Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2018/4600 E.  ,  2022/1473 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/4600
Karar No : 2022/1473

DAVACI : … Sendikası
VEKİLİ : Av. …

DAVALILAR : 1- … Bakanlığı
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri Av. …
Hukuk Müşaviri …

2- … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. …

DAVANIN KONUSU : Davacı Sendika tarafından, 25/08/2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin, Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna ilişkin Üçüncü Bölümünün, “Bazı sağlık tesislerinde görevli tabip dışı personele döner sermaye ek ödemesi” başlıklı 23. maddesinin, birinci basamak sağlık kurumlarında görev yapan tabip dışı personele de uygulanması istemiyle yapılan başvurunun reddine yönelik Sağlık Bakanlığının … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin, Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna ilişkin Üçüncü Bölümünün 23. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereği, Gaziantep, Kilis, Hatay ve Şanlıurfa illerinde kampların dışındaki sağlık tesislerinde döner sermaye ek ödemesi oranlarının yüzde 150 olarak değil, yüzde 180 oranında uygulanması gerektiği, uygulamadaki yanlışlığın düzeltilmesi istemiyle Sendikalarınca yapılan başvurunun davalı idarelerden Sağlık Bakanlığınca hukuka aykırı şekilde reddedildiği;
Birinci basamak sağlık kuruluşu olan Entegre Hastaneler, 112 Acil Sağlık İstasyonları, Toplum Sağlığı Merkezleri, Aile Sağlığı Merkezleri ve diğer kuruluşların “sağlık tesisi” olmadığını iddia etmenin mümkün olmadığı;
4. Dönem Toplu Sözleşmede, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik’te yer alan, “sağlık tesisi” tanımının değil, sağlık hizmeti veren tüm kurumların kast edildiği, düzenleme metninde sadece ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesisleri yönünden düzenleme yapıldığına ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığı;
İdarece birinci basamak sağlık tesislerinin kapsam dışında bırakılarak, Toplu Sözleşme hükümlerinin amacının dışına çıkıldığı; dolayısıyla, anılan Toplu İş Sözleşmesi ile kazanılan hakka idarece müdahale edilmiş olduğu, birinci basamak tesislerinin de kapsama dahil edilmesi yönünden haklı beklentilerinin bulunduğu ileri sürülmüştür.

DAVALILARIN SAVUNMALARI :
1- … Bakanlığının savunması : Birinci basamak tesisleri ile ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerinde görev yapan personele yapılan ek ödemelerin farklı yasal düzenlemelerden kaynaklandığı; birinci basamak sağlık kurumlarında görevli personele, Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Personeline Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik kapsamında, ikinci ve üçüncü basamak sağlık kurumlarında görevli personele ise, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik kapsamında ek ödeme yapıldığı;
Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Personeline Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin, “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (m) bendinde, “Halk Sağlığı Müdürlüğü” birimlerinin ve (t) bendinde “İl Sağlık Müdürlüğü” birimlerinin birinci basamak sağlık kurumları olarak belirtildiği; buna karşın Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin, “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (cc) bendinde, sağlık tesisinin; “birliğe bağlı ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti veren kurumlar” olarak tanımlandığı;
Bakanlığa bağlı birinci basamak sağlık kurumlarında, aile hekimliği sistemi dışında kalan personele, ilgili sağlık kuruluşunun nakit geliri ve Bakanlıkça aktarılan pay üzerinden ek ödeme yapılmakta iken; ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerinde, ilgili sağlık tesisisinin elde etmiş olduğu döner sermaye geliri üzerinden ek ödeme dağıtıldığı; bu çerçevede, birinci basamak sağlık kuruluşları ile ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerinin yapısı, işleyişi, dinamikleri, personel ve hasta yapısı ile gelir durumunun birbirinden farklı olduğu;
Sağlık Bakanlığına bağlı olup, döner sermaye işletmesi bulunan ve personeline kendi döner sermaye işletmesinden ek ödeme yapabilen tüm ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti veren kurumların, “sağlık tesisi” olduğu; ancak, bu koşulu sağlamayan birinci basamak kurumların sağlık tesisi olmayıp, “sağlık kurumu” olduğu; dolayısıyla, 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin, sağlık tesislerinde görev yapan personel yönünden düzenlemeler getiren 23. maddesinin, birinci basamak sağlık kurumlarını da kapsayacak şekilde genişletilmesine imkân bulunmadığı savunulmuştur.
