Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2019/7389 E. , 2022/3116 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/7389
Karar No : 2022/3116
DAVACI : …
DAVALILAR : 1- …
2- … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
3- … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. …
DAVALILAR YANINDA MÜDAHİL : … Sendikası
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : Ankara ili, … Merkezinde müdür yardımcısı olarak görev yapan davacı tarafından;
1) 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar’ın 8. maddesinin üçüncü fıkrası ile anılan Karar’ın 10. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (7) numaralı alt bendinde yer alan “18 saat” ibaresinin,
2) 25/08/2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin İkinci Bölümünün “Örgün eğitim kurumlarında ek ders ücreti” başlıklı 21. maddesinin başlığında ve madde metninde “yaygın” ibaresinin yer almaması nedeniyle eksik düzenlemenin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın 8. maddesinin üçüncü fıkrasının iptali istemine ilişkin olarak; Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurumlarda görev yapan yöneticilere mesai saatleri dışında ve hafta sonları yönetim görevi verilmesinin hukuken mümkün olmadığı; aksi durumun, Anayasa’nın 18 . maddesine aykırılık teşkil edeceği, yasal dayanağı olmayan mesai saatleri dışında ve hafta sonları yönetim görevinin isteğe bağlı hale getirilmesi ve bu görevin ücretinin makul ve yönetim görevi almayı cazip hale getirecek düzeyde belirlenmesi, bu görevin özendirilmesi için karşılığında görev yapılan zaman dilimine uygun ek ders ücreti ödenmesi gerektiği, hafta sonu yönetim görevi alan bir yöneticinin 08.00-16.00 saatleri arasında görev yapmasına rağmen sadece 2 saat ek ders ücreti ödendiği; 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar’ın 10. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (7) numaralı alt bendinde yer alan “18 saat” ibaresinin iptali istemine ilişkin olarak; 4 numaralı alt bentte, halk eğitim merkezi müdürününün 20 saat ek ders alacağı düzenlenmişken, 1 numaralı alt bentte ise tam gün tam yıl kapsamına alınan bir halk eğitim merkezinin müdürünün ek ders saati 10 saat artırılarak 30 saat olarak belirlendiği; ancak, aynı durumdaki müdür yardımcısının ek ders saatinde bir artırım olmadığı, Sincan Halk Eğitim Merkezinin, tam yıl tam gün kapsamında eğitim veren bir kurum olduğu, yıl içinde ortalama 100 adet kurs açıldığı ve buna ilişkin işlemlerin müdür yardımcıları tarafından yapıldığı, beş müdür yardımcısının görev yaptığı ve her birinin yaklaşık 10.000 kişiye hizmet verdiği, bir kurumun iş yoğunluğundan sadece müdürün değil müdür yardımcılarının da etkilendiği, bu sebeple halk eğitim merkezlerinin bulunduğu ilçe yoğunlukları göz önünde bulundurularak müdür yardımcılarının ek ders ücretlerinin yeniden düzenlenmesinin vicdani ve hukuki bir gereklilik olduğu; 25/08/2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara ilişkin 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin İkinci Bölümünün “Örgün eğitim kurumlarında ek ders ücreti” başlıklı 21. maddesinin başlığında ve madde metninde “yaygın ibaresi bulunmamasına yönelik eksik düzenleme nedeniyle iptali istemine ilişkin olarak; Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği’nin 20. ve 22. maddesinde, yönetici ve öğretmenlere nöbet görevi verildiği, ancak 4. Dönem Toplu Sözleşme’de “yaygın” ibaresinin kullanılmaması sebebiyle, halk eğitim merkezlerinde görev yapan öğretmen ve yöneticilerin nöbet ücreti alamadığı, bu durumun negatif ayrımcılığa neden olduğu ve Anayasa’da düzenlenen angarya yasağı ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
DAVALI …NIN SAVUNMASI : 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar ile; Bakanlığa bağlı her derece ve türdeki okul ve kurumlar ile diğer eğitim kurumlarında görevli öğretmen, yönetici ve usta öğreticilerin aylık ve ücretle okutacakları veya okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve benzeri diğer hususların belirlendiği, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar’ın uygulanmasına yönelik olarak 27/02/2007 tarih ve 2007/19 sayılı Genelge’nin düzenlendiği, anılan Karar’ın 8. maddesine ilişkin olarak ise Genelge’nin 4. maddesinde, konuya iilişkin açıklamalara yer verilerek, cumartesi ve pazar günleri yürütülen eğitim faaliyetlerindeki yönetim görevini yerine getirmek üzere yöneticilerden sadece birinin görevde olmasının yeterli olacağının belirtildiği, söz konusu düzenlemenin yöneticilerin tamamı bakımından bir bağlayıcılığının bulunmadığı ve mağduriyete yol açmadığı, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarında görev yapan yöneticilerin fiilen görev yapmaları koşuluyla, görev yaptıkları okulların tür ve dereceleri ile görev unvanlarına göre anılan Karar’ın 10. maddesinde belirtilen saatler üzerinden ek ders ücretinden yararlandırıldığı, ders niteliğinde yönetim görevi karşılığında ödenmesi öngörülen ek ders ücretine yönelik düzenlemenin, yönetim kademelerinin hiyerarşik yapısı, yöneticilerin görevli oldukları okulların dereceleri ve nitelikleri gibi farklı yönetsel çabayı ve çalışmayı gerektiren durumların göz önünde bulundurularak emek – ücret dengesi bütünlüğünde yapıldığı, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.
