Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/150 E. , 2022/8271 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/150
Karar No : 2022/8271
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) … Odası (… Şubesi)
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF : 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
2- … Odası (… Şubesi)
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara İli, Etimesgut İlçesi, … Caddesi civarı ve … sahasını kapsayan alanın Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığının yetkisi dışında kalan kısmına yönelik Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin, kentsel servis alanına ayrılan … ada, … parsel sayılı taşınmaz dışında kalan kısmının, İstasyon Caddesindeki mevcut trafik yoğunluğunun bertaraf edilebilmesi için anılan Caddeye kuzey yönünde paralel yeni bir yol oluşturulması ve mevcut trafik akışının yeniden düzenlenmesine ilişkin yol projesi kapsamında yapıldığı, yeni düzenlenen yol bağlantısı ile TCDD Genel Müdürlüğü tarafından yapılan Hızlı Tren ve Mavi Hat istasyonları arasında bağlantıların sağlandığı, mevcut trafik düzenine uygun iki ayrı bağlantı yoluyla entegre şekilde yeni yola bağlantı sağlanarak kent merkezinden Etimesgut’a ve Etimesgut – Sincan arasında ulaşım sağlandığından, araçların aşırı kilometre yapacağına dair davacı iddiasının dayanağının yeterli olmadığı, diğer iddiaların ise yol projesinin uygulanması sırasında çözüme kavuşturulabilecek eleştirel konular olduğu ve dava konusu imar planlarını hukuken kusurlandırmadığı, bu nedenlerle plan değişikliklerinin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, kentsel servis alanı işlevi getirilen … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmı yönünden ise, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 21. maddesinin 3. fıkrası gereğince, imar planlarının, planlama alanına ilişkin inceleme, araştırma, etüt ve eşik analizi çalışmalarının değerlendirilmesinden elde edilen senteze dayalı olarak hazırlanması gerektiği, Ankara Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülen yol projesi kapsamında dava konusu imar planı değişikliklerinin yapıldığı, planlama çalışmalarının hiçbir aşamasında, plan değişikliklerinin kabul edildiği ve askıda itirazların görüşüldüğü belediye meclisi kararlarında ve davalı idarenin savunmalarında, kentsel servis alanına ayrılan taşınmaz yönünden herhangi bir inceleme, araştırma, etüt ve eşik analizi gibi çalışmalara yer verilmeden, doğrudan plan değişikliklerine ait paftada kullanım ve yapılaşma kararı getirilmesi planlama ilkelerine ve hukuka aykırı olduğundan, dava konusu işlemin, kentsel servis alanı işlevi getirilen … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu nedenlerle, 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptaline, diğer kısımlar yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; istinafa konu mahkeme kararının Etimesgut Belediye Başkanlığına husumet yöneltilmesi dışındaki kısmında kaldırma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın esasına yönelik olarak davacı ile davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının istinaf başvurularının reddi gerektiği, diğer davalı Etimesgut Belediye Başkanlığının istinaf istemi yönünden ise, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin tesisinde herhangi bir katkısının olmadığı gibi işleminin de bulunmadığı halde davanın Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı yanında Etimesgut Belediye Başkanlığı husumetiyle görülerek karar bağlandığı anlaşıldığından, anılan ilçe belediyesinin hasım mevkiinden çıkarılması gerektiği belirtilerek, davacı ve davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının istinaf başvurularının reddine, Etimesgut Belediye Başkanlığının istinaf başvurusunun kabulü ile husumetten çıkarılmasına karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :
