Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2020/9888 E.  ,  2022/9248 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/9888
Karar No : 2022/9248

TEMYİZ EDENLER : I- (DAVACI) …
II- (DAVALI) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
III- (DAVALI) … Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF : I- (DAVALI) … Belediye Başkanlığı/…
II- (DAVALI) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
III- (DAVACI) …

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Silivri ilçesi, … Mahallesi, … pafta, … parsel sayılı taşınmazın güneyinden ve batısından geçirilen 2 adet imar yolunun imar planı değişikliği yapılarak kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Silivri Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğü’nün … tarih ve … sayılı işlemi ile … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; Danıştay Altıncı Dairesi’nin 10/04/2014 tarih ve E:2011/4857, K:2014/3029 sayılı bozma kararına uyularak, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 12.10.2000 tarihinde kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının yürürlükten kalktığı görülmekte ise de mer’i 17.12.2012 tarihinde onaylanan Selimpaşa, Ortaköy ve Kavaklı Tem Güneyi 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planının yürürlükten kaldırılan plan ile paralel hükümler içerdiğinin anlaşılması nedeniyle mer’i nazım imar planının değerlendirilmesinden, parselde öngörülen fonksiyonların ve parselden geçen yolun şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olduğu, dava konusu 12.10.2000 tarihinde kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ise ana arter niteliğinde olan 20 metre enkesitli yolun … sayılı parsel ile uyuşmazlık konusu … sayılı parsel arasında geçirilen 10 metre en kesitli yol ile bölünmesi ve yine parselde öngörülen yolların eşitlik ilkesi gözetilmeksizin geçirilmesi nedeniyle şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olmadığı, bu kapsamda dava konusu başvurunun reddine ilişkin işlemin de nazım imar planı yönünden hukuka uygun, uygulama imar planı yönünden ise hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın nazım imar planına ilişkin kısmı ile bu planda değişiklik yapılması istemiyle yapılan başvurusun reddine ilişkin kısmı yönünden reddine, dava konusu uygulama imar planının 10 metre enkesitli yollara ilişkin kısmı ile bu planda değişiklik yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğunun dosya kapsamında mahkemece alınan bilirkişi raporu ile de ortaya konulduğu, …Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na karşı dava açmadığı ve sadece 1/1000 ölçekli uygulama imar planını dava konusu yaptığı halde mahkemece davanın genişletilerek aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu, yeni yapılan 1/5000 ölçekli nazım imar planında parselinin tamamının gasp edildiği, usul ve yasaya aykırı mahkeme kararının redde ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALI … BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NIN İDDİALARI : Uyuşmazlık konusu parselde yer alan sosyal donatı alanının kaldırılmasının 1/5000 ölçekli nazım imar planının nüfus-donatı ilişkisini ve donatı dengesini bozacağı, planın ana ilkelerinden biri olan ”semt ve mahallenin gerektirdiği donatı alanları mümkün olduğunca standartlar ölçüsünde yine bütüncül anlamda eşiklerle olan bağlantıları da göz önüne alınarak yerleşleştirilmesi, bunların çalışma alanlarıyla ilişkisi kurulması, böylece sürdürülebilir bir kentsel gelişme ve yerleşmenin kendi iç dinamiğinin devamlılığı sağlanması” ilkesine aykırı olduğu, bu nedenle mahkeme kararının iptale ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALI … BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NIN İDDİALARI : Dava konusu imar planları aynı yol kesitleri ve güzergahlarını içermesine karşın bilirkişi raporunda nazım imar planının hukuka uygun olduğunun, uygulama imar planının ise hukuka aykırı olduğunun belirtilmesinin büyük çelişki oluşturduğu, anılan rapor hatalı, eksik ve çelişkili olduğundan mahkemece hükme dayanak alınmaya elverişli olmadığı, alt ölçekli planların üst ölçekli planlara uygun yapılmasının zorunlu olduğu, dava konusu uygulama imar planının da üst ölçekli plana uygun olarak yapıldığı, imar mevzuatında yol güzergâhlarının belirlenmesinde eşitlik ilkesinin uygulanması gerektiğine ilişkin bir hükmün bulunmadığı, bilirkişilerin yolların planlanması ile ilgili düşüncelerinin tavsiye niteliğinde olduğu ve dava konusu imar planını kusurlandıramayacağı, bilirkişi raporundaki görüş kabul edilerek parselin batısından geçen 10 metre enkesitli yolun kaldırılması ve parselin güneyinden geçen 10 metre enkesitli yola bağlanılarak 15 metre enkesitli yola erişim sağlanması halinde parselin batısından geçen 20 metre enkesitli yola erişimin engellenmiş ve güneyde kalan parseller yönünden 20 metre enkesitli yola erişilebilirliğin zorlaştırılmış olacağı, plandaki ulaşım sistemi bütüncül değerlendirildiğinde 20 metre enkesitli yoldan 10 ve 15 metre enkesitli yollarla alt bölgelere erişim sağlandığının görüldüğü, dava konusu imar planlarının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu belirtilerek mahkeme kararının iptale ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi gerktiği ileri sürülmüştür.

