Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2021/7518 E.  ,  2022/3120 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7518
Karar No : 2022/3120

TEMYİZ EDENLER :
1- (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

2- DAVALI YANINDA MÜDAHİL: … Sendikası
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF(DAVACI) : …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … Büyükşehir Belediyesi …Başkanlığında …kadrosunda görev yapmakta olan davacının, davalı idare ile … arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesine istinaden ödenen sosyal denge yardımının 15 Nisan 2020 tarihi itibarıyla ödenmemesi üzerine davalı idareye yaptığı sosyal denge yardımının ödenmesi ve gelecek aylarda da ödemeye devam edilmesi istemli 17/04/2020 tarihli başvurusunun reddine dair … tarih ve … sayılı işlemi ile işlemin dayanağı Sosyal Denge Sözleşmesinin 5. maddesinin (2.) bendinin “Bu sosyal denge sözleşmesinden sendika üyesi olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur personel ve 5393 sayılı Belediye Kanununa tabi Sözleşmeli Personel ile Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun 15’inci maddesince üye olmayanlar faydalanır…” kısmının iptaline, işlem sebebiyle ödenmeyen sosyal denge tazminatının davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla; sosyal denge tazminatı sözleşmelerinin konusunun, toplu sözleşmelerde belirlenen tavanı aşmamak kaydıyla ilgili kurum ve kuruluşlarda çalışan kamu görevlilerine ödenecek sosyal denge tazminatını belirlemek olduğu, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun 28. maddesinde belirtildiği şekilde sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamayacağı, aksine bir yorumun sosyal denge tazminatının adaletli bir ücret dağılımı yoluyla ekonomik ve sosyal barışı sağlama amacına ve Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırı olduğu, kaldı ki; Kanun’un 32. maddesinde böyle bir ayrım yapılmasına imkan sağlayan bir düzenleme bulunmadığı gibi sosyal denge sözleşmesinde ancak görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre bir farklılığa gidilebileceği, bunun dışında sendika üyesi olan ile sendika üyesi olmayan ya da başka bir sendikaya üye olanlar arasında bir ayrıma gidilemeyeceği sonuç ve kanaatine ulaşıldığından, sosyal denge sözleşmesinde sendika üyesi olan ile sendika üyesi olmayan arasında bir ayrım içeren düzenlemenin, sosyal denge tazminatının ödenmesinde aynı kadro veya pozisyonlarda bulunan kamu görevlileri arasında ayrım (eşitsizlik) yaratacağı açık olduğundan, dava konusu düzenlemede hukuka uygunluk bulunmadığı, davalı idare ile Bem-Bir-Sen arasında 24/12/2019 tarihinde imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesi’nin 5. maddesinin (2.) bendinin hukuka aykırı bulunarak iptal edilmesi nedeniyle hukuki dayanağının bulunmamasının sonucu olarak davacıya 15/04/2020 tarihinden itibaren ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının, başvuru tarihi olan 17/04/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiğinden, davanın Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Bem-Bir-Sen arasında imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesi’nin 5. maddesinin (2.) bendinin isteme konu kısmının iptaline, 15/04/2020 tarihinden itibaren ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi talebinin reddine dair işlemin iptaline, belirtilen aydan itibaren ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının başvuru tarihi olan 17/04/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte hesaplanarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare ve yanında müdahil tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
1-Davalı idare tarafından; Mahkemenin kararının gerekçesiz olduğu, bunun usule ve kanuna aykırı olduğu, davacının sendika üyesi olmadığı, sosyal denge sözleşmesine istinaden Kurumdan herhangi bir sendikaya üye olmayan memur personellere sosyal denge ödemesi yapılmadığı, davacının sosyal denge sözleşmesi hükümlerinden yararlanabilmesi için dayanışma aidatı ödemesi gerektiği, bunun yürürlükte olan sosyal denge sözleşmesinin açık hükmü gereği olduğu, uygulamanın yasal dayanağının 11/04/2012 tarihinde yürürlüğe giren Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile hukukilik kazandığı, Anayasa Mahkemesi’nin sosyal denge sözleşmelerinde yer alan sendikaya üyelik şartını sendikaya üye olmama hakkının ihlali olarak görmediği, dava konusu Sözleşmenin iptali istenilen hükmünün, yasal mevzuat hükümleri çerçevesinde düzenlendiği, dolayısıyla da dayanağı olarak yasal bir mevzuatın bulunduğu, sonuç olarak toplu iş sözleşmesinin tarafı olan sendikadan başka bir sendikaya üye olan ya da hiçbir sendikaya üye olmayan personelin toplu iş sözleşmesi hükümlerinden faydalanmak istemesi durumunda sosyal denge sözleşmesi aidatının kesildiği, idarelerin sosyal denge sözleşmelerinde sözleşme serbestisi kapsamında hükümler koyma hakkına sahip olduğu, yürürlükteki kanunların emrettiği düzenlemeler çerçevesinde işlemler tesis edildiği için kararının hukuka aykırı olduğundan bozulması için temyiz edildiği ileri sürülmektedir.
2-Davalı yanında müdahil tarafından; Davanın süreaşımı nedeniyle reddedilmesi gerektiği, toplu sözleşme ve sosyal denge sözleşmesinin birbirinden farklı olduğu, toplu sözleşmeyi yapmanın kanun gereği zorunlu olduğu, ancak sosyal denge sözleşmesi imzalama zorunluluğunun olmadığı, sendika üyelerinin aidat ödemelerine karşılık, sendikaya üye olmayanların hiçbir yükümlülük altına girmeden sendika üyelerine toplu sözleşmede sağladığı bu haktan yararlandırılmasının hem Anayasa’nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesine, hem de olumlu sendika hürriyetini ortadan kaldıracak nitelikte bir uygulamanın ortaya çıkmasına sebep olacağı, dayanışma aidatının alınmasının kanuni olduğu, uluslararası mevzuatta da dayanışma aidatının düzenlendiği, sosyal denge tazminatı alınabilmesi için ödenecek olan dayanışma aidatının personel arasında ayrım yapacak nitelikte olmayıp örgütlenmeyi teşvik edecek bir husus olduğu, dayanışma aidatının sendika özgürlüğünün özüne dokunmadığı, usul ve yasaya aykırı kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz gerekçesi olarak ileri sürülen iddiaların hukuka uygun bulunmadığı belirtilerek temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idare ve davalı idare yanında müdahilin temyiz istemlerinin reddine,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle, … Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile … arasında imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesi’nin 5. maddesinin (2.) bendinin isteme konu kısmının iptaline, 15/04/2020 tarihinden itibaren davacıya ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi talebinin reddine dair işlemin iptaline, belirtilen aydan itibaren ödenmeyen sosyal denge tazminatlarının başvuru tarihi olan 17/04/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte hesaplanarak davacıya ödenmesine ilişkin … İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…., K:… sayılı temyize konu kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine, 30/05/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.