Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2019/1202 E. , 2022/3870 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/1202
Karar No : 2022/3870
DAVACI : … Sendikası
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : Davacı Sendika tarafından, Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğünün … tarih ve …. sayılı “İcra Performans Değerlendirmesine İlişkin Usul ve Esaslar ile 2017 yılı Haziran ve Aralık Ayı Teşvik İkramiyesi” konulu Oluru ile bu Olur ekinde yer alan “Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri” ve “Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli”nin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğünde görev yapan sanatçılara teşvik ikramiyesi hakkında 16/05/2017 tarihinde değişikliğe gidilerek icra performans kriterleri getirildiği, şimdiye kadar personel hakkında herhangi bir performans değerlendirilmesi yapılmadığı, yapılması istenilen performans değerlendirilmesi metodunun objektif olmadığı gibi performans değerlendirilmesinin kimler tarafından yapılacağının açık olarak düzenlenmediği, performans değerlendirilmesinde senfoni orkestraları sanatçılarının muaf tutulmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu, devlet orkestra, koro ve topluluklarıyla ilgili parçalı uygulama ve işlemlerin, teşvik ikramiyesi dağıtımı hususunda keyfi uygulamalara yol açacağı; bu durumun ise, personelin moral ve motivasyonun olumsuz etkileyeceği, mobbing uygulamalarına neden olacağından icra performans değerlendirmesine ilişkin düzenlenmelerin iptali gerektiği ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI :Usul açısından; dava dilekçesinin konu bölümünde, “İcra Performans Değerlendirmesine ilişkin Usul ve Esaslar”ın iptali istenildiği halde sonuç bölümünde, “Usul ve Esaslarla” birlikte, “Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli”nin de iptalinin talep edildiği ve bunlar hakkında hukuka aykırılık nedeni sunulmadığından, dava konusunun açık ve net olmadığı; icra, performans değerlendirmesine ilişkin düzenlenmelerin en geç 17/04/2017 tarihinde tüm sanatçılarca duyulduğundan, davanın bu tarihten itibaren 60 gün içerisinde açılması gerekirken, 05/07/2017 tarihinde açıldığından davanın süresinde açılmadığı;
Esas açısından; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek Geçici 16. maddesi uyarınca, sözleşmeli olarak görev yapanların çalışma esasları ile ödenecek sözleşme ücretlerini belirlemek için 07/05/1987 tarih ve 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla kabul edilen Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Daire Esaslar’ın 07/06/1987 tarih ve 19480 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandığı; bu Esaslar’ın 9. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen teşvik ikramiyesinin, yılda dört defa dağıtılan aylık ikramiyeden farklı olarak, sanatçıların performansına bağlı ödül niteliğinde bir ödeme olduğu; dava konusu düzenlemeler ile tüm performansa dayalı ödeme sistemlerinde olduğu gibi, mesleki rekabet ortamının oluşturulması ve gerek bireysel olarak sanatçının gerekse görev yaptığı kurumun sanat seviyesinin yükseltilmesinin amaçlandığı; teşvik ikramiyesinin ne zaman ödeneceği ve nasıl tespit edileceği hususlarında anılan Esaslarda açık hükümlere yer verilmediği ve 13. maddesinde, esaslarda düzenlenmemiş konularda 657 sayılı Kanun ile hizmet sözleşmesi’nin uygulanacağının düzenlendiği; bu konuda idarelerinin takdir yetkisi olduğu ve bu çerçevede hizmet sözleşmesi’nde değişik yapıldığı; 2017 yılında akdedilen Hizmet Sözleşmesi’nin 2. maddesinde, icra performans değerlendirilmesinde başarılı olan personele, Başkanlık Onayı ile iki kez teşvik ikramiyesinin ödeneceğinin düzenlendiği ve bu sözleşmenin tüm sanatçılar tarafından 2017 yılı Mart ve Nisan aylarında imzalandığı; dava konusu Usul ve Esaslar’ın 6. maddesinde, objektif kriterlere yer