Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2019/729 E.  ,  2022/7869 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/729
Karar No : 2022/7869

TEMYİZ EDENLER : I- (DAVACI) …
II- (DAVALILAR)
1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : I- (DAVALILAR)
1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
2- … Belediye Başkanlığı
II- (DAVACI) …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir İli, Menderes İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza yönelik Menderes Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla kabul edilen ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla tadilen onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ve bu plana yapılan itirazların kabul edilmesine ilişkin Menderes Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararının kısmen uygun bulunmadığına dair İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/1000 ölçekli … Mahallesi, … Mevkii Uygulama İmar Planı ile taşınmazın kısmen konut alanı, kısmen park alanı, kısmen taşıt yolu (10 m.), kısmen yaya yolu (7m.) kullanımına ayrıldığı, bu kullanım kararlarının 1/5000 ölçekli nazım imar planı, 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı ve 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planı kararları ile çelişmediği, planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olduğu, söz konusu taşınmazın park alanı kullanım kararının, aktif yeşil alanlar niteliğinde olduğundan planda öngörülmüş olan işlevini yerine getirebilmesi için uygun büyüklük ve yerseçimine sahip olduğu, mezkur taşınmazın kısmen içinden geçen taşıt yolu kararının ana dağıtıcılar ile iskân, sanayi, iş merkezi, yönetim alanları arasındaki bağlantıyı sağlamak ve bu alanların birbirleri arasındaki trafik dağıtımını yapmak üzere, sürekliliği sağlanacak şekilde semt dağıtıcısı statüsünde planlanmış olduğu hususu dikkate alındığında, 2. derece kentsel yol plan kararının güzergâhının ve genişliğinin planda atanan işlevini yerine getirmek için uygun ve yeterli olduğu, anılan taşınmazda kısmen öngörülen yaya yolu işlevinin alanda öngörülen arazi kullanım kararlarının birbirlerinden fiziksel olarak ayrılması ve alanda yaya dolaşımının sağlanması amacı ile planlanmış olduğu dikkate alındığında, planda atanan işlevini yerine getirmek için uygun olduğu, davacıya ait taşınmazın kısmen ayrıldığı gelişme konut alanı (ayrık nizam 2 kat TAKS:0.15, KAKS:0.30) kararının, üst ölçekli plan kararları doğrultusunda alandaki konut alanı ihtiyacının karşılanmasına yönelik olarak öngörülmüş olduğu ve yapılaşma koşullarının da çevre alanda öngörülmüş olan yapılaşma koşulları ile uyumlu olduğu, imar planında taşınmaz için öngörülen sosyal tesis alanı fonksiyonunun uygun konum ve büyüklükte olduğu değerlendirilebilecek ise de, yaklaşık 2000 m2 büyüklükte olan ve plan onama sınırı içerisinde bir adet öngörülmüş olan sosyal tesis alanı yer seçiminin gerek büyüklük, gerek işlev olarak nazım imar planı ölçeğinde gösterilmemesinin planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olmadığı, sonuç olarak dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının gelişme konut alanı, park alanı, taşıt yolu ve yaya yolu yönünden şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu, ancak sosyal tesis alanı yönünden şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının sosyal tesis alanı fonksiyonuna ilişkin kısmının iptaline, diğer fonksiyonlar yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve tarafların istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, temyize konu kararın redde ilişkin bölümünün usul ve hukuka aykırı olduğu belirtilerek bu kısmın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idareler tarafından, temyize konu kararın iptale ilişkin bölümünün usul ve hukuka aykırı olduğu belirtilerek bu kısmın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMASI :
Davalılar tarafından; temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davacı tarafından; savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…’IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacıya ait İzmir İli, Menderes İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz Menderes Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla kabul edilen ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla tadilen onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planıyla kısmen konut alanı, kısmen park alanı, kısmen taşıt yolu (10 m.), kısmen yaya yolu (7m.), kısmen sosyal tesis alanı olarak belirlenmiştir. Söz konusu imar planı 04.01.2017 – 02.02.2017 tarihleri arasında askıya çıkarılmış, askı süresi içerisinde davacı tarafından mezkur taşınmaz üzerinde yer alan yapısının park alanında kaldığı bu kısmın konut alanına çevrilmesi gerektiği belirtilerek itiraz edilmiştir. Anılan itiraz Menderes Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla uygun görülmüş, ancak İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 26.maddesine aykırı olduğu belirtilerek itirazın reddine karar verilmiştir.
Bunun üzerine 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ve bu plana yapılan itirazların kabul edilmesine ilişkin Menderes Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararının uygun bulunmadığına dair İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararının mevcut yapıların göz ardı edilerek taşınmazın park alanına ayrılmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
İşlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle 3194 sayılı İmar Kanununun “Tanımlar” başlıklı 5. maddesinde, “nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan şeklinde tanımlanmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun “Taleple bağlılık ilkesi” başlıklı 26.maddesinde, “Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir.
Hâkimin, tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır.” hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacının temyiz istemi yönünden,
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
… Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, İdare Mahkemesince davanın kısmen reddine ilişkin bölümüne karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik kısmı ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamıştır.
Davalı idarelerin temyiz istemi yönünden,
Yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri olan taleple bağlılık ilkesi uyarınca mahkemelerin hukuka uygunluk denetimini taleple bağlı olarak yapmaları, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar vermemeleri gerekmektedir.
Bakılan davada, davacının uyuşmazlık konusu uygulama imar planına temel itiraz konusunun taşınmazı üzerindeki mevcut yapısının korunmayarak park alanına ayrılması olduğu görülmektedir.
Olayda, davacıya ait taşınmazın kısmen park alanı olarak belirlenmesinin İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun görüldüğü ve bu nedenle park alanı yönünden davanın reddine karar verildiği, ancak sosyal tesis alanına ilişkin davacının herhangi bir itirazı, hukuka aykırılık iddiası bulunmadığı halde İdare Mahkemesince bu kısım yönünden inceleme yapılmak suretiyle iptal kararı verildiği görülmektedir.
Bu durumda, davacının talepleri ve hukuka aykırılık iddiaları doğrultusunda dava konusu uygulama imar planı incelendiğinde davacıya ait taşınmazın kısmen park alanına alınmasında şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken dava konusu olmayan hususlara dayanılarak uygulama imar planının kısmen iptaline karar verilmesinde isabet bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu uygulama imar planının kısmen iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine,
2.İdare Mahkemesince davanın kısmen reddi yolunda verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne,
4.İdare Mahkemesince dava konusu işlemin kısmen iptali yolunda verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
5.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/09/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.