Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2022/4696 E. , 2022/5127 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/4696
Karar No : 2022/5127
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Üniversitesi Rektörlüğü
VEKİLİ : Av. …
2-… Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMLERİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, 22/12/2019 tarihinde yapılan Gümrük Müşavirliği Yazılı Sınavına ait A kitapçığındaki 32, 39, 46, 54, 77, 83, 87 ve 91 numaralı soruların, A kitapçığındaki 1 numaralı sorunun idarece iptal edilmesine ilişkin işlemin ve anılan sınavdan sınavdan başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; 39, 46, 54, 77, 83, 87 ve 91 numaralı sorular ile 1 numaralı sorunun idarece iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali istemleri yönünden davanın reddine, 32 numaralı sorunun ve davacının anılan sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemleri yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu … İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, sınav duyurusu ile getirilen doğru cevap sayısından yanlış cevap sayılarının dörtte biri çıkarılarak net doğru cevap sayısının hesaplanacağına dair uygulamanın hukuka ve eşitliğe aykırı olduğu, başarısız sayılmasına ilişkin işlemin ve 32, 58 ve 79 numaralı soruların iptal edilmesi gerektiği, bazı sorular yönünden başka dosyada iptaline karar verildiğinden bahisle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesinin hukuken mümkün olmadığı, adil ve hakkaniyetli bir sonuç için yeni bir bilirkişi raporu alınması gerektiği, aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilemeyeceği ileri sürülmektedir.
Davalı Ticaret Bakanlığı tarafından, davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlem yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği, karar verilmesine yer olmadığına dair kararın ise dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğunu gösteren bir karar türü olmadığı, bu yönüyle idarelerinin yargılama sonucunda haksız çıktığı yönünde bir tespitin bulunmaması nedeniyle aleyhine vekalet ücreti ve yargılama gideri yükletilmesinin hukuka uygun olmadığı, yargılama giderlerine hangi oranlara göre hükmedildiğinin kararda gösterilmemesinin hatalı olduğu; davalı Ankara Üniversitesi Rektörlüğü tarafından ise, harçtan muaf oldukları, hatalı soruların tespit edilerek dava açılmadan önce iptal edildiği, bunların dışında herhangi bir soruda hata bulunmadığı, davanın tümüyle reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Davalı Ticaret Bakanlığı tarafından, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup davacı ve diğer davalı Ankara Üniversitesi Rektörlüğü tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı idarelerin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, 22/12/2019 tarihinde yapılan Gümrük Müşavirliği Yazılı Sınavına ait A kitapçığındaki 32, 39, 46, 54, 77, 83, 87 ve 91 numaralı soruların, A kitapçığındaki 1 numaralı sorunun idarece iptal edilmesine ilişkin işlemin ve anılan sınavdan başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İdare Mahkemesince, anılan sınava ilişkin A kitapçığındaki 39, 46, 54, 77, 83, 87 ve 91 numaralı soruların ve 1 numaralı sorunun idarece iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali istemleri yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Dava konusu 32 numaralı sorunun, Mahkemelerinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptal edildiği, işbu davada bu sorular yönünden değerlendirme yapılmasına gerek olmadığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına; sınavda yargı kararıyla iptal edilen ve davalı idarece hatalı olduğu saptanan soruların değerlendirme dışı bırakılarak geçerli sorular bakımından yeniden puanlama yapılacağı dikkate alındığında, davacının anılan sınavdan başarısız sayılmasına ilişkin işlem yönünden bu aşamada karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, tarafların istinaf başvuruları ise reddedilmiştir.
A) Mahkeme Kararının, Gümrük Müşavirliği Yazılı Sınavına Ait A Kitapçığındaki 39, 46, 54, 77, 83, 87 ve 91 Numaralı Sorular İle 1 Numaralı Sorunun İdarece İptal Edilmesine İlişkin İşlemin İptali İstemleri Yönünden Davanın Reddine; Davacının Anılan Sınavdan Başarısız Sayılmasına İlişkin İşlemin İptali İstemi Yönünden Karar Verilmesine Yer Olmadığına Dair Kısımlarının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, Gümrük Müşavirliği Yazılı Sınavına ait A kitapçığındaki 39, 46, 54, 77, 83, 87 ve 91 numaralı sorular ile 1 numaralı sorunun idarece iptal edilmesine ilişkin işlemin iptali istemleri yönünden davanın reddine; davacının anılan sınavdan başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısımları usul ve hukuka uygun olup, davalı idare tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.