2-… Bakanlığının savunması : Usul yönünden; Davaya konu işlemin diğer davalı Sağlık Bakanlığınca tesis edildiği, bu nedenle Bakanlıklarına husumet yöneltilemeyeceği; esas yönünden ise; mülga Halk Sağlığı Müdürlükleri ile Sağlık Müdürlükleri ve bağlı birimlerinde çalışan personelin ek ödemelerinin düzenlendiği Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Personeline Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesinde; “sağlık tesisi” adı altında bir tanıma yer verilmediği;
Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde, sağlık tesisinin “Birliğe bağlı ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti veren kurumlar” şeklinde ifade edildiği;
Birinci basamak sağlık kuruluşlarının; döner sermaye işletmesi bulunmayan, bağlı bulunduğu sağlık müdürlüğünün döner sermaye işletmesinin gelirinden personeline ek ödeme yapılan (İlçe sağlık müdürlüğü; toplum sağlığı merkezi; il ambulans komuta kontrol merkezi, halk sağlığı laboratuvarı, E2 – E3 ilçe entegre hastanesi gibi) kuruluşlar olduğu;
209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun’da ve ilgili diğer mevzuat uyarınca, birinci basamak sağlık kuruluşları “sağlık tesisi” olarak değerlendirilmediğinden, hukuka uygun bulunan işleme karşı açılan davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ: 25/08/2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin Üçüncü Bölüm Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme kısmının 23. maddesinin birinci fıkrasının b) bendinde, Gaziantep, Kilis, Hatay ve Şanlıurfa illerinde bulunmakla birlikte (a) bendinde belirtilenler dışındaki sağlık tesislerinde görev yapan tabip dışı personel (sözleşmeli personel dahil) yönünden 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun’un 5. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan yüzde 150 oranındaki ek ödemenin, yüzde 180 olarak uygulanacağı hükmüne yer verilmiştir.
14/02/2013 tarih ve 28559 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik ile 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 1/4/2020 tarihinde yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelikte, sağlık tesisinin, üniversiteler ile birlikte kullanılan hastaneler de dâhil olmak üzere ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti veren kurumları ifade ettiği belirtilmiştir.
Bu durumda, sağlık tesisi tanımının birinci basamak sağlık kuruluşlarını kapsamadığı görüldüğünden, anılan Toplu Sözleşmenin 23. maddesinin birinci fıkrasının b) bendinde ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesisleri yönünden öngörülen yüzde 180 oranındaki ek ödeme oranının, birinci basamak sağlık kurumlarında görev yapan tabip dışı personele uygulanmasına olanak bulunmadığı, bu yöndeki başvurunun reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık olmadığı sonucuna ulaşıldığından, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ: Davacı Sendika vekili tarafından, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin, Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna ilişkin 3. Bölümünün 23. maddesinin 1. fıkrasının b) bendinde öngörülen yüzde 180 ek ödeme oranının, birinci basamak sağlık kurumlarında görev yapan tabip dışı personele de uygulanması istemiyle yapılan başvurunun reddine yönelik 20.04.2018 tarihli ve 37106781-869-2244 sayılı Sağlık Bakanlığı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanununun 5. maddesinde, döner sermaye gelirlerinden, döner sermayeli sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlar ve sözleşmeli personel ile açıktan vekil olarak atananlara mesai içi veya mesai dışı ayrımı yapılmaksızın ek ödeme yapılabileceği, sağlık kurum ve kuruluşlarında Bakanlıkça belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle, bu ödemenin oranı ile esas ve usûllerinin; personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile muayene, ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi unsurlar esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği, birinci fıkrada belirtilen esaslar çerçevesinde unvanları sayılanlar dışındaki diğer personele bir ayda yapılacak ek ödemenin tutarı, ilgili personelin bir ayda alacağı aylık (ek gösterge dâhil), yan ödeme ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamının yüzde 150’sini geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