verildiği, değerlendirmeyi yapacak olan sanat kurulu üyelerinin yetkin sanatçılardan oluştuğu, düşük puan alanların dahi teşvik ikramiyesinin tamamen kesilmesinin öngörülmediği; iddia edildiğinin aksine, senfoni orkestralarının da hiçbir şekilde bu uygulamadan muaf tutulmadığı, onlar için de ayrıca usul ve esasların belirlendiği; Anayasa Mahkemesinin 01/04/2010 tarih ve E:2008/114, K:2010/53 sayılı kararında; personele normal ücretinin dışında ödenen ek ödeme ve ikramiyelerde personelin performansının, istirahat raporu ve disiplin cezası alıp almadığının dikkate alınmasını öngören kanun metninde Anayasaya aykırılık bulunmadığına karar verildiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ :
“Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli”nin 5. maddesi ile düzenlenen “Hizmet Sözleşmesinin 2. maddesinin üçüncü fıkrası gereği, teşvik ikramiyesinin, Bakanlıkça tespit edilen ilke ve esaslara uyan personelden teşvik dönemi içinde uyarma cezası, kınama cezası ve aylıktan kesme cezası alanlara disiplin cezalarının sayısı ve ağırlık derecelerine göre oranlanarak düşük ödenmesi” düzenlemesi ile “Değerlendirmeye Alınmayacaklar” bölümünün 3. maddesinde yer alan “20 günden fazla hastalık ve refakat izni alanlar ile Disiplin hükümlerince Kademe ilerlemesinin Durdurulması Cezası alanlar” düzenlemesi iptal kararı verilmesi; uyuşmazlığın bunların dışındaki diğer kısımları yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI :…
DÜŞÜNCESİ :
Dava, Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğünün … günlü, 74759832-314-E.87001 sayılı “İcra Performans Değerlendirmesine ilişkin Usul ve Esaslar ile 2017 yılı Haziran ve Aralık Ayı Teşvik İkramiyesi” konulu yazısı ile bu yazı ekinde belirtilen “Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri” ve “Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli”nin iptali istemiyle açılmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek geçici 16. maddesinin 1. fıkrasında, teknik bünyeye dahil olmayan ve haklarında Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekenler hariç, bu Kanun’un Ek Geçici 12, 13 ve 14. maddeleri kapsamına dahil personel ile Kültür ve Turizm Bakanlığının sanatla ilgili merkez ve taşra birimlerine bağlı olarak çalışan orkestra, koro ve topluluk sanatçıları, sanatkarları ve sanatçı öğretmenleri ile Devlet sanatçılarının söz konusu maddelerin mali hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabileceği, 2. fıkrasında, sanatçı sıfatını kazananlardan yönetici kadrolara atananların da, bu kadrolar karşılık gösterilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılabileceği, (378 sayılı KHK’nin 5. maddesi ile değişik) 3. fıkrasında ise, yukarıdaki fıkralara göre sözleşmeli olarak çalıştırılacakların sözleşme esasları, bunlara ödenebilecek ücretin üst sınırları ve sağlanacak sosyal yardımlar ile diğer mali hakların, ilgili bakanlığın önerisi ve Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca ( 703 sayılı KHK ‘nin 182. Maddesi uyarınca Cumhurbaşkanınca) kararlaştırılacağı kurala bağlanmıştır.
Bu Yasa hükmüne göre düzenlenen ve 07.06.1987 tarih ve 19480 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 07.05.1987 tarih ve 87/11782 sayılı akanlar Kurulu Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esasların 27.07.1993 gün 1993/4664 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik 9. maddesinin 2. fıkrasında; “Sözleşmeli olarak çalışanlara, çalıştıkları günlerle orantılı olarak (hastalık ve senelik izin süreleri dahil) Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında ödenmek üzere mali yıl içinde dört aylık ücret ikramiye olarak verilir. Ayrıca, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere ilgili Bakanın teklifi ve Başbakanlık onayı ile iki aylığa kadar (iki aylık dahil) ücret teşvik ikramiyesi olarak verilebilir.” kuralına yer verilmiştir.
