Danıştay 2. Daire Başkanlığı 2021/18649 E. , 2022/5787 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/18649
Karar No : 2022/5787
KARARIN DÜZELTİLMESİNİ
İSTEYEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı, yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine ilişkin kararın onanmasına dair Danıştay İkinci Dairesinin 30/03/2021 günlü, E:2021/10102, K:2021/929 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Dava; Jandarma Uzman Çavuş olarak görev yapmakta iken, disiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiği kesilen davacı tarafından, re’sen ayırma işleminin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolunda Askeri Yüksek İdare Mahkemesi … Dairesinin … günlü, Gensek No:…, E:…, K:… sayılı kararının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 53. maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi yoluyla kaldırılarak, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 53. maddesinde tahdidi olarak sayılan durumlarda yargılamanın yenilenmesinin mümkün olduğu, kararı veren hakimlerin Fetullahçı Terör Örgütü kapsamında meslekten ihraç edilmiş olmalarının doğrudan yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak kabulüne olanak bulunmadığı, bu kişilerin kasıtlı olarak delil kararttıkları veya yargılamanın seyrini değiştirecek nitelikte sahte belge ürettiklerinin ortaya çıkması durumunda yargılamanın yenilenmesinin mümkün olabileceği, anılan hallerin gerçekleşmemesi nedeniyle davacının yargılanmanın yenilenmesi isteminin reddine karar verilmiştir.
Daire Kararının Özeti: Davacı tarafından temyiz yoluna başvurulması üzerine, Danıştay İkinci Dairesinin 30/03/2021 günlü, E:2021/10102, K:2021/929 sayılı kararıyla, söz konusu İdare Mahkemesi kararı onanmıştır.
KARAR DÜZELTME TALEBİNDE
BULUNANIN İDDİALARI : Davacı tarafından; 27/03/2018 günlü, 30373 sayılı (2. Mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanan 7103 sayılı Kanun’la, 2577 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 9. madde uyarınca, yargılamanın yenilenmesi şartının gerçekleştiği, zira, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin “Tarkan Ceyran / Türkiye ve diğer 72 başvuru (41886/05)” kararı altında 68. sırada kendisi hakkında da, iç hukuk yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle başvurunun kabul edilemez olduğuna dair karar verildiği, bu nedenle yargılamanın yenilenmesi isteminin kabulü ile dosyanın esasının incelenmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davacının karar düzeltme isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmüştür.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Dairemizin 26/04/2022 günlü ara kararı cevaplarının geldiği görülerek Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Kararın düzeltilmesi dilekçesinde öne sürülen hususlar, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesinin 1/c fıkrasına uygun bulunduğundan, davacının karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 30/03/2021 günlü, E:2021/10102, K:2021/929 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlığın esası yeniden incelendi:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, Jandarma Okullar Komutanlığı Uzman Jandarma Okulundan 1998 yılında mezun olduğu, 30/08/1998 tarihinde Uzm.J.Çvş. naspedilen davacı hakkında; 24/03/2011 tarihinde, 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu’nun 15 ve Uzman Jandarma Atama ve Sicil Yönetmeliğinin 70/(a)-(b) maddesi gereğince, “Silahlı Kuvvetlerde Kalması Uygun Değildir” şeklinde sicil belgesi düzenlendiği, anılan Yönetmeliğin 71. maddesi uyarınca J.Gn.K.lığı karargahında oluşturulan Komisyon tarafından 20/04/2011 tarihinde; düzenlenen sicilin kanun ve yönetmeliklere uygun, ekli belgelerin yeterli ve geçerli olduğu kanaatine varılarak, davacı hakkında ayırma işlemi yapılmasına karar verildiği, onaya sunulan kararın, J.Gn.K. tarafından 25/04/2011 tarihinde uygun görüldüğü ve davacının 29/04/2011 tarihinde birliğinden ilişiğinin kesildiği; re’sen ayırma işlemine karşı açılan davanın Askeri Yüksek İdare Mahkemesi … Dairesinin … günlü, Gensek No:…, E:…, K:… sayılı kararıyla reddedildiği, söz konusu kararın düzeltilmesi isteminin de aynı Dairenin … günlü, Gensek No:…, E:…, K:… sayılı kararıyla reddedilmesi üzerine, 19/11/2012 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru yapıldığı; öte yandan davacı tarafından, 17/10/2016 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesine sunulan dilekçeyle, yargılama safhasında davanın reddine karar veren hakimlerin, FETÖ/PDY kapsamında görevlerinden ihraç edildikleri, kararlarında şaibe olduğu, verilen kararın objektif olmadığı ileri sürülerek yargılamanın yenilenmesinin istenilmesi üzerine, bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “Yargılamanın yenilenmesi” başlıklı 53. maddesinin 1. fıkrasında, “(Değişik birinci cümle: 5/4/1990-3622/22 md.) Danıştay ile bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinden verilen kararlar hakkında, aşağıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi istenebilir.
a) Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine karar verilen tarafın eyleminden doğan bir sebeple elde edilemeyen bir belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması,
b) Karara esas olarak alınan belgenin, sahteliğine hükmedilmiş veya sahte olduğu mahkeme veya resmi bir makam huzurunda ikrar olunmuş veya sahtelik hakkındaki hüküm karardan evvel verilmiş olup da, yargılamanın yenilenmesini isteyen kimsenin karar zamanında bundan haberi bulunmamış olması,
c) Karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün, kesinleşen bir mahkeme kararıyla bozularak ortadan kalkması,
d) Bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun mahkeme kararıyla belirlenmesi,
e) Lehine karar verilen tarafın, karara etkisi olan bir hile kullanmış olması,
f) Vekil veya kanuni temsilci olmayan kimseler ile davanın görülüp karara bağlanmış bulunması,
g) Çekinmeye mecbur olan başkan, üye veya hakimin katılmasıyla karar verilmiş olması,
h) (Değişik: 10/6/1994-4001/23 md.) Tarafları,konusu ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden olabilecek kanuni bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut başka bir mahkeme tarafından önceki ilamın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması.
ı) (Ek: 15/7/2003-4928/6 md.) Hükmün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması (Ek ibare : 25/7/2018 – 7145/4 md.) veya hüküm aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi” nedenlerinden biri ile yargılamanın yenilenmesinin istenebileceği; 2. fıkrasında, yargılamanın yenilenmesi isteklerinin esas kararı vermiş olan mahkemece karara bağlanacağı; 4928 sayılı Kanun’la değişik 3. fıkrasında, yargılamanın yenilenmesi süresinin, (1) numaralı fıkranın (h) bendinde yazılı sebep için on yıl, (1) numaralı fıkranın (ı) bendinde yazılı sebep için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl ve diğer sebepler için altmış gün olduğu, bu sürelerin, dayanılan sebebin istemde bulunan yönünden gerçekleştiği tarihi izleyen günden başlatılarak hesaplanacağı kuralına yer verilmiştir.
Aynı Kanun’un 6545 sayılı Kanun ile değişik “Yargılamanın yenilenmesi usulü” başlıklı 55. maddesinde ise, isteğin ilişkin olduğu konu, diğer bir daire veya mahkemenin görevine girmiş ise kararın bu daire veya mahkemece verileceği, karşı tarafın savunması alındıktan sonra isteklerin inceleneceği ve kanunda yazılı sebeplerin varlığı durumunda davaya yeniden bakılarak karar verileceği, yargılamanın yenilenmesi istemlerinin, kanunda yazılı sebeplere dayanmaması durumunda ise istemin reddine karar verileceği ve yargılamanın yenilenmesi istemlerinde duruşma yapılmasının, görevli daire veya mahkemenin kararına bağlı olduğu hükme bağlanmıştır.