Davacı … Odası (… Şubesi) tarafından, dava konusu yolun uzun mesafeli, gerekli dönüşlerin verilmediği, tek yönlü bir yol olması nedeniyle planlandığının aksine trafik yükünü azaltmayacağı, yaya geçişleri ve toplu taşıma durakları düşünülmeden kavşak önerileri geliştirildiği, planda gösterilen yol güzergahının şematik olduğuna dair plan notunun imar mevzuatına aykırı olduğu, plan değişikliklerinin gerekli etüt ve analiz çalışmalarına dayandırılmadığı, öngörülen yolun genişliğinin, kavşak çözümlerinin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde netleştirilmemesinin, söz konusu planın tanımına ve amacına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, dava konusu yolun Şeker Fabrikası sahasından geçen kısmında plan yapma yetkisi Özelleştirme İdaresi Başkanlığına ait olduğundan, planın bu kısmının anılan Başkanlığa iletildiği, ancak henüz ilgili idarece onaylanmadığı, şayet onay verilmezse dava konusu yolun açılmasının zaten mümkün olmayacağı, bu nedenle henüz kesinleşmemiş işleme karşı dava açıldığı, davacının iddiasının aksine ulaşım ana planının da davalı büyükşehir belediyesi tarafından hazırlandığı, aynı idarenin yaptığı iki işlemin birbirine aykırı olmasının söz konusu olmayacağı, mevcut İstasyon Caddesinde pik saatlerde trafik durma noktasına geldiğinden, bu caddenin tek yöne düşürülmesinin trafik yükünü yarı yarıya indireceği, bölgenin trafik düzenine uygun olarak tasarlanan iki ayrı bağlantı yolu aracılığıyla mevcut ulaşım aksları ile bağlantı sağlandığı, trafiğin akıcı hale getirildiği, ilgili kurumlardan alınan görüşler doğrultusunda planlama yapıldığı, hızlı tren istasyonları, mavi hat istasyonları ve otoparklar ile yeni yol arasında bağlantı sağlandığından toplu taşıma konforunun artırıldığı ileri sürülmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …’NUN DÜŞÜNCESİ: Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının temyiz isteminin reddi, davacının temyiz isteminin kabulü ile dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptaline, diğer kısımlar yönünden davanın reddine dair Mahkeme kararına yönelik olarak davacı ve davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılan istinaf başvurularının reddi, davalı Etimesgut Belediye Başkanlığı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan belediyenin hasım mevkinden çıkarılması yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi kararının temyiz istemine konu edilen istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının … ada, … parsel sayılı taşınmaz yönünden onanmasına, diğer kısımlar yönünden ise, dava konusu alternatif taşıt yolu ile bağlantı yollarının planlama ile elde edilmek istenilen amacı gerçekleştirmeye elverişli olup olmadığı, plan değişikliklerinin bilimsel, teknik araştırmalara, analiz ve sentez çalışmalara dayanıp dayanmadığı ve tasarlanan yol ile köprülü geçişlerin mevzuata, trafik güvenliğine, ulaşım planlaması ilkelerine, kentsel ihtiyaçlara, şehircilik esaslarına ve kamu yararına uygun olup olmadığının çözümü teknik bilgi ve uzmanlık gerektirdiği halde mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmadan, sadece davalı idarenin savunması ile plan araştırma ve açıklama raporu esas alınmak suretiyle, dava konusu işlemin amaç unsuruyla sınırlı şekilde yargısal denetim yapıldığı anlaşıldığından, eksik incelemeye dayalı şekilde verilen kararın bu kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Sincan-Etimesgut ilçeleri ile kent merkezi arasında bağlantı sağlayan tek ulaşım aksı olan İstasyon Caddesinin, çevresindeki yapılaşmalar ve kuzeyindeki demiryolu hattı nedeniyle genişletilmesine veya ilave yollar açılmasına imkan bulunmadığından, mevcut trafik yükünün azaltılabilmesi için bu Caddeye paralel şekilde uzanan ve Turgut Özal Köprüsünden ayrılarak, kısmen Şeker Fabrikası sahasından ve TCDD’ye ait demiryolu depolama alanından geçip … Mahallesinden tekrar ana artere bağlanan yeni bir yol aksı oluşturulmasına yönelik dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanmıştır.
Dava konusu imar planı değişiklikleri ile; mevcut İstasyon Caddesi korunmuş ve Sincan-Etimesgut yönünden kent merkezi yönüne ulaşım tek yön olarak bu Caddeden, aksi istikamette kent merkezinden Etimesgut-Sincan yönüne ulaşım ise yine tek yön olarak dava konusu yeni yoldan sağlanacak şekilde kurgulanmış ve yeni yoldan Etimesgut ilçe merkezine dönüş bağlantıları da iki noktadan köprülü kavşak geçişleri ile sağlanmış (Etimesgut Piyade Mahallesine bağlanan köprülü geçiş yolu ile Etimesgut Süvari Mahallesi ve Kazımkarabekir Mahallesinden ana yola bağlanan köprülü geçiş yolu), planlarda gösterilen yol güzergahlarının şematik olduğuna, ulaşım planı çerçevesinde kavşak ve güzergahta değişiklikler yapılabileceğine yönelik 1 sayılı plan notu düzenlenmiştir.