Anılan Bakanlar Kurulu Kararına göre Maliye Bakanlığının 23.02.2017 tarih ve 1899 sayılı yazısı ile vizelenen “Kültür ve Turizm Bakanlığı (Orkestra- Koro -Topluluk) Hizmet Sözleşmesinin” 2.maddesine eklenen kural gereğince; teşvik kriterlerinde kullanılmak üzere “İcra Performans Değerlendirmesine İlişkin Usul ve Esaslar” hazırlanmış ve Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğüne bağlı sanat kurumlarında; 657 sayılı Kanun’un 2595 sayılı Kanunla değişik Ek Geçici 16.maddesi kapsamında sözleşmeli olarak görev yapan personele, 2017 yılı Haziran ve Aralık ayında ödenecek teşvik ikramiyesinin değerlendirilmesine ilişkin Kurumların Sanat Kurulları ve Yetkili Organlarınca doldurulacak, “Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri” ve “Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli”nde belirtilen kıstaslar doğrultusunda yapılması gerektiğine ilişkin 16.05.2017 tarihli Bakan Oluru koro ve topluluklara bildirilmiş, Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri’nin 2. maddesinde ise Cetvelin 4. maddesinin; İcra Performans Değerlendirmesine İlişkin Usul ve Esaslar, çerçevesinde doldurulacağı belirtilmiştir.
Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri’nin 2.maddesinin 5. fıkrası ile Sanatsal Performans Değerlendirme Cetvelinin 5. maddesi ile bu cetvelin “Değerlendirmeye Alınmayacaklar” başlıklı bölümünün 3. maddesinde yer alan; “disiplin hükümlerince kademe ilerlemesi durdurulması cezası alanlar” kısımları yönünden iptal istemi incelendiğinde;
Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri’nin 2.maddesinin 5. fıkrasında ” Teşvik ikramiyesi Bakanlıkça tespit edilen ilke ve esaslara uyan personelden teşvik dönemi içinde uyarma cezası alanlara 1/4, kınama cezası alanlara 1/2, aylıktan kesme cezası alanlara 3/4 oranında düşük ödenir.”
Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli 5. maddesinde, “Hizmet Sözleşmesinin 2. maddesinin üçüncü fıkrası gereği teşvik ikramiyesinin, Bakanlıkça tespit edilen ilke ve esaslara uyan personelden teşvik dönemi içinde uyarma cezası, kınama cezası ve aylıktan kesme cezası alanlara disiplin cezalarının sayısı ve ağırlık derecelerine göre oranlanarak düşük ödenmesi”, Cetvelin “Değerlendirmeye Alınmayacaklar” başlıklı bölümün 3. maddesinde ise, disiplin hükümlerince kademe ilerlemesi durdurulması cezası alanların 2017 yılı Haziran ve Aralık ayında teşvik ikramiyesi ödenmesi bakımından değerlendirmeye alınmayacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
Belirtilen düzenlemeler uyarınca ödenen teşvik ikramiyesinin, ilgililere maaş ve sözleşme ücreti gibi olağan ve mutlak bir şekilde düzenli olarak yapılan bir ödeme olmadığı, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine nazaran başarılı olanlara verileceği tartışmasız ise de bu ödemenin yapılacağı ilgililerin tespitinde kullanılan ölçütlerin nesnel olması gereklidir.
Sanatsal Performans Değerlendirme Kriterleri ve Cetvelinde; teşvik ikramiyesi ödemesinin niteliğine aykırı olarak, disiplin cezası alanlara disiplin cezasına dayanak alınan eylemin niteliği ve ağırlığı, bu eylemin etkin ve verimli çalışma ölçütünü ortadan kaldırıcı nitelikte olup olmadığı, ilgilinin doğrudan performansına ilişkin bir olumsuzluğu içerip içermediği hususlarında bir değerlendirme içermeyen, salt disiplin cezası almış olması nedeniyle uyarma cezası, kınama cezası ve aylıktan kesme cezası alanlara teşvik ikramiyesinin düşük ödenmesi, kademe ilerlemesi cezası alanların teşvik ikramiyesi ödemesi bakımından değerlendirmeye alınmaması yolunda getirilen kuralda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Uyuşmazlığın, “Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli”nin “Değerlendirmeye Alınmayacaklar” bölümünde yer alan, “20 günden fazla hastalık ve refakat izni alanlar”ın değerlendirmeye alınmayacağına ilişkin düzenlemesine gelince;
87/11782 sayılı Bakanlar kurulu kararın 13. maddesinde; “Bu esaslarda geçmeyen diğer hususlar hakkında, kanunların özel kanun ile mevzuat hükümleri, özel kanun ve mevzuatı bulunmayan kanunlar için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri ve “Hizmet Sözleşmesi hükümleri uygulanır” düzenlemesi yapılmış, 657 sayılı Yasa’da sağlık izinlerine ilişkin kurallar yer almıştır.
