Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2022/2383 E.  ,  2022/5861 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/2383
Karar No : 2022/5861

DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …

DAVALI : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …

DAVANIN KONUSU : Davalı kurumun resmi internet sayfasında ilan edilen sınavın ve sınav duyurusundaki özel şartlarda yer alan Konduvit başlıklı kısmın ” a) Yükseköğretim Kurumlarının Sahne Işık ve Ses Teknolojileri bölümünden mezun olmak, b) Sahne ışık ve ses ekipmanları hakkında teorik ve uygulama bilgisine sahip olmak,” maddelerinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
Dava konusu ilanda, kondüvitin asli görevlerinden olmayan şartlara yer verilmek suretiyle, idare tarafından “kondüvit” unvanına ait terimin özellikleri, görev ve hizmet gerekleri, sahne ve tiyatrodaki gerçek niteliklerinin göz ardı edildiği ve bu yönüyle ülke çapında ve tarihi belli olmayan hukuka ve hakkaniyete aykırı nitelikte bir sınav tesis edildiği, kondüvitin tanımı; “sahneye çıkış sırasını belirten/uygulayan görevli” iken “iptali istenen sınav ilanı ile Ek-8 inci madde kapsamında göreve alınacak kondüvit; ses, ışık ve sinevizyon işi ile yükümlülük altına alınacağı, bu durumda ise görevlerini yaparken aralarında ve görevli oldukları idarede görev tanımı farklılığı meydana gelerek çalışma barışının tamamen ortadan kalkacağı, nihayetinde idarenin personelini görevlendirirken görevin niteliği bakımından ayrımcılık yaptığı sonucu doğuracağı, çelişkili iki ayrı görev tanımının ortaya çıkacağı, bir yıldan az süreli ve geçici olarak temin edilen personel ile de kanuna aykırı olarak süreli sözleşmeler imzalanmaya ısrarla devam edildiği, iptali istenen idari işlemde “Konduvit” olarak geçen sözleşmeli pozisyon unvanının Ek- 8 inci madde kapsamında belirtilen cetvelle düzenlenmediği ve anılmadığı, atıfta bulunulan, pozisyon ve unvanının, 5441 ve 1310 sayılı kanunlara ve 657 sayılı kanunun Ek Geçici 12. maddesi kapsamına tabi olduğu ve idarenin ise 5441 ve 1310 sayılı kanunların 5. ve 19. maddeleri sonucunda düzenleme yapmakla yükümlüyken tam aksi yönde iptali istenen sınav ilanı ile de hukuksuz sürecin devam ettirildiği, sınav ilanında belirtilen şartların bir dayanağı bulunmadığı, idarenin sınav ilanında yetki aldığını iddia ettiği Ek-8 inci maddenin, zaten meri olan 5441 ve 1310 sayılı Kanunların, 657 sayılı Kanun’a ve yine aynı Kanun’un Ek Geçici 12, 15, 16, 19, 21. maddelerine aykırı olduğu, tüm bunlarla birlikte, “Kondüvit” görevi gereği haiz olan kazanılmış haklarının da ihlal edildiği, Devlet Tiyatrosu Genel Müdürlüğünde görev yapan personelin, sınav ile mesleğe giriş şartlarının, özlük sosyal mali haklarının 5441 ve 1310 sayılı Kanunlar ve 657 sayılı Kanun’un Ek Geçici 12, 15, 16, 19, 21. maddeleri ile düzenlendiğinin ise tartışmasız olduğu, kendisinin bir yıldan az süreli geçici personel ile birlikte görevlendirilerek görev tanımında yer almayan işlerin yükletilmeye çalışılması sebebiyle mobbinge maruz kaldığı, söz konusu işlemle de ayrıca ses, ışık ve müziklerle ilgili olarak görevi olmayan konularda idari zorlamalara, soruşturmalara, disiplin işlemlerine ve cezalarına, mobbinge ve haksız geçici görevlendirmelere maruz bırakılmaya devam olunacağı, düzenleyici işlemler yönünden ise de; davalı idarede ilk defa atanacaklar için bir düzenleyici işlemin bulunmadığı, sınav ile atanacaklar hakkında bir düzenleyici işlemin bulunmadığı gibi temel nitelikteki düzenleyici normların yokluğu dikkate alındığında; keyfi ve düzensiz bir idare etme şeklinin görüldüğü, idarede, hukuk normlarına riayet edilmeden, hukuk normlarının hiyerarşisinin kasten yok sayılması ile de salt “anılan sınav ile temin edilecekler bakımından özel şart koyulması ve ‘sözleşmeye’ hukuki dayanağı olmayan özel madde eklenmesi” yolunun da hukuken kabul edilebilir nitelikte olmadığı, diğer bir anlatımla sınav sonucunda temin edilecek geçici personelin sözleşmesine konulacak hüküm ile kendi haklarının ve lehine olan kanun hükümlerinin sınırlandırılmasının hedeflendiği ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI :
Usule ilişkin olarak, davacı ile imzalanan sanat ve sahne uygulatıcıları için yapılan idari hizmet sözleşmesinin geçerliliğinin devam ettiği, iptalini istediği sınav ve sınav ilanında yer alan maddelerin 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek-8 inci maddesi gereğince istihdam edilecek kondüvitlere yönelik düzenlendiği, davacının 5441 sayılı Kanun’a tabi olarak çalışmasını engelleyici nitelikte olmadığı, sınav ve sınav ilan metninde belirlenen şartların iptaline dair davacının bir menfaatinin bulunmadığı, bu nedenlerle ehliyet yönünden davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek-8. maddesinin onuncu fıkrasında; “Bu madde hükümlerine aykırı olmamak üzere, çalıştırılacak personelin çalışma usul ve esaslarına dair şartlar ile diğer hususlar hizmet sözleşmelerinde düzenlenir. Bu madde hükümlerine aykırı olmamak üzere aranacak özel şartlar ile alım yöntemleri kurumlarca düzenlenir” hükmü ile alım yöntemleri hususunda kurumlarına yetki verildiği, Sahne Işık ve Ses Teknolojileri bölümünün üniversitelerde ayrı bir bölüm olarak okutulduğu, bu programın Devlet ve özel tiyatrolar, bütün opera ve bale genel müdürlüklerine ışık ve ses ile ilgili konularda gereksinim duydukları gerekli teknik ve bilgisayar donanımlara sahip eğitim görmüş ara teknik eleman yetiştirmeyi amaçladığı, Kuruma kabul edilecek kişilerin bu bilgilerle donanımlı olmasının arzulandığı, kondüvitlik mesleğinin sahne üzerindeki görevinin; ses ve müzik sistemlerinin kullanımı, yönetmenin sanatsal istekleri doğrultusunda oyuna katkı sunacak ses-müzik efekt kayıtlarını araştırma, bulma, kaydetme ve oyun sırasında bunları canlı olarak verme biçiminde olduğu, gelişen modern tiyatroda yönetmenin söylediklerini doğru anlayacak, tiyatro dönem ve akımlarından haberdar olacak, oyun metnini çözerek ses bandını buna göre düzenleyecek personele ihtiyaç olduğu, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 03/12/2012 tarih ve E:2008/1331, K:2012/2393 sayılı kararında; 5441 ve 657 sayılı Yasa hükümleriyle sözleşmeli uzman statüsünün düzenlendiği, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğüne sözleşme yapma yetkisi tanındığı, anılan yasa hükümleri gerekse Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmasına Dair Esaslar Hakkında Bakanlar Kurulu Kararında belirlenen esaslar çerçevesinde sözleşmeli personel çalıştırılabileceği, Yasa gereği sözleşmeli memur istihdam edebileceğine göre, belirli statüde çalıştıracağı kişilerde arayacağı nitelikleri belirlemeye, bu konuda düzenleme yapmaya da yetkili bulunduğu” yönünde karar verdiği, dava konusu sınav ilanının hukuka uygun olduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hâkimi Candan Işık’ın açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Endüstri Meslek Lisesi Elektronik bölümünden mezun olarak Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünde 26/12/2006 tarihinde girdiği sınavda “Kondüvit” olarak atanması için gereken şartlara haiz olarak ve tam puanla başarı kazanmış, 31/01/2007 tarihinde de Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğüne ataması yapılmak suretiyle 5441 sayılı kanunun 5. maddesine, 657 sayılı Kanun’un Ek Geçici 12. maddesinin birinci fıkrasınca yapılan atıf hükmüne istinaden”, “Kondüvit” olarak görevine devam etmekte olan davacı tarafından, davalı kurumun resmi internet sayfasında ilan edilen sınavın ve sınav duyurusundaki özel şartlarda yer alan Konduvit başlıklı kısmın ” a) Yükseköğretim Kurumlarının Sahne Işık ve Ses Teknolojileri bölümünden mezun olmak, b) Sahne ışık ve ses ekipmanları hakkında teorik ve uygulama bilgisine sahip olmak,” maddelerinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmektedir.

İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinde iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu, maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılabilecekleri hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun’un 14. maddesinde, dava dilekçelerinin görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet, 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği hükme bağlanmış, aynı Yasanın 15. maddesinin 1/b bendinde de, dava açanın ehliyetinin bulunmaması halinde davanın reddine karar verileceği hükmüne yer verilmiştir.
Devlet Tiyatroları “http://www.devtiyatro.gov.tr” web sitesinde 07/03/2022 tarihinde yayınlanan; Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Merkez ve Taşra teşkilatı Adana, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Erzurum, İzmir, Konya, Sivas, Trabzon ve Van Tiyatro Müdürlüklerinde görev yapmak üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesinin B fıkrası uyarınca 06.06.1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek-8 inci maddesi kapsamında görev yapmak üzere ekli listede belirtilen branş ve pozisyona sınavla sözleşmeli Sahne Üstü ve Sahne Gerisi Hizmetlerde görev yapacak personel alınmasına İlişkin Duyurunun;
B-ÖZEL ŞARTLAR başlıklı bölümün “Kondüvit” alt başlığında;
a) Yükseköğretim Kurumlarının Sahne Işık ve Ses Teknolojileri bölümünden mezun olmak,
b) Sahne ışık ve ses ekipmanları hakkında teorik ve uygulama bilgisine sahip olmak, koşulları düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan biri olan “dava açma ehliyeti”, her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari faaliyetler ile idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin buna bağlı olarak olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen sübjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlali, kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri kapsamında yargı mercilerince değerlendirilecektir.
İptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idare hukuku alanında tek yanlı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen işlemlerin, ancak bu idari işlemle doğrudan meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü zorunludur. Aksi halde, her idari işlemle dolaylı da olsa bir menfaat ilgisi kurulmak suretiyle dava açılmasını kabul etmek, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması şartının ihlali sonucunu doğurur.
Dosyanın incelenmesinden; davacı ile imzalanan sanat ve sahne uygulatıcıları için yapılan idari hizmet sözleşmesinin geçerliliğinin devam ettiği, iptalini istediği sınav ve sınav ilanında yer alan maddelerin 06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek-8 inci maddesi gereğince (ilk defa atanacak) istihdam edilecek kondüvitlere yönelik düzenlendiği, davacının 5441 sayılı Kanun’a tabi olarak çalışmasını engelleyici nitelikte olmadığı, sınav ve sınav ilan metninde belirlenen şartların iptaline dair davacının bir menfaatinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu işlem ile davayı açan davacı arasında yukarıda tanımlanan ve açıklanan şekli ile kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilişkisi olmadığından, dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davanın EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Kullanılmayan …-TL yürütmenin durdurulması harcının isteği halinde davacıya iadesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen …-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 29/11/2022 tarihinde, oybirliğiyle karar verildi.