25/08/2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin Üçüncü Bölüm Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme kısmının ” Bazı sağlık tesislerinde görevli tabip dışı personele döner sermaye ek ödemesi” başlıklı 23. maddesinde, ” (1) 209 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “yüzde 150” oranı;
a) Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına bağlı kamplarda misafir edilen yabancı uyrukluların yaşadığı yerlerde bulunan sağlık tesislerinde görev yapan tabip dışı personel (sözleşmeli personel dahil) için “yüzde 200”,
b) Gaziantep, Kilis, Hatay ve Şanlıurfa illerinde bulunmakla birlikte (a) bendinde belirtilenler dışındaki sağlık tesislerinde görev yapan tabip dışı personel (sözleşmeli personel dahil) için “yüzde 180″, olarak uygulanır.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin, Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna ilişkin 3. Bölümünün 23. maddesinin, birinci basamak sağlık kurumlarında görev yapan tabip dışı personele de uygulanması istemiyle yapılan başvurunun Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 20.04.2018 tarihli ve 37106781-869-2244 sayılı işlemiyle; özetle döner sermaye mevzuatı uyarınca birinci basamak sağlık kuruluşlarında sağlık tesisine ilişkin bir tanımlama yer almadığından söz konusu toplu sözleşme hükmü kapsamında bir işlem tesis edilemediği, konu hakkında Maliye Bakanlığından alınan 10/14/2019 tarihli görüşte de anılan Toplu Sözleşmenin, Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna ilişkin 3. Bölümünün 23. maddesinin sadece Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına bağlı kamplarda misafir edilen yabancı uyrukluların yaşadığı yerlerde bulunan sağlık tesisleri hariç olmak üzere Gaziantep, Kilis, Hatay ve Şanlıurfa illerinde bulunan üniversiteler ile birlikte kullanılan hastanelerde dahil olmak üzere ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti veren kurumlar bakımından mümkün olduğunun mütalaa edildiğinin belirtildiği gerekçesiyle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
209 sayılı Yasa maddesinde sayılarak belirtilenler dışındaki diğer personel için öngörülen yüzde 150 olan tavan ek ödeme oranı, anılan Toplu Sözleşmenin 23. maddesinin b) bendinde, a) bendinde sayılanlar hariç olmak üzere Gaziantep, Kilis, Hatay ve Şanlıurfa illerinde bulunan sağlık tesislerinde görevli tabip dışı personel (sözleşmeli personel dahil) olanlara yönelik olarak yüzde 180’e yükseltilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle anılan Toplu sözleşme maddesinde … sağlık tesislerinde görev yapan tabip dışı personel (sözleşmeli personel dahil) için öngörülen %180 ek ödeme oranının öngörüldüğünden, sağlık tesisi kavramının birinci derece sağlık kurumlarını da kapsayıp kapsamadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Sağlık hizmet sunucuları, birinci basamak sağlık kuruluşları (resmi kurum tabiplikleri, sağlık ocakları, dispanserler,112 acil servisler, ana-çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezleri), ikinci basamak sağlık kurumları (eğitim ve araştırma hastanesi olmayan Devlet hastaneleri, özel dal hastaneleri, diğer resmi kurum hastaneleri), üçüncü basamak sağlık kurumları (eğitim ve araştırma hastaneleri, özel dal eğitim ve araştırma hastaneleri ile üniversite hastaneleri) olarak üç basamak şeklinde sınıflandırılmıştır.