DAVALI … BAKANLIĞININ SAVUNMASI: 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar ile; Bakanlığa bağlı her derece ve türdeki okul ve kurumlar ile diğer eğitim kurumlarında görevli öğretmen, yönetici ve usta öğreticilerin aylık ve ücretle okutacakları veya okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve benzeri diğer hususların belirlendiği, Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar’ın uygulanmasına yönelik olarak 27/02/2007 tarih ve 2007/19 sayılı Genelge’nin düzenlendiği, anılan Karar’ın 8. maddesine ilişkin olarak ise Genelge’nin 4. maddesinde, konuya iilişkin açıklamalara yer verilerek, cumartesi ve pazar günleri yürütülen eğitim faaliyetlerindeki yönetim görevini yerine getirmek üzere yöneticilerden sadece birinin görevde olmasının yeterli olacağının belirtildiği, söz konusu düzenlemenin yöneticilerin tamamı bakımından bir bağlayıcılığının bulunmadığı ve mağduriyete yol açmadığı, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarında görev yapan yöneticilerin fiilen görev yapmaları koşuluyla, görev yaptıkları okulların tür ve dereceleri ile görev unvanlarına göre anılan Karar’ın 10. maddesinde belirtilen saatler üzerinden ek ders ücretinden yararlandırıldığı, ders niteliğinde yönetim görevi karşılığında ödenmesi öngörülen ek ders ücretine yönelik düzenlemenin, yönetim kademelerinin hiyerarşik yapısı, yöneticilerin görevli oldukları okulların dereceleri ve nitelikleri gibi farklı yönetsel çabayı ve çalışmayı gerektiren durumların göz önünde bulundurularak emek – ücret dengesi bütünlüğünde yapıldığı, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.
DAVALI … BAKANLIĞININ SAVUNMASI: Kamu idaresi adına Kamu İşveren Heyeti Başkanı ve kamu görevlileri adına yetkili sendika temsilcisi tarafından imzalanan Toplu Sözleşme’nin 21. maddesinin, sözleşmenin kapsamına uygun olduğu ve söz konusu maddenin her iki tarafın mutabakatıyla sonuçlanarak imza altına alındığı da dikkate alındığında, görevli ve yetkili makamlar tarafından usulüne uygun olarak tesis edilen işlemin iptalini gerektirecek bir husus bulunmadığı savunulmuştur.
DAVALILAR YANINDA MÜDAHİL … SENDİKASININ SAVUNMASI: Toplu Sözleşme hükümlerinin muhatabının sendika olduğu, bu nedenle hasım düzeltme kararı verilerek davalı konumuna sendikanın alınması gerektiği, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nun “Görevli ve yetkili mahkeme” başlıklı 79. maddesi uyarınca, Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararlarının idari yargılama alanı dışında olduğu, Hakem Kurulu Kararlarının idari işlem niteliği bulunmadığından, davanın idari yargıda görülmesine imkan olmadığı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nda bu konuda düzenleme bulunmaması nedeniyle aynı Kanun’un “Diğer kanunların uygulanması” başlıklı 43. maddesi uyarınca uyuşmazlığın görüm ve çözümünde İş Mahkemelerinin görevli olduğu, davacının toplu sözleşmenin tarafı olmaması sebebiyle dava hakkının bulunmadığı, eşit hak ve yetkilere sahip iki taraf arasında akdedilen kendine özgü bir niteliği olan Toplu Sözleşme’de eksik düzenlemenin fiilen ve hukuken mümkün olamayacağı savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Ankara ili, … Merkezinde müdür yardımcısı olarak görev yapan davacı tarafından; 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar’ın 8. Maddesinin 3. fıkrası ile anılan Karar’ın 10. maddesinin birinci fıkrasının, c bendinin, 7. alt bendinde yer alan “18 saat” ibaresinin, 25/08/2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin İkinci Bölümünün “Örgün eğitim kurumlarında ek ders ücreti” başlıklı 21. maddesinin başlığında ve madde metninde “yaygın” ibaresi bulunmaması nedeniyle eksik düzenlendiği iddiasıyla iptali istemiyle dava açılmıştır.
