Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2021/3586 E.  ,  2022/11098 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/3586
Karar No : 2022/11098

TEMYİZ EDEN (DAVALI) :… Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVALI YANINDA MÜDAHİL : … İnşaat Sanayi ve Ticaret A. Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Petrol Ürünleri Nakliyat Gıda Turizm ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazın E:0,50, Yençok:16 kat eğitim alanına alınmasına yönelik … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planına askı süresinde yapılan itirazların kabul edilerek … ada, … parsel ile … ada, … parsel sayılı taşınmazların E:0,50, Yençok:serbest akaryakıt ve LPG istasyonu alanına, … ada, … parsel sayılı taşınmazın E:2, hmax:serbest merkezi iş alanına alınmasına ilişkin … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu imar planları ile uyuşmazlık konusu … ada, … parsel sayılı taşınmaza verilen … tarihli, … sayılı, … ada, … parsel sayılı taşınmaza verilen … tarihli, … sayılı ve … ada, … parsel sayılı taşınmaza verilen … tarihli, … sayılı yapı ruhsatının iptali istemiyle açılan davada mahkemenin .. tarihli, E…. , K…. sayılı kararı ile yapı ruhsatları ile dava konusu imar planlarının iptaline karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun henüz karara bağlanmadığı, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine imkan bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı, davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülerek, kararın bozulması istenilmektedir.

DAVALI VE DAVALI YANINDA MÜDAHİLİN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … ‘IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
… tarihli, … sayılı ilçe belediye meclisi ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında E:0,50, hmax:serbest yapılaşma koşullarında TED Ankara Koleji Alanında, 2006 yılında onaylanan 1/25000 ölçekli nazım imar planında kamu kurum ve kuruluşları alanında kalan mülkiyeti … Derneğine ait olan 328.295 m2 büyüklüğündeki … ada, … parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak … Derneği ile davalı yanında müdahil şirket arasında 10.05.2012 tarihinde imzalanan arsa satış sözleşmesinin ardından anılan taşınmazın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı sınırı ilan edilmesine ilişkin … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı kabul edilmiş, parsel … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/25000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle merkezi iş alanına, … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle ve … tarihli, … sayılı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğiyle E:2, hmax:serbest merkezi iş alanı ve akaryakıt ve LPG istasyonu alanına alınmıştır.
… ada, … parsel sayılı taşınmazın 20.01.2014 tarihinde ifrazı sonucu oluşan uyuşmazlık konusu … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazlar davalı yanında müdahil şirket adına, … ada, … parsel sayılı taşınmaz ise … Derneği adına tescil edilmiş,… ada, … parsel sayılı taşınmaza akaryakıt ve LPG istasyonu olarak kullanımı için … tarihli, … sayılı, … ada, … parsel sayılı taşınmaza merkezi iş alanı olarak kullanımı için … tarihli, … sayılı ve … ada, … parsel sayılı taşınmaza akaryakıt ve LPG istasyonu olarak kullanımı için … tarihli,… sayılı yapı ruhsatı verilmiştir.
Uyuşmazlık konusu parsellerin geldisi olan … ada, … parsel sayılı taşınmazın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı sınırı ilan edilmesine ilişkin … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararının, Yenimahalle Belediye Başkanlığı tarafından açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:… , K:… sayılı kararıyla iptaline, Danıştay Altıncı Dairesinin 21/10/2014 tarihli, E:2014/102, K:2014/6154 sayılı kararıyla da bu karara yönelik temyiz talebi hakkında feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
… ada, … parsel sayılı taşınmazın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı sınırı ilan edilmesine ilişkin … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ve merkezi iş alanına alınmasına ilişkin … tarih ve … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/25000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle davacı tarafından açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:… , K:… sayılı kararıyla, planın iptaline, … tarihli,… sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı yönünden dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, bu karar Danıştay Altıncı Dairesinin 28.01.2015 tarihli, E:2014/3706, K:2015/206 sayılı kararıyla onanmış, 25/02/2019 tarihli, E:2015/5746, K:2019/913 sayılı kararıyla kararın düzeltilmesi istemi reddedilmiştir.