14/02/2013 tarih ve 28559 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinin d) bendinde Birlik: İkinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerini işleten, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun taşra teşkilatı olan kamu hastaneleri birliklerini, cc) bendinde ise, Sağlık tesisi: Üniversiteler ile birlikte kullanılan hastaneler de dâhil olmak üzere Birliğe bağlı ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti veren kurumları, ifade ettiği belirtilmiş, ancak “Bağlı kuruluş” statüsü ile belirli yönlerden “özerk” hale getirilen Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu 25/08/2017 tarihinde yayımlanan 694 sayılı KHK ile kaldırılarak, Genel Müdürlüğe dönüştürülerek tekrar Bakanlık merkez teşkilatına bağlanmış, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 1/4/2020 tarihinde yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 20. maddesiyle de 14/02/2013 tarihli ve 28559 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik yürürlükten kaldırılmış, “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinin ee) bendinde, “Sağlık tesisi: Üniversiteler ile birlikte kullanılan hastaneler de dâhil olmak üzere ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti veren kurumları,” ifade ettiği belirtilmiştir.
03.05.2014 tarih ve 28989 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarına Ait Sağlık Tesisleri ve Bağlı Kuruluşların Üniversitelere Ait İlgili Birimlerin Birlikte Kullanımı ve İşbirliği Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin gerekse bu Yönetmeliği yürürlükten kaldıran 16.06.2016 tarih ve 29744 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarına Ait Sağlık Tesisleri ve Bağlı Kuruluşların Üniversitelere Ait İlgili Birimlerin Birlikte Kullanımı ve İşbirliği Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin ğ) bendinde; Sağlık tesisi, bu Yönetmelik kapsamında birlikte kullanıma geçirilen Kamu Hastaneleri Birliğine bağlı ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti veren hastaneler ve bağlı birimleri, ağız ve diş sağlığı hizmeti veren sağlık tesisleri şeklinde yapılmış, bu Yönetmelik 16/6/2017 tarihli ve 30098 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarına Ait Kurum ve Kuruluşlar ile Devlet Üniversitelerinin İlgili Birimlerinin Birlikte Kullanımı ve İşbirliği Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 15. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış ancak yeni yönetmelikte sağlık tesisinin tanımına yer verilmemiştir.
Anılan gerek yürürlükten kaldırılan gerekse dava konusu işlemden sonra yürürlüğe giren Yönetmeliklerdeki sağlık tesisi tanımlarından sağlık tesisleri kavramının, birinci basamak sağlık kuruluşlarını kapsamadığı anlaşılmakla, anılan Toplu Sözleşmenin 23. maddesinin a) bendinde sayılanlar hariç olmak üzere Gaziantep, Kilis, Hatay ve Şanlıurfa illerinde bulunan sağlık tesislerinde çalışan diğer personel için öngörülen %180 oranındaki ek ödeme oranının, birinci basamak sağlık kurumlarında görev yapan tabip dışı personele uygulanmasına olanak bulunmamaktadır.
Bu durumda 4. Dönem Toplu Sözleşmenin, Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna ilişkin 3. Bölümünün 23. maddesinin 1. fıkrasının b) bendinde öngörülen yüzde 180 ek ödeme oranının, birinci basamak sağlık kurumlarında görev yapan tabip dışı personele de uygulanması istemiyle yapılan başvurunun reddine yönelik 20.04.2018 tarihli ve 37106781-869-2244 sayılı Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü işleminde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Belirtilen nedenle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, 21/04/2021 tarih ve 31461 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 73 sayılı Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Kurulması ile Kamu Personel İşlemlerinin Yürütülmesine İlişkin Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı hasım mevkiine alınmak suretiyle, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
25/08/2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin, Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna ilişkin Üçüncü Bölümünün, “Bazı sağlık tesislerinde görevli tabip dışı personele döner sermaye ek ödemesi” başlıklı 23. maddesinde;
“(1) 209 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “yüzde 150” oranı;
a) Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına bağlı kamplarda misafir edilen yabancı uyrukluların yaşadığı yerlerde bulunan sağlık tesislerinde görev yapan tabip dışı personel (sözleşmeli personel dahil) için “yüzde 200”,
b) Gaziantep, Kilis, Hatay ve Şanlıurfa illerinde bulunmakla birlikte (a) bendinde belirtilenler dışındaki sağlık tesislerinde görev yapan tabip dışı personel (sözleşmeli personel dahil) için “yüzde 180”,
olarak uygulanır.” şeklindeki hükme yer verilmiştir.