Ayrıca, 27/03/2018 günlü, 30373 sayılı (2. Mükerrer) Resmi Gazete’de yayımlanan 7103 sayılı Kanun’un 23. maddesiyle, 2577 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 9. maddede, “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, kaldırılan Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin tarafsız ve bağımsız olmadığı iddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yaptığı başvuru derdest olanlar, bu tarihten itibaren üç ay içinde Ankara idare mahkemelerinden yargılamanın yenilenmesini isteyebilirler. Bu süre içinde istemde bulunmayanlar, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesince münhasıran iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle verilen kabul edilemezlik kararının kendilerine tebliğinden itibaren üç ay içinde de istemde bulunabilirler. Süresinde istemde bulunulması halinde yargılama yeniden yapılarak karar verilir.” düzenlemesi yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 53. maddesinde, yargılamanın yenilenmesi sebepleri sayma yoluyla belirlenmiştir. Öğreti ve yargı içtihatlarında, tahdidi olarak sayılan bu sebepler dışında herhangi bir nedenle yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunulamayacağı gibi, kıyas yoluyla da bu sebeplerin genişletilemeyeceği konusunda fikir birliği bulunmaktadır.
Anılan maddede düzenlenen yargılamanın yenilenmesi müessesesi, bazı ağır yargılama hatalarından ve noksanlarından dolayı, maddi anlamda kesin hüküm teşkil eden kararların bertaraf edilmesini ve daha önce kesin hükme bağlanmış olan bir dava hakkında yeniden yargılama ve inceleme yapılmasını sağlayan olağanüstü bir kanun yoludur.
Öte yandan; yukarıda da yer verilen 2577 sayılı Kanun’un Geçici 9. maddesiyle, Kanun’a yeni bir yargılamanın yenilenmesi sebebi eklenmiş ve Ankara İdare Mahkemeleri bu olağanüstü yargı yolunda yetkili ve görevli kılınmıştır. Söz konusu düzenlemeyle, kaldırılan Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin tarafsız ve bağımsız olmadığı iddiasıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yaptığı başvurusu derdest olanlar ile anılan Mahkemece münhasıran iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle verilen kabul edilemezlik kararı sonrasında, belirlenen süre içinde Ankara İdare Mahkemelerine başvurmaları halinde, yargılamanın yenilenmesi suretiyle yeniden bir karar verileceği öngörülmüştür.
Dava konusu uyuşmazlıkta; Dairemizin 26/04/2022 günlü ara kararına Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Dairesi Başkanlığınca verilen … günlü… sayılı cevapta; davacının, 19/11/2012 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru yaptığı ve başvuru numarasının … olduğu, davacının da aralarında bulunduğu “… / Türkiye ve diğer 72 başvuru (…)” kararıyla, 2577 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 9. madde hükümleri gözetilerek iç hukuk yollarının tüketilmemiş olması nedeniyle başvuruların kabul edilemez olduğuna karar verildiği görülmektedir.
Bu durumda; işbu yargılamanın yenilenmesi davasında, yargılama devam ederken yürürlüğe giren 2577 sayılı Kanun’un Geçici 9. maddesinde öngörülen şartların davacı yönünden gerçekleşmesi nedeniyle, yargılamanın yenilenmesi isteminin kabulü ile davacının Türk Silahlı Kuvvetlerinden re’sen ayırma işlemine karşı açtığı dava hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekirken, talebin reddine ilişkin Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Diğer taraftan; 2577 sayılı Kanun’un Geçici 9. maddesi kapsamında, yargılamanın yenilenmesi suretiyle yeniden karar verilecek olan davalarda, … İdare Mahkemeleri görevli ve yetkili kılındığından, dosyanın bu Mahkemelere gönderilmesi gerektiği de açıktır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE;
2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA;
3. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesinin 3622 sayılı Kanun ile değişik 3. fıkrası uyarınca ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 10/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.