Mahkemesince ihlal kararı verilerek dosyanın yeniden yargılama yapılması amacıyla … İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği dikkate alındığında; İdare Mahkemesince, 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesi, 2. fıkrası uyarınca Anayasa Mahkemesinin söz konusu kararı da dikkate alınmak suretiyle yeniden yargılama yapılması gerektiği” gerekçesiyle bozulmuştur.
Öte yandan, davacının 04/05/2016 tarihli bireysel başvurusuna ilişkin olarak Anayasa Mahkemesinin 30/06/2021 tarih ve Başvuru Numarası: 2016/9076 sayılı kararıyla; yaşam hakkı ile bağlantılı olarak Anayasa’nın 40. maddesinde güvence altına alınan etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verilerek, 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin 2. fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 79. maddesinin 1. numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın İstanbul 2. İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi üzerine işbu dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Kararlar” başlıklı 50. maddesinin 2. fıkrasında, “Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir.” hükümleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlığa konu olan olayla ilgili davacı tarafından, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurulması üzerine, Sözleşme’nin 2. maddesinin esas yönünden ihlal edildiği yönünde karar verilmesinin ardından bu dava ile aynı istemi içeren … İdare Mahkemesine dava açılmış olup anılan davada verilen karar yukarıda bahsedilen gerekçe ile Danıştay Onuncu Dairesinin 06/12/2021 tarih ve E:2021/6391, K:2021/6028 sayılı kararıyla yeniden yargılama yapılmak üzere bozulmuştur.
Dosyada yer alan bilgi belgelerin ve ilgi … İdare Mahkemesinin E:… esas sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden, Anayasa Mahkemesince ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi üzerine açılan bu davada, yeniden esas numarası alınmaksızın ilgili dosya ile birleştirilerek karar verilmesi gerekirken yargılama sonucunda karar verilmesine yer olmadığı şeklinde verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin KABULÜNE,
2. Temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun’un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 14/09/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.