Millî Eğitim Bakanlığının yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısını, ders görevi alacakların niteliklerini ve diğer hususları düzenlemek amacıyla 5/3/1964 tarihli ve 439 sayılı Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun ve 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89 uncu maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan ve 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Kararın ”Yetiştirme, okuma -yazma ve uyum kursları” balıklı 8. maddesinde, ”(1) Bu Kararla belirlenen azamî ek ders görevi ve ek ders görevinden sayılan ders saatleri dışında olmak üzere;
a) Ders yılı içinde;
1) İlgili mevzuatına göre, dönem içinde herhangi bir nedenle derslerin yapılamadığı günler için dönem içinde veya dönem sonunda düzenlenen eğitim faaliyetleri ve yetiştirme programları ile ikinci yarıyıl sonunda bazı derslerden yetersizliği görülen öğrenciler için düzenlenen yetiştirme kurslarında veya programlarında,
2) Tam gün tam yıl eğitim yapılan meslekî ve teknik okul ve kurumlarda bu programlar için,
3) (Değişik Alt Bent-BKK 2017/10010) Yurt dışında çalışan vatandaşlarımızın çocukları, ortak dil ve kültür birliği bulunan soydaşlarımız ile ülkemizde geçici koruma altında bulunan yabancı uyrukluların toplumumuza ve eğitim sistemimize uyumlarını sağlamak amacıyla açılan kurslarda
4) Okuma-yazma kurslarında,
5) İşsizlikle mücadele projesi çerçevesinde yapılan beceri kazandırma ile ilgili eğitim programlarında,
6) Açık öğretim kurumları öğrencilerinin, örgün eğitim kurumlarında gördükleri yüz yüze eğitim uygulamalarında,
7) (Ek Alt Bend C.K. 2018/51-RG 31.08.2018/30521) İlkokul 4 üncü veya 3 üncü sınıfta bulunmakla birlikte Türkçe ve Matematik derslerinden Bakanlıkça belirlenen asgari kazanımları edinememiş olduğu tespit edilen öğrencilerden; 4 üncü sınıfta bulunanlar için bu alt bendin yayımı tarihinden itibaren 2018-2019 ders yılı süresince, 3 üncü sınıfta bulunanlar için ise bu alt bendin yayımı tarihinden itibaren, bu dersler için her öğretim yılında toplam 160 saati geçmemek ve 10 öğrenciye kadar bir öğretmenin görevlendirilmesi kaydıyla yapılacak eğitimler kapsamında, görevlendirilen yönetici ve öğretmenlere haftada 10 saate kadar,
b) Yarıyıl ve yaz tatillerinde;
1) Eğitim yapılan her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında,
2) (a) bendinin 3 ve 4 numaralı alt bentlerinde sayılan kurslar ile 6 numaralı alt bendinde sayılan eğitim faaliyetlerinde, görevlendirilen yönetici ve öğretmenlerden alanı atölye, laboratuvar ve kurs öğretmenliği olanlara haftada 44, diğerlerine haftada 30 saate kadar, ek ders görevi verilebilir.
(2) Bu madde kapsamında belirtilen eğitim faaliyetlerinde cumartesi ve pazar günleri ile yarıyıl ve yaz tatillerinde fiilen yerine getirilen ders görevleri, ek ders ücreti karşılığında verilir.
(3) Cumartesi ve pazar günleri, bu madde kapsamında belirtilen eğitim faaliyetlerinde görev yapan okul/kurum yöneticilerinden birine fiilen görev yaptıkları anılan günler için 2 saat ek ders ücreti ödenir. Yöneticilere, fiilen ders okuttukları süreler hariç olmak üzere yönetim görevine bağlı olarak bunun dışında bu madde kapsamında ayrıca ek ders ücreti ödenmez.” hükmüne yer verilmiş; ”Ders niteliğinde yönetim görevi” başlıklı 10. maddesinde, ”(1) İlgili mevzuat hükümleri ile tespit edilen inceleme, araştırma, planlama, programlama, yönetim, denetim, eğitim ve öğretim gibi görevlerinden;
a) (Mülga :03/01/2012-2012/2664 B.K.K.)
b) (Mülga :03/01/2012-2012/2664 B.K.K.)