Özlük hakları kapsamında bulunan sağlık izinleri; öngörülebilir ve kontrol edilebilir olmadığından, kamu performans yönetiminde verimliliği artırılmasını sağlamak için kullanılan bir performans yöntemi aracı dolayısıyla, uyuşmazlığa özgü olarak da teşvik ikramiyesi verileceklerin tespitinde değerlendirme unsuru olamayacağı; sağlık izni kullananlar yönünden, işin niteliğine göre değerlendirmeye esas alınabilecek yeterli hizmetin bulunması halinde, bu hizmetin değerlendirilmesinin gerekeceği açıktır.
Bu durumda, Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri’nin 2.maddesinin 5. Fıkrasında düzenlenen ” Teşvik ikramiyesi Bakanlıkça tespit edilen ilke ve esaslara uyan personelden teşvik dönemi içinde uyarma cezası alanlara 1/4, kınama cezası alanlara 1/2, aylıktan kesme cezası alanlara 3/4 oranında düşük ödenir.” “Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli”nin; 5. maddesi ile düzenlenen “Hizmet Sözleşmesinin 2.maddesinin üçüncü fıkrası gereği, teşvik ikramiyesinin, Bakanlıkça tespit edilen ilke ve esaslara uyan personelden teşvik dönemi içinde uyarma cezası, kınama cezası ve aylıktan kesme cezası alanlara disiplin cezalarının sayısı ve ağırlık derecelerine göre oranlanarak düşük ödenmesi” kuralı ile “Değerlendirmeye Alınmayacaklar” bölümünün 3. maddesinde yer alan “20 günden fazla hastalık ve refakat izni alanlar ile Disiplin hükümlerince Kademe ilerlemesinin Durdurulması Cezası alanlar” kuralının hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli”nin diğer kısımları ile 16.05.2017 tarihli ve 74759832-314-E.87001 sayılı “İcra Performansı Değerlendirmesine ilişkin Usul ve Esaslar ile 2017 yılı Haziran ve Aralık Ayı Teşvik İkramiyesi” konulu yazı ile bu yazı ekinde belirtilen “Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri”nin diğer kısımları yönünden ise;
Teşvik ikramiyesinin ödenmesindeki esas amaç, kurumda fiilen görev yapan personel arasında hizmetin yürütülmesinde olağanüstü gayret gösterenlerin ödüllendirme yoluyla teşvik edilmesi olduğuna göre, personelin verimliliğinin ölçülmesinde dikkate alınacak kriterlerin belirlenerek performansın bu kriterlere göre değerlendirilmesi gerektiği açıktır.
Davalı idarece belirlenen Sanatsal Performans Kriterleri ve Cetvelinde yer verilen kuralların incelenmesinden, kriterlerin; performansın değerlendirileceği periyotlardaki sanatsal faaliyetlere katılım oranları, çalışma ve provalara devamı, sanatla ilgili bireysel faaliyetleri ile birlikte hizmet sözleşmesindeki hükümler de gözetilerek belirlendiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda davalı idarece, sanatsal performans kriterleri belirlenirken sanatçıların verimliliğinin ölçülmesinde dikkate alınabilecek önemli temel unsurların esas alındığı, davaya konu düzenlemenin, ve işlemin yukarıda anılan mevzuat çerçevesinde yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır..