Ayrıca dava konusu plan değişiklikleri ile … ada, … parsel sayılı taşınmaza “E:2.00, hmaks:serbest yapılaşma koşullarında kentsel servis alanı” işlevi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza “eğitim alanı” işlevi ile parsel sınırına kuşak halinde “park alanı” işlevi getirilmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından, Ankara iline yönelik hazırlık çalışmaları devam eden ulaşım ana planı onaylanmadan, parçacıl şekilde yapılan plan değişikliklerinin mevzuata aykırı olduğu, öngörülen alternatif yolun uzun mesafeli olduğu ve gerekli tüm dönüşlerin verilmediği, bu nedenle araçların aşırı kilometre yapmasına neden olunacağı, kavşakların kent dışı düzenlemeler gibi yapıldığı, yaya geçişleri ile toplu taşıma duraklarının düşünülmediği, araç trafiğinin azaltılmasına yönelik planlama kararı geliştirilmemesinin Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde öngörülen ulaşım planlamasına aykırı olduğu, dava konusu yol alanı tek yönlü şekilde kurgulandığından, … Caddesinde olduğu gibi yol kenarlarının otopark şeklinde kullanılmasının özendirildiği, bölgede zaman içinde yapılan muhtelif plan değişiklikleri ile teknik altyapı eksikliği giderilmeden parçacıl şekilde artırılan yoğunluğa bağlı olarak ortaya çıkan trafik sorununun, bütüncül ulaşım etüdü yapılmaksızın, yine anlık ve parçacıl müdahalelerle aşılmaya çalışıldığı, bunun planlama mantığı ile bağdaşmadığı, yol güzergahlarının şematik olduğuna ve ulaşım projesi kapsamında kavşak ve güzergahta değişiklik yapılabileceğine dair plan notunun mevzuata aykırı olduğu, etüt çalışmaları ve topografik eşik analizlerinin imar planı değişikliği yapılmadan önce tamamlanması ve kavşak çözümleri ile genişliklerinin uygulama imar planı ölçeğinde net şekilde ortaya konulması gerektiği, diğer taraftan alternatif yol ve kavşak düzenlemeleri oluşturulması amacıyla yapılan plan değişikliğinde hiçbir teknik, bilimsel ve nesnel gerekçe bulunmadan, hatta jeolojik etüdü dahi yapılmadan … ada, … parsel sayılı taşınmaza yüksek yapılaşma koşulu ile kentsel servis alanı işlevi getirildiği, taşınmazın yapılaşma koşullarının çevresi ile uyumlu olmadığı, ayrıcalıklı alan yaratıldığı, kentsel teknik altyapı etki analizi raporu hazırlanmadığı, yine dava konusu plan değişikliklerinde, mevcutta üzerinde teknik lise bulunan … ada, … parsel sayılı taşınmazın eğitim alanı olarak planlandığı ve çevresinde kuşak halinde park alanı ayrıldığı şeklinde iddialar ileri sürülerek bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun 6.maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmıştır. Anılan Yasanın 8. maddesinde ise alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 4. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendinde; “Nazım imar planı: Mevcut ise çevre düzeni planının genel ilke, hedef ve kararlarına uygun olarak, arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, çeşitli kentsel ve kırsal yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere, varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/5000 ölçekte, büyükşehir belediyelerinde 1/5000 ile 1/25000 arasındaki her ölçekte, onaylı halihazır haritalar üzerine, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan plan,” olarak, (k) bendinde ise; “Uygulama imar planı: Nazım imar planı ilke ve esaslarına uygun olarak yörenin koşulları ve planlama alanının genel özellikleri, yapının kullanım amacı ve ihtiyacı, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve çevreye etkisi dikkate alınarak; yapılaşmaya ilişkin yapı adaları, kullanımları, yapı nizamı, bina yüksekliği, taban alanı katsayısı, kat alanı kat sayısı veya emsal, yapı yaklaşma mesafesi, ön cephe hattı, ifraz hattı, kademe hattı, ada ayrım çizgisi, taşıt, yaya ve bisiklet yolları, ulaşım ilişkileri, parkları, meydanları, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, gerektiğinde; parsel büyüklükleri, parsel cephesi ve derinliği, arka cephe hattı, yol kotu ve bu kotun altındaki kat adedi, bağımsız bölüm sayısı gibi yapılaşma ve uygulamaya ilişkin kararları, uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/1000 ölçekte onaylı halihazır haritalar üzerinde, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan plan” olarak tanımlanmıştır.
