Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2021/3836 E. , 2022/3569 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/3836
Karar No:2022/3569
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : …
VEKİLİ : …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi tarafından … ihale kayıt numarası ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3. maddesinin (f) bendi uyarınca istisna kapsamında yapılan “Kuyu İçi Sismik Kayıt Sistemi (VSP) Alımı” ihalesi üzerinde kalan davacının, sözleşme konusu ürünü süresinde ve ihale dokümanına uygun olarak teslim etmediğinden bahisle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu uyarınca 2 (iki) yıl süre ile kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 23/01/2011 tarih ve 27824 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi’nce Dairemizin 04/11/2020 tarih ve E:2016/2971, K:2020/3024 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; 4734 sayılı Kanun’da belirtilen istisna kapsamındaki ihalelere özgü yürürlüğe konulan Bakanlar Kurulu kararlarında ya da ilgili kurumlar tarafından çıkarılan yönetmeliklerde, ceza ve yasaklamaya ilişkin hükümler açısından 4735 sayılı Kanun’a atıf yapılması durumunda, söz konusu ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşme konusu işin yürütümü sırasında 4735 sayılı Kanun’da sayılan yasak fiil veya davranışların işlenmesi hâlinde, yine 4735 sayılı Kanun uyarınca ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilebileceği, 4734 sayılı Kanun’da belirtilen istisna kapsamındaki ihalelere ilişkin esas ve usullerin ilgili kurumlar tarafından belirleneceği anılan Kanun’un Geçici 4. maddesinde açıkça belirtildiğinden ve istisna kapsamındaki ihalelere özgü Bakanlar Kurulu kararları ya da kurumların çıkardığı yönetmelikler ile ceza ve yasaklama açısından 4735 sayılı Kanun’a yapılan atıf hukuk devleti ilkesi bakımından yeterli olduğundan, 4734 sayılı Kanun’da belirtilen istisna kapsamındaki ihaleler sonucunda imzalanan sözleşme konusu işin yürütümü sırasında yasak olan fiil veya davranışların işlenmesi hâlinde, 4735 sayılı Kanun’a uygun olmak kaydıyla ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmesinde kanunilik ilkesine de aykırılık bulunmadığı, bu saptamalardan hareketle, 4734 sayılı Kanun’da belirtilen istisna kapsamındaki ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşme konusu işin yürütümü sırasında yasak olan fiil veya davranışların işlenmesi hâlinde, 4734 sayılı Kanun’un Geçici 4. maddesine dayanılarak ilgili kurumlar tarafından yürürlüğe konulan düzenlemelerde yer alan atıf nedeniyle 4735 sayılı Kanun’un ceza ve yasaklama hükümleri uygulanmak suretiyle ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilebileceğinden, dava konusu yasaklama işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, daha önceki bozma kararlarında belirtilmeyen hususlar bakımından usuli müktesep hakkın oluştuğu, bozma sebepleriyle sınırlı inceleme yapılmamasının 2577 sayılı Kanun’un 50/4 maddesine aykırılık teşkil ettiği, Daire’nin içtihadında değişikliğe gitmiş olmasının kazanılmış hakkın istisnalarından olmadığı, anılan görüş değişikliğinin önceden duyurulması, makul bir süre sonra yürürlüğe konulması ve mevcut davalarda uygulanmaması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi’nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi tarafından … ihale kayıt numarası ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3. maddesinin (f) bendi uyarınca istisna kapsamında gerçekleştirilen “Kuyu İçi Sismik Kayıt Sistemi (VSP) Alımı” ihalesi davacı şirket üzerinde kalmış ve 25/11/2009 tarihinde ihale sözleşmesi imzalanmıştır.
İhale konusu sistem, anılan sistemin ithalatçısı olan davacı tarafından, sözleşmede belirlenen 24/04/2010 tarihi yerine gecikmeli olarak 11/06/2010 tarihinde, idarenin muvafakati ile sözleşmede öngörülen TÜBİTAK MAM Merkez Depo yerine Soma Linyit İşletmelerine teslim edilmiş; sistem, üretici firma elemanları nezaretinde 17/06/2010 tarihinde kuyuya indirilmiştir.