c) Azınlık okullarında görevli olanlar dâhil her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarından;
1) Tam gün tam yıl eğitim yapılan okul ve kurum müdür ve müdür başyardımcılarının, bu eğitimin fiilen yapıldığı süre ile sınırlı olmak üzere, haftada 30 saati,
2) Yatılı ve pansiyonlu okulların müdür ve müdür başyardımcılarının haftada 30 saati,
3) Her türdeki anadolu liseleri, fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, spor liseleri,(Değişik :18/4/2008-2008/13567 B.K.K.) kız ve erkek teknik öğretim, ticaret ve turizm okul ve kurumları, özel eğitim okul ve kurumları ile okul öncesi eğitim kurumları müdür ve müdür başyardımcılarının haftada 25 saati,
4) Diğer örgün ve yaygın eğitim kurumları ile azınlık okullarının müdür ve müdür başyardımcılarının haftada 20 saati,
5) (Değişik : 17/1/2011-2011/1328 B.K.K.) Yatılı ve pansiyonlu okulların pansiyondan sorumlu müdür yardımcısının haftada 28 saati ve bu okulların diğer müdür yardımcılarının ise haftada 22 saati,
6) Her türdeki anadolu liseleri, fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, spor liseleri, (Değişik :18/4/2008-2008/13567 B.K.K.) kız ve erkek teknik öğretim, ticaret ve turizm okul ve kurumları, özel eğitim okul ve kurumları ile okul öncesi eğitim kurumları müdür yardımcılarının haftada 20 saati,
7) Diğer örgün ve yaygın eğitim kurumları ile azınlık okulları müdür yardımcılarının haftada 18 saati,
ç) Müdür yetkili öğretmenlerin yarıyıl ve yaz tatillerinde haftada 12 saati, ders yılı içerisinde ise haftada 3 saati,
d) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları rehber öğretmenlerinin ders yılı süresince haftada 18 saati,
e) Rehberlik ve araştırma merkezleri ile özel eğitim okul ve kurumlarında gezerek özel eğitim görevi ve grup gözetimi ve eğitimi görevi verilen engelliler sınıf öğretmenlerinin ders yılı süresince haftada 15 saati,
f) Olgunlaşma enstitülerinin öğrenci bulunmayan “Araştırma”, “Tanıtım ve Pazarlama” ve “Tasarım” bölümlerinde görevli öğretmenlerin ders yılı süresince haftada 15 saati, ders niteliğinde yönetim görevi sayılır ve fiilen görev yapma karşılığında ek ders ücreti ödenir.
(2) Bu madde kapsamında ek ders ücretinden yararlandırılanlardan durumları birden fazla özelliğe uyanlara yapılacak aynı nitelikteki ödemede, sadece miktarı fazla olan dikkate alınır.” hükmü yer almıştır.
Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar’ın 10. maddesinin (1). fıkrasının (c/7) bendinin, yönetici ve öğretmenlerin görevli oldukları okul ve kurumun niteliği, öğretmenin branşı, branşın görevli olunan okul türüne göre taşıdığı önem gibi özellikler göz önüne alınmak suretiyle düzenlendiği görülmüştür.
Uyuşmazlık konusu Karar’ın “Ders ve Ek Ders Görevi ile İlgili Hükümler”i düzenleyen İkinci Bölümünde yer alan ve “Yetiştirme, okuma-yazma ve uyum kursları” başlığını taşıyan 8. maddesinin 3. fıkrasında, cumartesi ve pazar günleri, bu madde kapsamında belirtilen eğitim faaliyetlerinde görev yapan okul/kurum yöneticilerinden birine fiilen görev yaptıkları anılan günler için 2 saat ek ders ücreti ödeneceği yönünde düzenleme getirilmiş olup; belirtilen günlerde yapılan eğitim faaliyetlerine katılan öğrenci sayısı ve bu faaliyetlerin niteliği dikkate alındığında, söz konusu görevleri karşılığında anılan yöneticilere ayrıca 2 saat daha ek ders ücreti ödenmesinin öngörülmesinde açık bir takdir hatasının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Davanın 25/08/2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin İkinci Bölümünün “Örgün eğitim kurumlarında ek ders ücreti” başlıklı 21. maddesine ilişkin kısmına gelince;
25/08/2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin İkinci Bölümünün “Örgün eğitim kurumlarında ek ders ücreti” başlıklı 21. maddesinde, ”Örgün eğitim kurumlarında (mesleki eğitim merkezleri dahil) ders yılı içerisinde eğitim ve öğretimin fiilen yapıldığı normal çalışma günleri için ilgili mevzuatına göre kendisine nöbet görevi verilen ve bu görevi de fiilen yerine getiren müdür yardımcıları ile öğretmenlere haftada üç saati geçmemek üzere ek ders ücreti ödenir.” kuralına yer verilmiştir.