14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin “Gösterim (lejand) Teknikleri” başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı kurala bağlanmış, “İmar Planı Değişiklikleri” başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, “İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.
d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur.” hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptaline dair İdare Mahkemesi kararına karşı davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı yönünden yapılan incelemede;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyiz istemine konu edilen kararın … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından sunulan dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin … ada, … parsel sayılı taşınmaz dışında kalan kısımları yönünden davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı yönünden yapılan incelemede;
İmar planları, zamanla planlanan alandaki koşulların zorunlu kıldığı biçimde ve yasalarda öngörülen yöntemlere uygun olarak değiştirilir. Yapılan plan değişikliklerinin amaç yönünden yargısal denetimi bu değişikliği zorunlu kılan nedenlerin irdelenmesi yoluyla yapılır. Bu irdelemeden sonra, planlanan alanın özel niteliklerinin yanısıra plan bütünlüğü gözönünde bulundurularak planlanan yörenin tümünün çevre, ulaşım, trafik gibi ilişkileri kapsamlı bir biçimde ele alınarak, plan değişikliğinin şehircilik ilkelerine, planlama tekniklerine ve kamu yararına uygunluğunun araştırılması gerekmektedir.
Bu doğrultuda, dava konusu imar planı değişikliklerinin gerekçesine ilişkin olarak plan araştırma ve açıklama raporunda; yoğun bir nüfusa sahip olan Sincan – Etimesgut ilçeleri ile kent merkezi arasındaki ulaşımı sağlayan, aynı zamanda Etimesgut bölge merkezinin de ana arteri konumunda olan tek ulaşım aksı İstasyon Caddesi olduğundan, pik saatlerde bölgede yoğun bir trafik sıkışması yaşandığı, bu durumun hem yaşam kalitesini kötü etkilediği hem de büyük ekonomik kayıplara neden olduğu, ancak İstasyon Caddesinin çevresindeki yapılaşmalar ile kuzeyindeki demiryolu hattı nedeniyle genişletilmesi veya ilave yollar açılması mümkün olmadığından, söz konusu Caddeye alternatif olacak bir yol güzergahının düzenlenmesi ve özellikle kent merkezi ile Sincan arası ulaşımın İstasyon Caddesinden ayrılarak başka bir aksa yönlendirilmesi gerektiğine dair açıklamalara yer verildiği görülmektedir.
Bu açıklamalardan, bölgenin tek ana arteri olan ve çift yönlü şekilde hizmet veren İstasyon Caddesinde oluşan trafik yoğunluğunu alternatif yola dağıtarak, Caddenin trafik akışını tek yöne düşürmek suretiyle mevcuttaki trafik sıkışıklığını gidermek amacıyla planlama yapıldığı ve mevcut trafik yükünü dağıtmak için bölgede alternatif bir ana yola ihtiyaç bulunduğu anlaşıldığından, ulaşım sistemi açısından gerekliliği olan taşıt yolunun oluşturulmasına yönelik olarak yapılan dava konusu imar planı değişikliklerinin amaç unsuru yönünden hukuka uygun olduğu sonucuna varılmaktadır.
Buna karşılık, planların yargısal denetiminin sadece amaç unsuru ile sınırlı şekilde yapılamayacağı, yanı sıra, planlama ile elde edilmek istenilen amacı gerçekleştirmeye elverişli şekilde ve yakın çevredeki onaylı planlarla irtibatlandırılmak suretiyle mevzuata, ulaşım planlaması ilkelerine, kentsel ihtiyaçlara, şehircilik esaslarına ve kamu yararına uygun plan kararları üretilip üretilmediğinin de bütüncül şekilde değerlendirilmesi gerektiği açıktır.