Açıklanan nedenlerle, dava konusu Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri’nin 2.maddesinin 5. fıkrası ile “Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli”nin 5. maddesi ile “Değerlendirmeye Alınmayacaklar” başlıklı bölümünün 3. maddesinde yer alan “20 günden fazla hastalık ve refakat izni alanlar ile Disiplin hükümlerince Kademe ilerlemesinin Durdurulması Cezası alanlar” ibaresinin İPTALİNE; “Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli”nin diğer kısımları ile … günlü, … sayılı “İcra Performansı Değerlendirmesine ilişkin Usul ve Esaslar ile 2017 yılı Haziran ve Aralık Ayı Teşvik İkramiyesi” konulu yazı ve bu yazı ekinde yer alan “Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri”nin diğer kısımları yönünden ise DAVANIN REDDİ gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Bakanlar Kurulunun 07/05/1987 tarih ve 87/11782 sayılı kararı ile hazırlanan ve 07/06/1987 tarih ve 19480 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esaslar’ın 9. maddesinin ikinci fıkrasında, “Bu esaslara göre çalıştırılan personele sözleşme ücreti ve yukarıda sayılanlar dışında herhangi bir ödemede bulunulamaz” düzenlemesi yer almakta iken, anılan fıkrada 27/07/1993 tarihli ve 1993/4664 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yapılan değişiklik ile “Sözleşmeli olarak çalışanlara, çalıştıkları günlerle orantılı olarak (hastalık ve senelik izin süreleri dahil) Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında ödenmek üzere mali yıl içinde dört aylık ücret ikramiye olarak verilir. Ayrıca, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere ilgili Bakanın onayı ile iki aylığa kadar (iki aylık dahil) ücret teşvik ikramiyesi olarak verilebilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca Maliye Bakanlığının 23/02/2017 tarih ve 1899 sayılı yazısı ile vizelenen Kültür ve Turizm Bakanlığı (Orkestra-Koro-Topluluk) Hizmet Sözleşmesi’nin 2. maddesinin birinci fıkrasına, “….Ayrıca, Bakanlıkça tespit edilen ilke ve esaslara uyan ve her teşvik dönemi içinde, Bakanlıkça belirlenecek Usul ve Esaslar çerçevesinde yapılacak İcra Performans Değerlendirmesinde başarılı olan personele, Başbakanlık Onayı ile ilki Haziran, İkincisi Aralık ayında olmak üzere yılda iki kez teşvik ikramiyesi ödenebilir. Sözleşme ücretleri mali yıl içinde Bakanlar Kurulunca artırıldığında puanlar nispetinde sözleşme ücretleri de artırılır” şeklinde kural eklenmiş; bu kural gereğince, teşvik kriterlerinde kullanılmak üzere “İcra Performans Değerlendirmesine İlişkin Usul ve Esaslar” hazırlanmış ve Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğüne bağlı sanat kurumlarında, 657 sayılı Kanun’un 2595 sayılı Kanunla değişik Ek Geçici 16. maddesi kapsamında sözleşmeli olarak görev yapan personele, 2017 yılı Haziran ve Aralık ayında ödenecek teşvik ikramiyesinin değerlendirilmesine ilişkin kurumların sanat kurulları ve yetkili organlarınca doldurulacak, “Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri” ve “Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli”nde belirtilen kıstaslar doğrultusunda yapılması gerektiğine ilişkin Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı “İcra Performans ve Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar ile 2017 Yılı Haziran ve Aralık Ayı Teşvik İkramiyesi” konulu Oluru ve ekindeki Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri ve Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli koro ve topluluklara bildirilmiştir.
Söz konusu Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri’nin 2. maddesinde ise Cetvelin 4. maddesinin; İcra Performans Değerlendirmesine İlişkin Usul ve Esaslar, çerçevesinde doldurulacağı belirtilmiştir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğünün 17/05/2017 tarih yazısı ile “Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğüne Bağlı Koro ve Topluluklarda yapılacak İcra Performans Değerlendirmesine İlişkin Usul ve Esaslar” çerçevesinde sanatçı performanslarını içeren kayıtların, 31 Mayıs 2017 tarihine kadar Müdürlüklerine teslim edilmesi, Müdürlük tarafından da kayıtların yetkili kurula intikal ettirilmesi ile değerlendirme sonucunun yer aldığı tablo, teslim listesi ve kayıtların birer örneğinin, Koro/Topluluk Müdürleri tarafından, 15 Haziran 2017 tarihine kadar Genel Müdürlüğe gönderilmesi istenmiştir.