11/04/2018 tarih ve 30388 Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 21/5/2010 tarihli ve 27587 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Yaygın Eğitim Kurumları Yönetmeliğini yürürlükten kaldıran Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliğinin 19. maddesinde, ”Kurs ve etkinliklerin hafta içi mesai saatleri dışında ve hafta sonlarında devam etmesi durumunda müdür yardımcısına/yardımcılarına idari nöbet görevi vermek, bu görevin karşılığında kurumun işleyişini ve görevlerini aksatmayacak şekilde izin kullandırmak” müdürün görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
Bu durumda, Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği ile yaygın öğretim kurumlarında görev yapan müdür yardımcılarına nöbet karşılığı izin verilmesi öngörülmüş olduğundan dava konusu Toplu Sözleşme düzenlemesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, 21/04/2021 tarih ve 31461 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 73 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı yerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı hasım mevkiine alınmak suretiyle, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya kapsamında yer alan nöbet belgelerinin davacı hakkında uygulama işlemi niteliğinde olduğu anlaşıldığından, işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Ankara ili, … Merkezinde müdür yardımcısı olarak görev yapan davacı tarafından; 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar’ın 8. maddesinin üçüncü fıkrası ile anılan Karar’ın 10. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (7) numaralı alt bendinde yer alan “18 saat” ibaresinin ve 25/08/2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin İkinci Bölümünün “Örgün eğitim kurumlarında ek ders ücreti” başlıklı 21. maddesinin başlığında ve madde metninde “yaygın” ibaresinin yer almaması nedeniyle eksik düzenlemenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT
439 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun’un Ek 1. maddesinin birinci fıkrasında; anaokullarında, anasınıflarında, yetiştirme yurtlarında, okuma yazma kurslarında, gezici köy kurslarında görevli öğretmenler ile ilköğretim kurumlarında görevli sınıf öğretmenlerinin aylıkları karşılığında haftada 18 saat, branş öğretmenlerinin 15 saat ders okutmakla yükümlü oldukları, bunlara; kanun, tüzük, yönetmelik ve eğitim programlarında verilen görevlerin yerine getirilebilmesi için zorunlu olarak ek ders görevi verileceği, ikinci fıkrasında; belirtilen kurumlarda öğretmen ve yönetici olarak görev alanlarla diğer eğitim kurumlarında ve Milli Eğitim Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında görev alanlardan kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı; birden fazla sınıf okutan öğretmenlere verilecek haftalık zorunlu ders görevinin sayısı, öğretmen ve yöneticilere haftada verilecek zorunlu ek ders sayısı ve diğer hususların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 89. maddesi hükümleri uyarınca düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 89. maddesinde; her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebileceği, ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususların ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunacağı hükmüne yer verilmiştir.
16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar’ın 4. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; ders niteliğinde yönetim görevinin, Bakanlık merkez ve taşra teşkilâtı ile Bakanlığa bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli personelin inceleme, araştırma, planlama, programlama, yönetim, denetim, eğitim ve öğretim hizmetlerinden ek ders görevi olarak kabul edilen etkinlikleri ifade edeceği belirtilmi; 8. maddesinde, “Bu Kararla belirlenen azamî ek ders görevi ve ek ders görevinden sayılan ders saatleri dışında olmak üzere;
a) Ders yılı içinde;
1) İlgili mevzuatına göre, dönem içinde herhangi bir nedenle derslerin yapılamadığı günler için dönem içinde veya dönem sonunda düzenlenen eğitim faaliyetleri ve yetiştirme programları ile ikinci yarıyıl sonunda bazı derslerden yetersizliği görülen öğrenciler için düzenlenen yetiştirme kurslarında veya programlarında,
2) Tam gün tam yıl eğitim yapılan meslekî ve teknik okul ve kurumlarda bu programlar için,
3) Yurt dışında çalışan vatandaşlarımızın çocuklarının, ortak dil ve kültür birliği bulunan soydaşlarımızın, toplumumuza ve eğitim sistemimize uyumlarını sağlamak amacıyla açılan kurslarda,
4) Okuma-yazma kurslarında,
5) İşsizlikle mücadele projesi çerçevesinde yapılan beceri kazandırma ile ilgili eğitim programlarında,
6) Açık öğretim kurumları öğrencilerinin, örgün eğitim kurumlarında gördükleri yüz yüze eğitim uygulamalarında,
görevlendirilen yönetici ve öğretmenlere haftada 10 saate kadar,
b) Yarıyıl ve yaz tatillerinde;
1) Eğitim yapılan her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında,
2) (a) bendinin 3 ve 4 numaralı alt bentlerinde sayılan kurslar ile 6 numaralı alt bendinde sayılan eğitim faaliyetlerinde,
görevlendirilen yönetici ve öğretmenlerden alanı atölye, laboratuvar ve kurs öğretmenliği olanlara haftada 44, diğerlerine haftada 30 saate kadar,
ek ders görevi verilebilir.
