Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/10755 E.  ,  2022/7027 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/10755
Karar No : 2022/7027

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı – …/ …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Karaman ili, Sarıveliler ilçesi, …Mahallesi, … Caddesi, No:… adresindeki işyeri için düzenlenen “Ekmek Fırını” faaliyet konulu … günlü, … sıra numaralı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin … günlü … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : … İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; belediyelere Belediye Kanunu ile verilen izin, ruhsat ve denetleme yetkilerinin, gıda ile ilgili işyerlerinin teknik ve hijyenik koşulları ile gıda güvenilirliği ve kalitesi konularını kapsamadığı; gıda kodeksinin, gıdanın asgari teknik ve hijyenik kriterlerini belirlediği; gıda kodeksine aykırı gıdanın üretilemeyeceği; üretilmesi halinde ise 5996 sayılı Kanunda yer alan onbin Türk Lirası idari para cezası ile ilgililerin cezalandırılacağı; ceza verme yetkisinin ise İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürüne ait olduğu, bu durumda; dava konusu işyeri ile ilgili olarak asgari teknik ve hijyenik koşulları ile gıda güvenilirliği ve kalitesi konularında 5996 sayılı Kanun kapsamında işlem yapılabileceği ve davalı idarenin bu konuda yaptırım uygulamaya yetkili olmadığının anlaşılması karşısında, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, nitekim, Danıştay Sekizinci Dairesinin 07/02/2014 günlü, E:2011/8209, K:2014/766 sayılı kararının da bu yönde olduğu belirtilerek, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15/l-c maddesi uyarınca belediyenin ruhsat verme yetkisinin bulunduğu, yetki ve usulde paralellik ilkesi gereğince belediyenin ruhsat iptal etme yetkisinin de olduğu, idare tarafından tesis edilen dava konusu işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onyedinci Dairesi tarafından Danıştay Onuncu Dairesine, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından da, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının “Ortak Hükümler” kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Karaman ili, Sarıveliler ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresindeki işyeri için davacı adına düzenlenen 2. Sınıf Gayri Sıhhi Müessese sınıfında yer alan “Ekmek Fırını” faaliyet konulu … günlü, …sıra numaralı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin … günlü, … sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle temyizen bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Yasa’nın 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu belirtilmiş, 4. maddesinde; “3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak.” hükmüne, 5. maddesinde, iş yeri veya işletme açmak isteyen kişinin, işin özelliğine göre Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak iş yerini düzenledikten sonra ruhsat başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz edeceği; bu başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek kişiye verileceği ve kişinin bu ruhsata dayanarak iş yeri açabileceği hükmüne, 6. maddesinin 2. fıkrasında ise, “Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır.
” hükmüne yer verilmiştir.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyerlerinin açılması” başlıklı 6. maddesinde, “Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.” hükmü, 13. maddesinde, “İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanuni işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır.” hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava dosyasının incelenmesinden; Karaman ili, Sarıveliler ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresindeki işyeri için 2. Sınıf Gayri Sıhhi Müessese sınıfında yer alan “Ekmek Fırını” faaliyet konulu … günlü, … sıra numaralı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, 11/04/2014 tarihinde anılan işyerinde davalı belediye görevlilerince yapılan denetimde genel sağlık ve hijyen kurallarına dikkat edilmediği, kırılan camların yenilenmediği, kapılara ve pencerelere sineklik takılmadığı, hamur karma ve kesme makinalarının temizlenmediği ve bakımlarının yapılmadığı, hamur bezlerinin temizlenmediği gibi tespitlerde bulunulduğu ve davacı tarafından da imzalanan aynı günlü tutanağın tutulduğu, söz konusu tutanakla belirtilen eksikliklerin giderilmesi için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in 13. maddesi uyarınca davacıya bir defaya mahsus olmak üzere 15 gün süre verildiği, bilahare 04/05/2014 tarihinde işyerinde davalı belediye görevlilerince yapılan denetimde süresi içinde hiçbir işlem yapılmadığı yönündeki davacı tarafından da imzalanan aynı tarihli tutanağın düzenlendiği, bunun üzerine Belediye Başkanı tarafından, … günlü, … sayılı işlem ile yapılan denetimlerde hijyen kurallarına uyulmadığı ve işyeri ile ilgili hiçbir düzenlemenin yapılmadığının tutanakla tespit edildiği gerekçeleriyle anılan işyerine ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının ilgili Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca iptal edildiği anlaşılmaktadır.
3572 sayılı Kanun uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili olan belediyelerin, ruhsat verdikleri işyerlerinde denetim yapmaları, genel sağlık ve temizlik kurallarına uyulup uyulmadığını kontrol etmeleri yetki ve görevleri arasında bulunmaktadır.
Belediyelerin denetim yetkisi, işyerinde üretilen ürüne (ekmeğe) ilişkin olmayıp, işyerinin faaliyetine ilişkin bulunmaktadır.
Olayda, davalı belediyenin ekmek fırını olarak faaliyet gösteren işyerinde genel sağlık ve temizlik kurallarına ilişkin tespitte bulunduğu, ürünün (ekmeğin) içeriğine ve ürün kalitesine ilişkin herhangi bir işlem yapılmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; yukarıda belirtilen kriterler çerçevesinde, davalı belediyenin “insan sağlığına zarar vermeyerek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak” ilkelerine uyulup uyulmadığını kontrol ve denetim yetkisi olduğu dikkate alınarak, dava konusu işlem yönünden, belediyenin yetkisi çerçevesinde uyuşmazlık incelenerek, yeniden bir karar verilmesi gerekirken, 5996 sayılı Kanuna göre yaptırım uygulanabileceği ve belediyenin yetkisiz olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa’nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay’da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 29/12/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.