Bunun üzerine, davacı Sendika tarafından, Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğünün “İcra Performans Değerlendirmesine İlişkin Usul ve Esaslar ile 2017 yılı Haziran ve Aralık Ayı Teşvik İkramiyesi” konulu Olur ile bu yazı ekinde belirtilen “Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri” ve “Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli”nin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek işin esası incelenmiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek Geçici 16. maddesinin birinci fıkrasında; teknik bünyeye dahil olmayan ve haklarında Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekenler hariç, bu Kanun’un Ek Geçici 12., 13. ve 14. maddeleri kapsamına dahil personel ile Kültür ve Turizm Bakanlığının sanatla ilgili merkez ve taşra birimlerine bağlı olarak çalışan orkestra, koro ve topluluk sanatçıları, sanatkarları ve sanatçı öğretmenleri ile Devlet sanatçılarının, söz konusu maddelerin mali hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabileceği; ikinci fıkrasında, sanatçı sıfatını kazananlardan yönetici kadrolara atananların da, bu kadrolar karşılık gösterilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılabileceği kuralına yer verilmiştir.
Aynı maddenin 22/08/1989 tarihli ve 378 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 5. maddesiyle değişik üçüncü fıkrasında ise, yukarıdaki fıkralara göre sözleşmeli olarak çalıştırılacakların sözleşme esasları, bunlara ödenebilecek ücretin üst sınırları ve sağlanacak sosyal yardımlar ile diğer mali hakların, ilgili bakanlığın önerisi ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca kararlaştırılacağı hükme bağlanmıştır.
Bu yetki uyarınca, Bakanlar Kurulunun 07/05/1987 tarih ve 87/11782 sayılı kararı ile hazırlanan ve 07/06/1987 tarih ve 19480 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esasların, 27/07/1993 tarihli ve 1993/4664 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik 9. maddesinin ikinci fıkrasında; “Sözleşmeli olarak çalışanlara, çalıştıkları günlerle orantılı olarak (hastalık ve senelik izin süreleri dahil) Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında ödenmek üzere mali yıl içinde dört aylık ücret ikramiye olarak verilir. Ayrıca, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere ilgili Bakanın onayı ile iki aylığa kadar (iki aylık dahil) ücret teşvik ikramiyesi olarak verilebilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Esaslar’ın 13. maddesinde de; “Bu Esaslarda geçmeyen diğer hususlar hakkında, kurumların özel kanun ve mevzuat hükümleri; özel kanunu ve mevzuatı bulunmayan kurumlar için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri ve Hizmet sözleşmesi hükümleri uygulanır.” kuralı yer almaktadır.
Anılan Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca Maliye Bakanlığının 23/02/2017 tarih ve 1899 sayılı yazısı ile vizelenen Kültür ve Turizm Bakanlığı (Orkestra-Koro-Topluluk) Hizmet Sözleşmesi’nin 2. maddesinin birinci fıkrasına, “….Ayrıca, Bakanlıkça tespit edilen ilke ve esaslara uyan ve her teşvik dönemi içinde, Bakanlıkça belirlenecek Usul ve Esaslar çerçevesinde yapılacak İcra Performans Değerlendirmesinde başarılı olan personele, Başbakanlık Onayı ile ilki Haziran, ikincisi Aralık ayında olmak üzere yılda iki kez teşvik ikramiyesi ödenebilir… ” şeklinde kural eklenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anılan Hizmet Sözleşmesi’nin 2. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, … tarih ve … sayılı Bakan Onayı ile İcra Performans Değerlendirmesine İlişkin Usul ve Esaslar ile eki “Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri” ve “Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli” yürürlüğe girmiştir.