Davacı Sendika tarafından, davalı idarelerden Sağlık Bakanlığına yapılan 19/02/2018 tarihli başvuruda; 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin 23. maddesi uyarınca, Gaziantep, Kilis, Hatay ve Şanlıurfa illerinde yer alan kampların dışındaki sağlık tesislerinde görev yapan personelin döner sermaye tavan oranının “yüzde 180” olduğu; ancak, Bakanlığın uygulamasında, anılan illerde ikinci ve üçüncü basamak sağlık tesislerinde bu oran “%180” olarak uygulanırken, birinci basamak tesislerde ise, “%170” olarak uygulandığı belirtilerek, bu husustaki mağduriyetin giderilmesi isteminde bulunmuştur.
Sağlık Bakanlığı tarafından tesis edilen … tarih ve … sayılı işlemde; mülga Halk Sağlığı Müdürlükleri ile Sağlık Müdürlükleri ve bağlı birimlerinde çalışan personelin ek ödemelerinin düzenlendiği Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Personeline Personeline Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik’te “sağlık tesisi” adı altında bir tanımlamanın bulunmadığı, ilgili tanımın yer aldığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde, “sağlık tesisinin”; “üniversiteler ile birlikte kullanılan hastaneler de dahil olmak üzere Birliğe bağlı ikinci ve üçünü basamak sağlık hizmeti veren kurumlar” şeklinde tanımlandığı, dolayısıyla, döner sermaye ek ödemesini düzenleyen mevzuat uyarınca birinci basamak sağlık kuruluşlarını sağlık tesisi olarak tanımlayan herhangi bir düzenleme bulunmadığından, birinci basamak sağlık kurumlarında görev yapan tabip dışı personelin anılan Toplu Sözleşme hükmü kapsamında olmadığı, konu hakkında Maliye Bakanlığı Bütçe Kontrol Genel Müdürlüğünce de bu yönde görüş bildirdiği belirtilmek suretiyle, davacı Sendikanın başvurusu reddedilmiştir.
Bunun üzerine söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Hizmet basamakları ve sevk zinciri” başlıklı 70. maddesinde, “Bu Kanunun uygulanması bakımından sağlık hizmeti sunucuları birinci, ikinci ve üçüncü basamak olarak Sağlık Bakanlığı tarafından basamaklandırılır. Bu basamaklar ve sağlık hizmet sunucuları arasında sevk zinciri; tanı, ön tanı, hekimlerin ve diş hekimlerinin uzmanlıkları dikkate alınmak suretiyle tüm yurtta veya il ya da ilçe bazında Sağlık Bakanlığının görüşü alınarak Kurum tarafından belirlenir. Aile hekimleri birinci basamak hizmet sunucuları içinde yer alır.” hükmü bulunmaktadır.
209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasında; “…döner sermaye gelirlerinden, döner sermayeli sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlar ve sözleşmeli personel ile açıktan vekil olarak atananlara mesai içi veya mesai dışı ayrımı yapılmaksızın ek ödeme yapılabilir. Sağlık kurum ve kuruluşlarında Bakanlıkça belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle, bu ödemenin oranı ile esas ve usûlleri; personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile muayene, ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi unsurlar esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” hükmü yer almaktadır.