Bu kapsamda, davacının iddiaları da göz önünde bulundurulduğunda somut uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için; geniş bir bölgeyi kapsayan ve kent ölçeğinde etkileri bulunan dava konusu imar planı değişikliklerinin bilimsel, teknik araştırmalara, analiz ve sentez çalışmalara dayanıp dayanmadığı, bütüncül ulaşım kurgusunun bir parçası olup olmadığı, planların ayrıntı düzeyinin kademesine ve ölçeğine uygunluğu, dava konusu alternatif yolun genişliğinin ve güzergahının planlama amacını gerçekleştirmeye elverişliliği, mevzuata ve planlama tekniklerine uygun şekilde ve planların ölçeğinin gerektirdiği yeterlilikte ulaşım kademelenmesi, kurgusu ve yol hiyerarşisi sağlanıp sağlanmadığı, iki noktada oluşturulduğu belirtilen köprülü kavşakların ve ana yol ile diğer taşıt yollarının kesişim noktalarının tasarımının, risk noktalarının (kör noktalarının) ve geometrisinin trafik güvenliği açısından tehlike yaratıp yaratmadığı, yolun güzergahının topografik açıdan uygunluğu, hattın olması gerekenden daha uzun ve kesintisiz şekilde tasarlanması nedeniyle araçların trafikte daha uzun mesafede seyredeceği yönündeki davacı iddiası karşısında ulaşım sistemi açısından gerekli tüm bağlantı yolları ile dönüşlerin planlanıp planlanmadığı ve trafik güvenliğine uygun şekilde mevcut ve planlı yollarla irtibat kurulup kurulmadığı, daha uygun alternatif güzergahlar bulunup bulunmadığı, yolun sürekliliğinin olup olmadığı gibi çözümü teknik bilgi ve uzmanlık gerektiren hususların ortaya konulması gerekirken, İdare Mahkemesince mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi dahi yaptırılmadan, davalı idarenin savunması hükme esas alınmak suretiyle ve sadece dava konusu işlemin amaç unsuru ile sınırlı şekilde yargısal denetim yapıldığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, bakılmakta olan dosya ile Dairemizin E:2020/6235 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden, dava konusu alternatif taşıt yolu ile Etimesgut ilçe merkezi arasında bağlantı sağlamak üzere tasarlanan köprülü geçiş yolunun (Atilla Eşref Köprüsünün) isabet ettiği Etimesgut İlçesi, … Mahallesi, … ada,… parsel sayılı taşınmazın maliki tarafından dava konusu imar planı değişikliklerine karşı açılan ve … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasına kaydedilen diğer bir davada, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda genel olarak; yol ekseni sola akış yönünde olmasına rağmen sağ tarafa doğru büklüm verilerek yolun doğrusal formunun bozulduğu ve uyuşmazlık konusu bağlantı yolunun ana yolla birleştiği noktada 90 (doksan) dereceden daha sert dönüş açısı oluşturularak trafik güvenliğinin tehlikeye atıldığı, ayrıca hem bağlantı yolunun güzergahı uzadığından hem de yolun eğimli hale gelmesi nedeniyle viyadük gibi köprü yapılması gerekeceği, bu durumun altyapı maliyetlerini daha da artırdığı, plan değişikliklerinin kapsamlı etüt, analiz, sentez çalışmalarına dayandırılması gerekirken, bağlantı yolunun planlanan ilk hali ile dava konusu son hali arasında maliyet karşılaştırması dahi yapılmadığı, dava konusu taşıt yolunun, üst kademe plan olan 2007 yılı onaylı 1/25.000 ölçekli Başkent Ankara Nazım İmar Planına işlenmediği, ilk defa 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile öngörülen yolun planlama hiyerarşisine aykırı olduğu şeklinde tespit ve değerlendirmelere yer verildiği görülmektedir.
Bu itibarla, dava konusu plan değişikliğinin dayanağı olan yol projesi davalı idareden getirtilerek, aralarında ulaşım planlaması konusunda uzmanın da bulunduğu bilirkişi heyeti aracılığıyla mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle, yukarıda belirtilen teknik hususlar açıklığa kavuşturularak elde edilecek sonuca göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı … Büyükşehir Belediye Başkanlığının temyiz isteminin reddine, davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin yukarıda özetlenen gerekçe ile … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin kısmının iptaline, diğer kısımlar yönünden davanın reddine dair Mahkeme kararına yönelik olarak davacı ve davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılan istinaf başvurularının reddi, davalı Etimesgut Belediye Başkanlığı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan belediyenin hasım mevkinden çıkarılması yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyiz istemine konu edilen istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının … ada, .. parsel sayılı taşınmaz yönünden ONANMASINA, diğer kısımlar yönünden BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 29/09/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.