Dava, “Sanatsal Performans Değerlendirme Cetvelinin” 5. maddesi ile bu cetvelin “Değerlendirmeye Alınmayacaklar” başlıklı bölümünün 3. maddesinde yer alan; “disiplin hükümlerince kademe ilerlemesi durdurulması cezası alanlar” kısımlarının iptali yönünden incelendiğinde;
Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli’nin 5. maddesinde, “Hizmet Sözleşmesinin 2. maddesinin üçüncü fıkrası gereği teşvik ikramiyesinin, Bakanlıkça tespit edilen ilke ve esaslara uyan personelden teşvik dönemi içinde uyarma cezası, kınama cezası ve aylıktan kesme cezası alanlara disiplin cezalarının sayısı ve ağırlık derecelerine göre oranlanarak düşük ödenmesi” kuralına yer verilmiş;
“Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli”nin “Değerlendirmeye Alınmayacaklar” başlıklı bölümün 3. maddesinde ise, disiplin hükümlerince kademe ilerlemesi durdurulması cezası alanların 2017 yılı Haziran ve Aralık ayında teşvik ikramiyesi ödenmesi bakımından değerlendirmeye alınmayacağı düzenlemesi yapılmıştır.
Belirtilen düzenlemeler uyarınca ödenen teşvik ikramiyesinin, ilgililere maaş ve sözleşme ücreti gibi olağan ve mutlak bir şekilde düzenli olarak yapılan bir ödeme olmadığı, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine nazaran başarılı olanlara verileceği tartışmasız ise de bu ödemenin yapılacağı ilgililerin tespitinde kullanılan ölçütlerin nesnel olması gereklidir.
Teşvik ikramiyesi ödemesinin niteliğine aykırı olarak, disiplin cezası alanlara disiplin cezasına dayanak alınan eylemin niteliği ve ağırlığı, bu eylemin etkin ve verimli çalışma ölçütünü ortadan kaldırıcı nitelikte olup olmadığı, ilgilinin doğrudan performansına ilişkin bir olumsuzluğu içerip içermediği hususlarında bir değerlendirme içermeyen, salt disiplin cezası almış olması nedeniyle uyarma cezası, kınama cezası ve aylıktan kesme cezası alanlara teşvik ikramiyesinin düşük ödenmesi, kademe ilerlemesi cezası alanların teşvik ikramiyesi ödemesi bakımından değerlendirmeye alınmaması yolunda getirilen kuralda hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Dava, Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli’nin “Değerlendirmeye Alınmayacaklar” bölümünün 3. maddesinde yer alan, “20 günden fazla hastalık ve refakat izni alanlar”ın değerlendirmeye alınmayacağına ilişkin düzenleme yönünden incelendiğinde;
Özlük hakları kapsamında bulunan sağlık izinlerinin; öngörülebilir ve kontrol edilebilir olmaması nedeniyle kamu performans yönetiminde verimliliği artırılmasını sağlamak için kullanılan bir performans yöntemi aracı, dolayısıyla uyuşmazlığa özgü olarak da teşvik ikramiyesi verileceklerin tespitinde değerlendirme unsuru olamayacağı; sağlık izni kullananlar yönünden, değerlendirmeye esas alınabilecek yeterli hizmetin bulunması halinde, bu hizmetin değerlendirilmesinin gerekeceği açık olduğundan, “20 günden fazla hastalık ve refakat izni alanların teşvik ikramiyesi ödemesinde değerlendirmeye alınmayacağına ilişkin kuralda hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Dava, Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğünün … tarih ve …
sayılı “İcra Performans Değerlendirmesine İlişkin Usul ve Esaslar ile 2017 yılı Haziran ve Aralık Ayı Teşvik İkramiyesi” konulu Oluru ile bu Olur ekinde Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri ve Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli’nin diğer kısımları yönünden incelendiğinde;
Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Kültür ve Turizm Bakanlığının Devlet sanatçılarına ve sanatçılara, çalıştıkları günlerle orantılı olmak üzere, düzenli olarak ve herhangi bir ön şarta bağlı olmaksızın yılda dört defa bir aylık ücret tutarında ikramiye ödenmekte olup, olağanüstü gayret ve çalışmaları ile emsallerine göre başarılı bulunanlara teşvik ikramiyesi de ödenmektedir. Ancak teşvik ikramiyesinin, herkese ödenmeyeceği, başka bir ifade ile her yıl düzenli olarak ve herhangi bir ön şarta bağlı olmaksızın ödenen ikramiyeden farklı olarak, sanata katkıda bulunan ve emsallerine göre üstün gayret gösteren, başarılı görev yapan personeli teşvik etmek amacıyla öngörülen bir ödeme niteliğinde bulunduğu açıktır.