Anılan yetkiye dayanılarak hazırlanan ve 14/02/2013 tarih ve 28559 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01/01/2013 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe konulan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (cc) bendinde, “Sağlık tesisi: Üniversiteler ile birlikte kullanılan hastaneler de dâhil olmak üzere Birliğe bağlı ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti veren kurumları, … ifade eder.” hükmüne yer verilmiş, söz konusu yönetmeliği yürürlükten kaldıran 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01/04/2020 tarihinde yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesinin birinci fıkrasının (ee) bendinde, “Sağlık tesisi: Üniversiteler ile birlikte kullanılan hastaneler de dâhil olmak üzere ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti veren kurumları, ifade eder” düzenlemesine yer verilmiştir.
15/11/2013 tarihli Sağlık Bakanlığı Birinci Basamak Sağlık Kurum ve Kuruluşlarının Açılması, Kapatılması ve Bunlara Ad Verilmesi Hakkında Yönerge’nin “Tanımlar” başlıklı 2. maddesinin (d) bendinde, “Birinci Basamak Sağlık Kuruluşu: Aile sağlığı merkezi, toplum sağlığı merkezi ile bağlı hizmet birimi, halk sağlığı laboratuvarı, entegre ilçe devlet hastanesi, acil sağlık hizmetleri istasyonu ve acil sağlık hizmetleri komuta kontrol merkezini … ifade eder.” hükmü bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Uyuşmazlık, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin, Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna ilişkin Üçüncü Bölümünün 23. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde öngörülen yüzde 180 oranındaki ek ödemenin, anılan bentte belirtilen diğer şartları taşımakla birlikte, birinci basamak sağlık kuruluşlarında görev yapan tabip dışı personele de uygulanmasına imkân olup olmadığına ilişkindir.
Yukarıda alıntısına yer verilen yasal mevzuatın incelenmesinden, sağlık hizmet sunucularının, birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık kuruluşları olarak sınıflandırıldığı; resmi kurum tabiplikleri, sağlık ocakları, dispanserler,112 acil servisleri, ana-çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezlerinin birinci basamak sağlık kuruluşları; eğitim ve araştırma hastanesi olmayan Devlet hastaneleri, özel dal hastaneleri, diğer resmi kurum hastanelerinin, ikinci basamak sağlık tesisleri; eğitim ve araştırma hastaneleri, özel dal eğitim ve araştırma hastaneleri ile üniversite hastanelerinin üçüncü basamak sağlık tesisleri olarak tanımlandığı; gerek Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik, gerekse anılan Yönetmeliği yürürlükten kaldıran Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik’te, sağlık tesisinin, üniversiteler ile birlikte kullanılan hastaneler de dâhil olmak üzere ikinci ve üçüncü basamak sağlık hizmeti veren kurumları ifade ettiği anlaşılmaktadır.
Her ne kadar, davacı Sendika tarafından, birinci basamak sağlık kuruluşlarının “sağlık tesisi” olmadığını iddia etmenin mümkün olmadığı; öte yandan, 4. Dönem Toplu Sözleşme’de, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik’te yer alan, “sağlık tesisi” tanımının değil, sağlık hizmeti veren tüm sağlık kurumlarının kast edildiği ileri sürülmekte ise de, yukarıda alıntısına yer verilen yasal düzenlemeler incelendiğinde; 4. Dönem Toplu Sözleşme’de yer alan söz konusu ifadenin, sağlık tesisi tanımı içerisinde yer almayan birinci basamak sağlık kuruluşlarını kapsamadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda, 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin 23. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılanlar hariç olmak üzere Gaziantep, Kilis, Hatay ve Şanlıurfa illerinde bulunan sağlık tesislerinde çalışan diğer personel için öngörülen yüzde 180 oranındaki ek ödemenin, birinci basamak sağlık kurumlarında görev yapan tabip dışı personele uygulanmasına olanak bulunmadığından, davacı Sendika tarafından tarafından yapılan başvurunun reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 28/03/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.