(2) Bu madde kapsamında belirtilen eğitim faaliyetlerinde cumartesi ve pazar günleri ile yarıyıl ve yaz tatillerinde fiilen yerine getirilen ders görevleri, ek ders ücreti karşılığında verilir.
(3) Cumartesi ve pazar günleri, bu madde kapsamında belirtilen eğitim faaliyetlerinde görev yapan okul / kurum yöneticilerinden birine fiilen görev yaptıkları anılan günler için 2 saat ek ders ücreti ödenir. Yöneticilere, fiilen ders okuttukları süreler hariç olmak üzere yönetim görevine bağlı olarak bunun dışında bu madde kapsamında ayrıca ek ders ücreti ödenmez.”;
“Ders niteliğinde yönetim görevi” başlıklı 10. maddesinde,
(1) İlgili mevzuat hükümleri ile tespit edilen inceleme, araştırma, planlama, programlama, yönetim, denetim, eğitim ve öğretim gibi görevlerinden;
a) Bakanlık merkez teşkilâtında görevli; müsteşar, müsteşar yardımcısı, talim ve terbiye kurulu başkanı ve üyeleri, teftiş kurulu başkanı, strateji geliştirme başkanı, genel müdür, I. hukuk müşaviri, genel müdür yardımcısı, bakanlık başmüfettişi, bakanlık müfettişi, bakanlık müfettiş yardımcısı, bakanlık müşaviri, hukuk müşaviri, savunma sekreteri, basın ve halkla ilişkiler müşaviri, daire başkanı, müdür, şube müdürü, talim ve terbiye kurulu uzmanı, eğitim uzmanı, malî hizmetler uzmanı, savunma ve sivil savunma uzmanı, uzman, şef ve raportörlerin haftada 15 saati,
b) Bakanlık taşra teşkilâtında görevli; millî eğitim müdürü, millî eğitim müdür yardımcısı, şube müdürü, tesis müdürü, sivil savunma uzmanı, uzman, ilköğretim müfettişi, ilköğretim müfettiş yardımcısı ve şeflerin haftada 15 saati,
c) Azınlık okullarında görevli olanlar dâhil her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarından;
1) Tam gün tam yıl eğitim yapılan okul ve kurum müdür ve müdür başyardımcılarının, bu eğitimin fiilen yapıldığı süre ile sınırlı olmak üzere, haftada 30 saati,
2) Yatılı ve pansiyonlu okulların müdür ve müdür başyardımcılarının haftada 30 saati,
3) Her türdeki anadolu liseleri, fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, spor liseleri, kız ve erkek teknik öğretim okul ve kurumları, özel eğitim okul ve kurumları ile okul öncesi eğitim kurumları müdür ve müdür başyardımcılarının haftada 25 saati,
4) Diğer örgün ve yaygın eğitim kurumları ile azınlık okullarının müdür ve müdür başyardımcılarının haftada 20 saati,
5) Yatılı ve pansiyonlu okulların müdür yardımcılarının haftada 22 saati,
6) Her türdeki anadolu liseleri, fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, spor liseleri, kız ve erkek teknik öğretim okul ve kurumları, özel eğitim okul ve kurumları ile okul öncesi eğitim kurumları müdür yardımcılarının haftada 20 saati,
7) Diğer örgün ve yaygın eğitim kurumları ile azınlık okulları müdür yardımcılarının haftada 18 saati,
ç) Müdür yetkili öğretmenlerin yarıyıl ve yaz tatillerinde haftada 12 saati, ders yılı içerisinde ise haftada 3 saati,
d) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları rehber öğretmenlerinin ders yılı süresince haftada 18 saati,
e) Rehberlik ve araştırma merkezleri ile özel eğitim okul ve kurumlarında gezerek özel eğitim görevi ve grup gözetimi ve eğitimi görevi verilen engelliler sınıf öğretmenlerinin ders yılı süresince haftada 15 saati,
f) Olgunlaşma enstitülerinin öğrenci bulunmayan “Araştırma”, “Tanıtım ve Pazarlama” ve “Tasarım” bölümlerinde görevli öğretmenlerin ders yılı süresince haftada 15 saati, ders niteliğinde yönetim görevi sayılır ve fiilen görev yapma karşılığında ek ders ücreti ödenir.