Anılan düzenlemelerle, hizmetin daha etkili ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve personeli bu hususun gerçekleşmesi için teşvik etmek amacıyla olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere teşvik ikramiyesi ödenmesi konusunda idareye takdir yetkisi verilmiştir.
Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğüne bağlı Koro ve Topluluklarda 657 sayılı Kanun’un Ek Geçici 16. maddesi ve Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Çalıştırılmalarına Dair Esasların 13. maddesi uyarınca sözleşmeli statüde çalışan personelin, sanatsal faaliyetleri başarı ile yerine getirmesi amacıyla hazırlanan ve Maliye Bakanlığının 23/02/2017 tarihli ve 1899 sayılı yazısı ile vizelenen Kültür ve Turizm Bakanlığı (Orkestra-Koro-Topluluk) Hizmet Sözleşmesinin 2. maddesinin birinci fikrası uyarınca yapılacak olan icra performans değerlendirmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla, davaya konu Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğüne Bağlı Koro ve Topluluklarda Yapılacak İcra Performans ve Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar yürürlüğe konulmuş ve Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterlerinin 2. maddesinde, Sanatsal Performansı Değerlendirme Cetvelinin 4. maddesinin, bu Usul ve Esaslar çerçevesinde doldurulacağı belirtilmiştir.
Anılan Usul ve Esaslar’da, icra performans değerlendirmesini yapacak olan kurul ve bu kurulun değerlendirme ve karar alma usulüne ilişkin olarak genel ve objektif düzenlemelere yer verildiği, düzenlemelerin teşvik ikramiyesinin amacına ve niteliğine aykırı bir yönünün bulunmadığı, idareye verilen takdir yetkisi çerçevesinde, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak düzenlendiği anlaşıldığından, hukuka aykırılık görülmemiştir.
Davalı idarece belirlenen Sanatsal Performans Kriterleri ve Cetvelinde yer verilen kriterlerin ise; performansın değerlendirileceği periyotlardaki sanatsal faaliyetlere katılım oranları, çalışma ve provalara devamı, sanatla ilgili bireysel faaliyetleri ile birlikte hizmet sözleşmesindeki hükümler de gözetilerek belirlendiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda davalı idarece, sanatsal performans kriterleri belirlenirken sanatçıların verimliliğinin ölçülmesinde dikkate alınabilecek önemli temel unsurların esas alındığı, davaya konu düzenlemenin, ve işlemin yukarıda anılan mevzuat çerçevesinde yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli’nin 5. maddesi ile bu cetvelin “Değerlendirmeye Alınmayacaklar” başlıklı bölümünün 3. maddesinde yer alan, “20 günden fazla hastalık ve refakat izni alanlar” ile “disiplin hükümlerince kademe ilerlemesi durdurulması cezası alanlar” ibarelerinin İPTALİNE,
2. Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı “İcra Performans Değerlendirmesine İlişkin Usul ve Esaslar ile 2017 yılı Haziran ve Aralık Ayı Teşvik İkramiyesi” konulu Oluru ile bu Olur ekinde Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri ve Sanatsal Performans Değerlendirme Cetveli’nin diğer kısımları yönünden DAVANIN REDDİNE,
3. Dava kısmen iptal kısmen retle sonuçlandığından ayrıntısı aşağıda gösterilen …-TL yargılama giderinin yarısı olan …-TL’nin davacı üzerinde bırakılmasına, yargılama giderinin diğer yarısı olan …-TL’nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, …-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 16/06/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.