Davalı idareye göre sistemin tasarım hatası nedeniyle kuyuya düştüğü, davacıya göre ise gecikmeli de olsa sözleşme gereğince teslim edilen malzemenin muayene ve geçici kabulü yapılmadan kendisinin gıyabında idare elemanları tarafından orijinal ambalajından çıkarılarak kullanılmaya başlanması sırasında sondaj kuyusuna düşürülerek zayi edildiği, sistemin üreticisi olan firmanın olaya ilişkin 12/07/2010 tarihli raporunda sondaj kuyusunun temiz olmaması nedeniyle söz konusu kazanın meydana geldiğinin ifade edildiği, sondaj kuyusunun TÜBİTAK MAM tarafından açtırıldığı, söz konusu sondaj kuyusuna ilişkin … Asliye Hukuk Mahkemesi’nde (… Hukuk Değişik İş Dosyası) tespit davası açıldığı, sistemin komple ölçüm almaya uygun olarak teslim edilmesi için davacıya 60 gün süreli ihtarname çekildiği (bu husus Gebze 3. Noterliği’nin 23/08/2010 ve 12/10/2010 tarihli ihtarnamelerinden anlaşılmaktadır), idarenin 23/08/2010 tarihli ihtarnamesine Ankara 15. Noterliği’nce düzenlenen 17/09/2010 tarihli ihtarname ile davacı tarafından cevap verildiği, cevap metninde ihtarnameyle mehil verilmesinin hukuki sonuç doğurmayacağının ifade edildiği ve sistemin kabulüne, iadesine ya da sistemde meydana geldiği iddia edilen değer kaybının tazminine yönelik birtakım önerilerde bulunulduğu, daha sonra TÜBİTAK MAM Başkanlığı’na hitaben yazılan … tarih ve … sayılı yazı ile sondaj kuyusuna düşen sistemin kurtarılması için teklifte bulunulduğu, bunun üzerine davacıya 1 ay içerisinde sistemin kuyudan çıkartılıp tamirine veya yenisinin imalatına başlanması ve sözleşme hükümlerinin uygulanması şartıyla 30/03/2011 tarihine kadar ek süre verildiği, verilen 1 aylık süre içerisinde sistemin kuyudan çıkartılması ile ilgili hiçbir çalışma yapılmaması üzerine tüm yazısı ve sözlü uyarılara rağmen davacının taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmediğinden bahisle taraflar arasındaki sözleşmenin 21/12/2010 tarihinde feshedildiği, akabinde davacı şirketin sözleşme konusu ürünü süresinde ve ihale dokümanına uygun olarak teslim etmediğinden bahisle gerçekleştirilen eylemin 4735 sayılı Kanun’un 25. maddesinin (f) bendinde yer alan, “mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmemek” şeklindeki yasak fiil ve davranış niteliğinde olduğu değerlendirilmek suretiyle davacı şirketin 4735 sayılı Kanun’un 26. maddesi uyarınca 2 (iki) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 20. maddesinin (a) bendinde, yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam hâlinde üzerine ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedileceği ve sözleşme feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği kurala bağlanmış; 22. maddesinde, 20. maddeye göre sözleşmenin feshedilmesi hâlinde, yükleniciler hakkında 26. madde hükümlerine göre işlem yapılacağı belirtilmiş; 25. maddesinin (f) bendinde, mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdün yerine getirilmemesi yasak fiil ve davranışlar arasında sayılmış; 26. maddesinde ise, 25. maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanun’un 2. ve 3. maddeleri ile istisna edilenler dâhil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verileceği kural altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı şirket tarafından, … Asliye Hukuk Mahkemesi’nin E:… sayılı dosyasında, dava konusu ihale sözleşmesinin haksız olarak feshedildiği ileri sürülerek sözleşme bedeli ve teminatın verilmesinin talep edildiği, anılan Mahkeme’nin … tarih ve K:… sayılı kararıyla, sözleşmeye konu sisteme ilişkin işlemlerin davacı yüklenicinin bilgisi dahilinde gerçekleştirildiği, davalı taraf olan idarenin sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, anılan kararın, … Hukuk Dairesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davacı açısından onandığı, davacı tarafından yapılan karar düzeltme talebinin aynı Daire’nin 18/04/2019 tarih ve E:2017/9997, K:2019/5091 sayılı kararıyla reddedilmesi üzerine davacı açısından kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava dosyası kapsamında tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacı şirketin farklı tarihlerde süre verilerek ihtar edilmesine rağmen ihale sözleşmesi ve dokümanına uygun şekilde taahhüdünü yerine getirmeyerek edimini ifa etmediği hususunun açık olduğu, ayrıca yukarıda anılan ve kanun yolu incelenmesinden geçerek kesinleşen yargı kararı gereğince; davacının ihale sözleşmesinin feshinin haksız olduğuna ilişkin iddialarının geçerli görülmediği, sözleşme feshinin hukuka uygun olduğunun tespit edildiği, dolayısıyla davacının sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini usulünce yerine getirmediğinin ortaya konulduğu anlaşıldığından, davacının kamu ihalelerinden yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın reddi yolundaki … İdare Mahkemesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
4. Dosyanın anılan Mahkeme’ye gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun’un Geçici 8. maddesi uyarınca, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 10/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.