B) Mahkeme Kararının, Gümrük Müşavirliği Yazılı Sınavına Ait A Kitapçığındaki 32 Numaralı Soru Yönünden Karar Verilmesine Yer Olmadığına İlişkin Kısmının İncelenmesi:
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı Kanun’un 2. maddesinde; idari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı açılan iptal davaları; idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları; kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı açılan davalar olarak sayılmış; idari yargının idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimini yapmakla görevli olduğu kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesince, Gümrük Müşavirliği Yazılı Sınavına ait A kitapçığındaki 32 numaralı sorunun iptali istemiyle açılan başka bir davada, Mahkemelerinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptal edildiğinden işbu davada bu soru yönünden değerlendirme yapılmasına gerek olmadığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
İdari yargı mercilerinde açılan iptal davalarının esası hakkında verilen kararlarda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırı olup olmadığı tespit edilerek dava konusu işlemin iptali veya davanın reddi şeklinde hüküm kurulmaktadır. Açılan davaların bir kısmı yönünden ise 2577 sayılı İdare Yargılama Usulü Kanunu’nda belirtilen durumlarda, ne şekilde usulden karar verileceği düzenlenmiştir, Örneğin Kanun ile; dava dilekçesinin reddi, davanın açılmamış sayılması, dava dilekçesinin iptali, merciine tevdi, davanın görev, yetki, ehliyet, süre aşımı yönünden reddi gibi usule ilişkin kararlar düzenlenmiştir.
Bununla beraber, idari yargı mercileri tarafından verilen her türlü karar 2577 sayılı Kanun’da açıkça düzenlenmemiştir. Belirli sebeplere dayanılarak davanın incelenmeksizin reddine veya dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair verilen ve anılan Kanun’da öngörülmeyen karar türleri, uygulamada uyuşmazlığı sona erdiren kararlar olduğu benimsenmiştir. Örneğin; davadan feragat veya dava açıldıktan sonra dava konusu işlemin geri alınması, kaldırılması gibi davanın konusuz kaldığı durumlarda davanın reddine karar verilmesi yerine karar verilmesine yer olmadığına dair kararı verilmesi, hukuka aykırı olan işlemin hukuka uygunmuş gibi değerlendirilmesini önlemek amacıyla daha uygun bulunması düşüncesiyle anılan karar türü yerleşik bir uygulama haline gelmiştir.
İdari yargıda görülen bir davanın konusuz kalmasının diğer sebebinin ise, dava konusu işlemin dava aşamasında başka bir mahkeme kararıyla iptal edilmiş olmasıdır. Farklı kişilerin menfaatini etkileyen bir idari işlem, aynı mahkemede veya farklı mahkemelerde ayrı ayrı dava konusu edilmesi mümkün olmakla beraber mahkemelerden birinin iptal kararı vermesi, diğer davaların konusuz kalmasına sebebiyet verdiği gerekçesiyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair kararları verilmektedir. Ancak karar verilmesine yer olmadığına dair karara gerekçe gösterilen işlemin iptaline konu olan ana davada, kanun yolu aşamasında taraflarının kişilik ve niteliğinde değişiklik veya davadan feragat gibi öngörülmeyecek hallerin vuku bulması durumunda, o davada verilen iptal kararının hukuki sonuçlarının ortadan kalkmasına sebebiyet vereceği aşikardır. Dolayısıyla ana davada verilen iptal kararının belirtilen sebeplerle hukuk aleminde varlığını kesin olarak sürdürmesinin mümkün olmaması ihtimali karşısında diğer uyuşmazlıkların, ana davada verilen iptal kararına bağlı kalınmamak suretiyle esasının çözümlenmesi gerekmektedir.
Bu durumda, bakılan davada Gümrük Müşavirliği Yazılı Sınavına ait A kitapçığındaki dava konusu 32 numaralı sorunun esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken Mahkemelerinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptal edildiğinden bahisle işbu davada anılan soru yönünden değerlendirme yapılmasına gerek olmadığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına dair verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2. Davalı idarelerin TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
3. Davanın kısmen reddine, kısmen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin … İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, davanın reddine ilişkin kısmının oy birliğiyle; davacının anılan sınavdan başarısız sayılmasına ilişkin işlem yönünden karar verilmesine yer olmadığına dair kısmının oy çokluğuyla ONANMASINA, 32 numaralı soru yönünden verilen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının oy birliğiyle BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/11/2022 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X)-KARŞI OY :
Mahkemece, davacının katıldığı Gümrük Müşavirliği Yazılı Sınavında, bazı soruların iptal edildiği, hatalı olduğu tespit edilen bu soruların değerlendirme dışı bırakılarak geçerli sorular üzerinden tüm adayların puanı yeniden hesaplanacağından bu aşamada davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Ancak, anılan sınavda, bazı soruların iptal edildiği dikkate alındığında, geçerliliğini koruyan sorular üzerinden davacının puanı yeniden belirleneceğinden davacının başarılı olup olmadığının bu aşamada belirsiz olduğu açıktır. Dolayısıyla, puanının yeniden belirlenecek olması karşısında, anılan sınavda başarılı olmak için Yönetmelikle belirlenen altmış puanın altında puan aldığından bahisle davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlem hukuk aleminde varlığını kaybetmiş ve hukuka aykırı hale gelmiştir.
Bu durumda, davacının, Gümrük Müşavirliği Yazılı Sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığından, davacının bu kısma yönelik temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bu kısmının bozulması gerektiği oyuyla Daire kararına, anılan kısım yönünden katılmıyorum.