SAVUNMALARIN ÖZETİ : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …’NİN DÜŞÜNCESİ : Uygulama imar planının üst ölçekli planlara uygunluğu bakımından yapılacak yargısal denetimin bu planın onaylandığı tarihte yürürlükte bulunan üst ölçekli planlara göre yapılması gerektiği, bu kapsamda yapılan incelemede, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onaylandığı tarihte yürürlükte olan üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygun olduğu görüldüğünden, temyize konu İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlık konusu taşınmaz, dava konusu 12.10.2000 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında; kısmen 200 ki/ha yoğunlukta konut alanı, kısmen 10 metre enkesitli yol, aynı tarihte onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kısmen konut alanı, kısmen 10 metre enkesitli yol olarak planlanmıştır. Davacı tarafından bu imar planlarında değişiklik yapılarak taşınmazın güneyinden ve batısından geçecek şekilde planlanan 10 metre enkesitli yolların iptal edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.
Dava devam ederken 17.12.2012 tarihinde kabul edilen Selimpaşa, Ortaköy ve Kavaklı Tem Güneyi 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ile uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu bölgede dört yolun birleşim noktası olacak şekilde bir kavşak planlandığı ve bu kavşak bağlantı yollarından birisi olan 30 metre enkesitli yolun taşınmazın yaklaşık olarak ortasına isabet ettiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, “nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan” olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 6. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesi kararının davanın 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile bu planda değişiklik yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmı yönünden reddine dair kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usülü Kanunu’nun 49. maddesinin 1. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Kararın, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının uyuşmazlık konusu 10 metre enkesitli yollara ilişkin kısmı ile bu planda değişiklik yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmına gelince;
İmar hukukunda “planların kademeli birlikteliği” olarak da adlandırılan planlama hiyerarşisi gereği alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunludur.
Uyuşmazlıkta, 17.12.2012 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planının yürürlüğe girmesi ile dava konusu 12.10.2000 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planının yürürlükten kalktığı, yeni nazım imar planında kısmen 30 metre enkesitli kavşak bağlantı yolunda kalan uyuşmazlık konusu taşınmazın, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kısmen batısından ve güneyinden geçecek şekilde planlanan 10 metre enkesitli yollarda kaldığı görülmüştür.
Bu durumda, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki yol kurgusunun yeni yürürlüğe giren 1/5000 ölçekli nazım imar planında değiştirilmesi uygulama imar planını yürürlükteki nazım imar planına aykırı hale getirdiğinden, dava konusu uygulama imar planının uyuşmazlık konusu 10 metre enkesitli yollara ilişkin kısmı ile bu planda değişiklik yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmında bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmamış, İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının ve davalıların temyiz istemlerinin reddine,
2. … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının redde ilişkin kısmının ONANMASINA, iptale ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 08/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.