(2) Bu madde kapsamında ek ders ücretinden yararlandırılanlardan durumları birden fazla özelliğe uyanlara yapılacak aynı nitelikteki ödemede, sadece miktarı fazla olan dikkate alınır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
25/08/2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin İkinci Bölümünün “Örgün eğitim kurumlarında ek ders ücreti” başlıklı 21. maddesinde; “Örgün eğitim kurumlarında (mesleki eğitim merkezleri dahil) ders yılı süresi içinde eğitim ve öğretimin fiilen yapıldığı normal çalışma günleri için ilgili mevzuatına göre kendilerine nöbet görevi verilen ve bu görevi de fiilen yerine getiren müdür yardımcıları ile öğretmenlere haftada 3 saati geçmemek üzere ek ders ücreti ödenir.” düzenlemesi yer almıştır.
Milli Eğitim Bakanlığının 27/02/2007 tarih ve 2007/19 sayılı Genelgesi’nin 4. maddesinde; “Kararın 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Bu madde kapsamında belirtilen eğitim faaliyetlerinde cumartesi ve pazar günleri ile yarıyıl ve yaz tatillerinde fiilen yerine getirilen ders görevleri, ek ders ücreti karşılığında verilir.” denilmektedir.
Buna göre; Kararın 8’inci maddesi kapsamında yerine getirilen ders görevleri öncelikle aylık karşılığı, aylık karşılığı ders görevlerini dolduranlar bakımından ise ek ders ücreti karşılığı değerlendirilecektir. Ancak, bu kapsamda cumartesi ve pazar günleri ile yarıyıl ve yaz tatillerinde yerine getirilen ders görevleri, aylık karşılığı ders görevinin doldurulup doldurulmadığına bakılmaksızın ek ders ücreti karşılığında verilecektir.
Aynı maddenin üçüncü fıkrasında; “Cumartesi ve pazar günleri, bu madde kapsamında belirtilen eğitim faaliyetlerinde görev yapan okul/kurum yöneticilerinden birine fiilen görev yaptıkları anılan günler için 2 saat ek ders ücreti ödenir. Yöneticilere, fiilen ders okuttukları süreler hariç olmak üzere yönetim görevine bağlı olarak bunun dışında bu madde kapsamında ayrıca ek ders ücreti ödenmez.” hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre yöneticilere, sözü edilen madde kapsamında fiilen ders okuttukları süreler hariç olmak üzere yönetim görevine bağlı olarak ayrıca ek ders ücreti ödenmeyecektir. Ancak, cumartesi ve pazar günleri ile sınırlı olmak üzere, bu madde kapsamındaki eğitim faaliyetlerinde yönetim görevi yapan yöneticilerinden (okul müdürü/müdür başyardımcısı/müdür yardımcısı) sadece birine, fiilen görev yapması koşuluyla yönetim görevi karşılığı olarak anılan günler için 2’şer saat ek ders ücreti ayrıca ödenecektir. Bu nedenle, cumartesi ve pazar günleri bu kapsamda yürütülen eğitim faaliyetlerindeki yönetim görevini yerine getirmek üzere yöneticilerden sadece birinin görevde olması yeterli olacaktır.” şeklindeki açıklamalara yer verilmiştir.
11/04/2018 tarih ve 30388 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenim Kurumları Yönetmeliği’nin 19. maddesinde; kurs ve etkinliklerin hafta içi mesai saatleri dışında ve hafta sonlarında devam etmesi durumunda müdür yardımcılarına idari nöbet görevi vermek ve bu görevin karşılığında kurumun işleyişini ve görevlerini aksatmayacak şekilde izin kullandırmak, müdürün görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava, 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar’ın 8. maddesinin üçüncü fıkrasının iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde, 439 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesinde belirtilen kurumlarda öğretmen ve yönetici olarak görev alanlarla diğer eğitim kurumlarında ve Milli Eğitim Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında görev alanlardan, kimlerin zorunlu ek ders görevi alacağı ve haftalık çalışmalarının ne kadarının zorunlu ek ders görevinden sayılacağı, ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlarla ilgili olarak düzenleme yapma konusunda Bakanlar Kuruluna takdir yetkisi verildiği açıktır.
Ek ders görevi; öğretmenlerin maaşları karşılığında okutmakla yükümlü oldukları ders saati sayısının, ders müfredatında belirtilen ders saati sayısını karşılamaması halinde, ihtiyaç duyulan branşlardaki ders saati açığının ilgili branş öğretmenince kapatılması için mevzuatta belirtilen üst sınırı aşmamak üzere söz konusu öğretmenlere verilen bir görevdir.
Ek ders ücreti ise; ek ders görevini yerine getiren öğretmenlere emekleri karşılığında ödenen ücret olup, söz konusu ödemenin amacı; öğretmenlerin mali haklarının iyileştirilmesi değil, eğitim öğretim hizmetinin sürekli ve kesintisiz bir şekilde yürütülebilmesi için ayrıca “ek ders görevi”ni yerine getiren öğretmenlerin, bu hizmetlerinin karşılığının verilmesidir. Öte yandan, eğitim öğretim kurumlarında görevli yöneticilerin, fiilen yapmış oldukları bu yönetim görevi karşılığında aldıkları ek ders ücreti için de aynı husus geçerlidir.
Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar bir bütün olarak incelendiğinde; yöneticilerin, hiç bir ek derse girmeksizin, fiilen yöneticilik görevi yapmaları şartıyla, “ders niteliğinde yönetim görevi” karşılığında söz konusu Karar’ın 10. maddesine istinaden ek ders ücretinden faydalandırıldıkları ve anılan ücretin ders yılı dışında da ödendiği anlaşılmıştır.
Buna göre, öğretmenlerden farklı olarak, yönetim görevi karşılığında ek ders ücreti ödemelerinden yararlandırılan yöneticilerin; tam gün tam yıl eğitim yapılan mesleki ve teknik okul ve kurumlar ile açık öğretim kurumları öğrencilerinin, örgün eğitim kurumlarında gördükleri yüz yüze eğitim uygulamaları kapsamında yaptıkları görevler karşılığında, ek derse girmeksizin ayrıca ek ders ücretinden faydalandırılmamalarında hukuka ve hakkaniyete aykırı bir husus bulunmamaktadır.
Dava konusu düzenleme ile; cumartesi ve pazar günlerinde yapılan eğitim faaliyetlerinde sadece bir yöneticinin görevlendirilmesi ve bu görevlendirme karşılığında görev yapan yöneticilere de ikişer saat ek ders ücreti ödenmesi öngörülmüş olup; belirtilen günlerde yapılan eğitim faaliyetlerine katılım sayısı, bu faaliyetlerin niteliği ve sadece bir yöneticinin görevlendirileceği, diğer bir ifadeyle kurumdaki bütün yöneticilerin ay içerisinde her hafta sonu görevlendirlmeyeceği dikkate alındığında, anılan düzenlemede idarenin açık bir takdir hatasının bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Dava, anılan Karar’ın 10. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (7) numaralı alt bendinde yer alan “18 saat” ibaresinin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Yukarıda da açıklandığı üzere; Bakanlar Kuruluna verilen takdir yetkisi çerçevesinde, davaya konu Bakanlar Kurulu Kararı’nın 4. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde “ders niteliğinde yönetim görevi”nin tanımlandığı, Karar’ın 10. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin de yönetim kademesi, yönetici ve öğretmenlerin görevli oldukları okul ve kurumun niteliği, öğretmenin branşı, branşın görevli olunan okul türüne göre taşıdığı önem gibi özellikler gözönüne alınmak suretiyle düzenlendiği anlaşıldığından, anılan maddenin (c) bendinde açıkça sayılan kurumlar dışında, diğer örgün ve yaygın eğitim kurumları ile azınlık okulları müdür yardımcılarının haftada 18 saat ek ders ücreti ödenmesi yönündeki düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Dava, 25/08/2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin İkinci Bölümünün “Örgün eğitim kurumlarında ek ders ücreti” başlıklı 21. maddesinin başlığında ve madde metninde “yaygın” ibaresinin yer almaması nedeniyle eksik düzenlemenin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Dava konusu düzenleme ile; örgün eğitim kurumlarında ders yılı süresi içinde eğitim ve öğretimin fiilen yapıldığı normal çalışma günleri için ilgili mevzuatına göre kendilerine nöbet görevi verilen ve bu görevi de fiilen yerine getiren müdür yardımcıları ile öğretmenlere haftada 3 saati geçmemek üzere ek ders ücreti ödeneceği kurala bağlanmış iken; Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği’nde ise; yaygın eğitim kurumlarında, idari nöbet tutan müdür yardımcılarına bu nöbet görevi karşılığında izin verileceği hususu açıkça düzenlenmiştir.
Bu durumda; örgün eğitim kurumlarında nöbet görevi karşılığında ödenen ek ders ücretinin, yaygın eğitim kurumlarında izin hakkı olarak tanınması nedeniyle, anılan Toplu Sözleşme hükmünde eksik bir düzenleme bulunmadığından, anılan düzenlemenin de hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine ilişkin Karar’ın 8. maddesinin üçüncü fıkrasının ve 10. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (7) numaralı alt bendinde yer alan “18 saat” ibaresinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. 25/08/2017 tarih ve 30165 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin İkinci Bölümünün “Örgün eğitim kurumlarında ek ders ücreti” başlıklı 21. maddesinin başlığında ve madde metninde “yaygın” ibaresinin yer almaması nedeniyle eksik düzenlemenin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 30/05/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.