Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2022/293 E.  ,  2022/320 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2022/293
Karar No : 2022/320

YETKİLİ YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ KARARI
Dava, … İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili Av. … tarafından, Gümüşhane ili, Merkez ilçesi, … Köyü, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde yüksek öğrenim öğrenci yurdu olarak kullanılmak üzere bina yapılmasına ve kira karşılığı işletilmesine ilişkin davacı şirket ile Gençlik ve Spor Bakanlığı Yüksek Öğretim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü arasında ön izin sözleşmesi imzalanmasına rağmen projenin süresinde teslim edilmemesi üzerine davalı kuruma yapılan bina teslim süresinin uzatılması talebinin uygun görülmeyerek, imzalanan ön protokol ve ön ek protokolün feshedilmesine ve kesin teminat olarak alınan teminat mektubunun irat kaydedilmesine ilişkin Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü’nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle … Bakanlığı’na karşı açılmıştır.
Erzincan İdare Mahkemesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, iptali istenilen işlemin Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü tarafından tesis edildiği anlaşıldığından, davanın görüm ve çözümünde 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 32. maddesi uyarınca dava konusu işlemi tesis eden Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü’nün bulunduğu yer olan Ankara İdare Mahkemesi’nin yetkili olduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddine, dosyanın Ankara İdare Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verilmiştir.
Ankara … İdare Mahkemesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla ise, davacının ek süre isteminin, diğer iddialarla birlikte “yurt yapılacak alanın teşvik amaçlı arsa olduğu ve bir dağın patlatılması gerektiği” şeklindeki iddiaya dayandığı, bu yönüyle hukuka uygunluk denetimin yapılmasında, taşınmazın bulunduğu yerden (yurt yapılacak alan) kaynaklanan söz konusu iddianın önem arz ettiği, bu nedenle 2577 sayılı Kanun’un 34. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, davanın görüm ve çözümünde taşınmazın bulunduğu Gümüşhane ilinin idari yargı çevresi açısından bağlı olduğu Erzincan İdare Mahkemesi’nin yetkili olduğu sonucuna varılarak, davanın yetki yönünden reddine, yetkili yargı yerinin belirlenmesi için dava dosyasının Danıştay’a gönderilmesine karar verilmiştir.
Aktarılan kararlar üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 27. maddesi ve 2577 sayılı Kanun’un 43. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdarî davalarda genel yetki” başlıklı 32. maddesinin 1. fıkrasında, “Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, bu Kanun’da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması hâlinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idarî işlemi veya idarî sözleşmeyi yapan idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.”; 34. maddesinin 1. fıkrasında, “İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idarî davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir.” kurallarına yer verilmiştir.
İdari davalarda genel yetki, 2577 sayılı Kanun’un 32. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin birinci fıkrasına göre, iptal davalarında yetki konusundaki genel kural, dava konusu idarî işlemi tesis eden idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olmasıdır.
2577 sayılı Kanun’un 34. maddesinde, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasından kaynaklanan iptal ve tam yargı davaları ile konusu taşınmaz mal olan idarî sözleşme uyuşmazlıklarından ve ayrıca kamu mallarına ilişkin idari davalardan söz edilmiştir. Maddenin öngördüğü yetki kuralı özel ve kesin nitelikte olduğundan, anılan davaların mutlaka uyuşmazlık konusu taşınmaz malın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde görülmesi gerekmekte, 32. maddenin 1. fıkrasındaki genel yetki kuralının bu alanda geçerliliği bulunmamaktadır. (YENİCE Kâzım/ESİN Yüksel, Açıklamalı-İçtihatlı- Notlu İdari Yargılama Usulü, 1983, Ankara, s.656-674).
Aslında, 2577 sayılı Kanun’un 2. maddesinde düzenlenen idarî dava türlerinden hiç birinin konusu taşınmaz mallar değildir. Dolayısıyla, 34. maddede yer alan “taşınmaz mallara ilişkin davalar” ifadesinden anlaşılması gereken, taşınmaz malları konu edinen idarî davalar değil; “idarî uyuşmazlığın kaynağı olan taşınmaz mallarla ilgili bir isteği karşılayan” ya da “taşınmaz mallar üzerindeki bir hakkı ihlâl eden” idarî işlemleri konu edinen idarî davalardır (CANDAN Turgut, Açıklamalı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 2017, Ankara, s.929).
Bu durumda, idarî dava türlerinden olan iptal davalarında, yetkili mahkemenin tespitinde kural olarak 32. maddede belirlenen ilkenin uygulanmasının esas olduğu, bu genel kuraldan ayrılmanın ancak istisna öngören özel bir yetki kuralının varlığı hâlinde mümkün olduğu, 2577 sayılı Kanun’un 34. maddesinde düzenlenen özel yetki kuralının ise, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasını veya taşınmaza bağlı hakları konu alan işlemlere karşı açılan davalara yönelik olduğu açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, Gümüşhane ili, Merkez ilçesi, … Köyü, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde yüksek öğrenim öğrenci yurdu olarak kullanılmak üzere bina yapılmasına ve kira karşılığı işletilmesine ilişkin davacı şirket ile Gençlik ve Spor Bakanlığı Yüksek Öğretim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü arasında ön izin sözleşmesi imzalandığı, davacı tarafından bina teslim süresinin uzatılması talebiyle yapılan başvurunun, binanın teslim tarihi olan 15/08/2021 tarihine kadar yurt yapılması planlanan arazide hafriyat dışında herhangi bir çalışmanın yapılmadığı, yurt inşaatına başlanılmadığı ve ek süre verilse bile tamamlanamayacağı tespit edildiğinden, imzalanan ön protokol ve ön ek protokolün feshedilmesine ve kesin teminat olarak alınan teminat mektubunda belirtilen 320.000,00-TL tutarın irat kaydedilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü işlemi ile reddedildiği, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun’un 34. maddesinin 1. fıkrası kapsamında imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan bir işleme yönelik olmadığı, taşınmaz hukukuna ilişkin herhangi bir kuralla ilgili olmaksızın, davacı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı arasında imzalanan ön protokol ve ek ön protokol ile belirlenen bina teslim süresinin uzatılmasına ilişkin başvurunun reddine yönelik işlemin iptaline ilişkin olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde, 2577 sayılı Kanun’un 32. maddesinin 1. fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca, dava konusu işlemi tesis eden idarî merci olan Gençlik ve Spor Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü’nün bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi’nin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde ANKARA İDARE MAHKEMESİ’NİN YETKİLİ OLDUĞUNA, dava dosyasının Ankara İdare Mahkemesi’ne gönderilmesine, kararın Erzincan İdare Mahkemesi’ne ve taraflara tebliğine, 08/02/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.