Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2021/13872 E.  ,  2022/6029 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/13872
Karar No : 2022/6029

KARŞILIKLI TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR :
1- DAVALI : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

2- DAVACI : … Turizm Nakliye ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçelerde yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : … şehirlerarası otobüs terminalinde bulunan … nolu nolu yazıhane için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan 09/07/2015 günlü başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile taraflarına ruhsat verilmesine yönelik hüküm tesis edilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : … İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; mevzuat uyarınca, başvuru üzerine ruhsat vermek yada ruhsat verilmesi mümkün olmayan durumlarda, eksik evraklar alındı belgesinde belirterek vatandaşlara başvurusunun neden kabul edilmediğini açıklamak mükellefiyeti bulunan davalı idarenin, bu sorumluluklarını yerine getirmeksizin davacının başvurusunu zımnen reddetmesinde yasal isabet bulunmadığı; davacının 09/07/2015 günlü başvurusunun işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesine ilişkin bir başvuru olduğu ve bu başvurunun gerekli koordinasyonun sağlanarak cevaplandırılmasının davalı idarenin sorumluluğunda olduğu gerekçesiyle 09/07/2015 günlü başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline; davacının, taraflarına ruhsat verilmesine yönelik hüküm tesis edilmesi yönündeki istemi yönünden ise, yargı yetkisinin idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceğinden, davanın anılan talep bakımından esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle istemin incelenmeksizin reddine hükmedilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; davacının başvurusunun ruhsat başvurusu olarak kabul edilemeyeceği, yeni otogar için kira sözleşmesi yapmadığından, lehine ruhsat düzenlenmesinin de mümkün olmadığından mahkeme kararının, iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği; Davacı tarafından ise, taraflarına ruhsat verilmesine yönelik hüküm tesis edilmesine ilişkin istemleri yönünden Mahkemece “hüküm tesisine yer olmadığı” şeklinde karar verilmesi ve davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiği belirtilerek kararın davanın incelenmeksizin redde ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI : Davacı tarafından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş olup, davalı idare tarafından cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü, davacının temyiz isteminin ise kısmen açıklamalı olarak reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının “Ortak Hükümler” kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Mersin şehirlerarası otobüs terminalinin, yeni adresine taşınması ve yeni terminalin davalı Belediye tarafından, … Tur. İnş. Pet. Ür. Gıda Taş. Kuyumculuk San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne ihale yoluyla kiralanmasını müteakiben, kiracı şirket ile davacı ve diğer bazı otobüs firmaları arasında, alt kira sözleşmelerinin kira bedelleri yönünden uyuşmazlık yaşandığı ve davacı ile diğer firmalar tarafından kabul edilen, ancak kiracı şirket tarafından yazılı olarak tebliğ edilenden daha düşük bulunan tutarın, kısımlar halinde kira bedeline mahsuben müdahil şirket hesabına ödenmesine karşın, yazılı surette alt kira sözleşmesi yapılmadığı; 09/07/2015 günlü yazıyla Büyükşehir Belediye Başkanlığı Otogar Müdürlüğünden, “Mülkiyeti belediyenize ait olan … Mah. … Cd. … nolu yazıhanenin ruhsat alabilmesi için uygun görüş yazısı verilmesi için gerekli işlemlerin” yapılmasının istenildiği, bu başvuruya cevap verilmemesi üzerine ise, başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ile taraflarına ruhsat verilmesi yolunda hüküm tesis edilmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu ve 5. maddesinde ise, işyeri veya işletme açmak isteyenlerin; işin özelliğine göre, yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3. maddede belirtilen mercie ibraz edeceği ve bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verileceği hükme bağlanmıştır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri açılması” başlıklı 6. maddesinde; “Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.
…
İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur.
Bu Yönetmeliğe göre yapılacak her türlü ruhsat başvurusunda, müracaat sahibine başvuruyu kabul eden görevlinin adı, soyadı ve unvanı ile başvurunun yapıldığı tarih ve saati gösteren Örnek 6’da yer alan alındı belgesi verilir. Ayrıca, başvuru ve beyan formu ile ekli evrakın verilmesi sırasında başvuruyu kabul eden görevli tarafından yapılacak ön incelemede tespit edilen noksanlıklar, müracaat sahibine verilen alındı belgesinde gösterilir. Bu Yönetmelikte belirtilen ruhsatlandırmaya ilişkin süreler eksik belgelerin yetkili idareye verilmesi ile başlar.”düzenlemesine; “Ruhsatın düzenlenmesi” başlıklı 12. maddesinde “Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Şehirlerarası özel otobüs terminali işletmesi ve akaryakıt istasyonları” başlıklı 80. maddesinde Belediye sınırları ve mücavir alanları içinde, kara yolu ile yolcu taşıma hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirlerarası otobüs terminali kurmalarına ve işletmeleri ile her türlü akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) istasyonlarına nazım imar ve uygulama imar plânına uygun olmak kaydıyla belediye tarafından izin verileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Mahkeme kararının, iptale ilişkin kısmının incelenmesinde;
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, şehirlerarası otobüs terminallerinde bulunan yazıhanelerin ruhsatlandırılmasında, Büyükşehir Belediyelerinin yetkili olduğu; ruhsat başvurusunda bulunulması için, işyerlerinin Yönetmeliğe uygun olarak tanzim edilmesi ve Yönetmelik ekindeki başvuru ve beyan formu doldurulmak suretiyle başvurulması gerekliliği hususlarında kuşku bulunmamaktadır.
Bununla birlikte; Örnek 1 ve 2’de yer alan formlardan biriyle başvurulmamış olsa dahi açıkça “ruhsat verilmesini” talep eden bir yazıyla başvurulması halinde de idarece gerekli ön inceleme yapılarak, alındı belgesi düzenlenmesi gerektiği açıktır.
Davacı tarafın, 09/07/2015 günlü başvurusunda … Büyükşehir Belediye Başkanlığı Otogar Müdürlüğünden, “Mülkiyeti belediyenize ait olan … Mah. … Cd. … nolu yazıhanenin ruhsat alabilmesi için uygun görüş yazısı verilmesi için gerekli işlemlerin” yapılmasının istenildiği; başka bir anlatımla ruhsat verilmesinin değil; ruhsat başvurusunda kullanılmak üzere, uygun görüş yazısının istenildiği, ancak açık bir ruhsat istemine yer verilmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; 09/07/2015 günlü başvurunun ruhsat başvurusu olarak kabulü mümkün olmadığından, ruhsat başvurusunun zımnen reddinden de bahsedilemeyeceği sonucuna ulaşılmakla, hatalı değerlendirmeye dayalı olarak, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Davacı tarafın, yargılama giderlerine yönelik temyiz iddiaları yönünden ise, İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmı bozulduğundan; Mahkemece, bozma kararına uyulması halinde yapılacak yargılama sonucunda, yargılama giderlerinin yeniden değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekmekte olup; bu aşamada davacının bu kısma yönelik temyiz istemi hakkında karar verilmesine olanak bulunmamaktadır.
Mahkeme kararının, incelenmeksizin redde ilişkin kısmının incelenmesinde;
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE, … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararının, iptale ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca; BOZULMASINA,
2. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE, anılan kararının, davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere, dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa’nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay’da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 29/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.