… ada, … parsel sayılı taşınmazın E:2, hmax:serbest merkezi iş alanı ve akaryakıt ve LPG istasyonu alanınına alınmasına ilişkin … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle davacı tarafından açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:… , K:… sayılı kararıyla anılan planın iptaline karar verilmiş, bu karar Danıştay Altıncı Dairesinin 28/01/2015 tarihli, E:2014/5331, K:2015/207 sayılı kararıyla onanmış, 25/02/2019 tarihli, E:2015/5734, k:2019/914 sayılı kararıyla kararın düzeltilmesi istemi reddedilmiş, E:2, hmax:serbest merkezi iş alanı ve akaryakıt ve LPG istasyonu alanınına alınmasına ilişkin … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle davalı Yenimahalle Belediye Başkanlığı tarafından açılan dava hakkında … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:… , K:… sayılı kararıyla feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Uyuşmazlık konusu … ada, … parsel, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazların geldisi olan … ada, … parsele yönelik önceki imar planlarının yukarıda yer verilen yargı kararlarıyla iptaline karar verilmesi üzerine, … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile dava konusu parseller E:0,50 Yençok:16 kat eğitim alanına alınmış ve parseller arasından 12 metre genişliğinde yol geçirilmiş, bu planlara … Derneği ve davalı yanında müdahil şirket tarafından yapılan itirazlar kabul edilerek, … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile … ada, … parsel ile … ada, … parsel sayılı taşınmazlar E:0,50, Yençok:serbest akaryakıt ve LPG istasyonu alanına, … ada, … parsel sayılı taşınmaz E:2, hmax:serbest merkezi iş alanına alınmış, taşınmazların arasından 12 metre genişliğinde yol geçirilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT :
3194 sayılı İmar Kanununun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde, nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, 6. maddesinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, 8. maddesinin 1. fıkrasında; planların tanımlaması yapılarak, planlar bölge planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.
Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin “Kavşak Mesafesi” başlıklı 37. maddesinde, “Karayolu kenarında yapılacak ve açılacak tesislere ait geçiş yolu ekseninin taşıt yolu kenar çizgisi ile kesiştiği noktanın kavşak başlangıcına mesafesi; Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağına dahil, bölünmüş devlet ve il yolları ile aynı yönde birden fazla şeridi olan iki yönlü devlet yollarında en az 100 metre, diğer devlet ve il yollarında en az 75 metre, Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağındaki karayollarının diğer yollar ile teşkil etmiş olduğu kavşakların diğer yollardan yaklaşımında enaz 50 metredir.” hükmüne, “Cephe Genişlikleri” başlıklı 40. maddesinde, “Devlet ve il yolları kenarında yapılacak ve açılacak tesisler için cephe genişliği;
a) Devlet ve il yolları kenarındaki akaryakıt istasyonları ile yolcu terminalleri için en az 40 metre.
b) Devlet ve il yolları kenarındaki diğer tesisler için münferit geçiş yolu talep edilmesi halinde enaz 20 metredir.
c) Devlet ve il yolları kenarındaki tesislere ait geçiş yolu ile adalar;
Akaryakıt istasyonları ile yolcu terminallerinde devlet ve il yolunun bölünmüş veya iki yönlü olma durumuna göre Ek-7 veya Ek-8 deki proje örneğine, diğer tesislerde devlet ve il yolunun bölünmüş veya iki yönlü olma durumuna göre Ek-9 veya Ek-10 daki proje örneğine uygun olarak düzenlenir. Cephe genişliğinin tahkikinde, mülkün karayolu sınır çizgisine kesintisiz olarak çakışan ortak uzunluğu esas alınır.”
kuralına, yapı yaklaşma mesafesi başlıklı 41. maddesinde ise, “Tesisler bünyesindeki yapıların cephe hattı ile karayolu sınır çizgisi arasındaki mesafe;
a) Tesisler bünyesinde yapılacak olan yer üstü akaryakıt, sıvılaştırılmış gaz ve diğer tehlikeli madde depoları için en az 50 metre,
b) Her türlü yer altı depoları ile akaryakıt ve (LPG/CNG) istasyonları, akaryakıt ve sıvılaştırılmış gaz dolum istasyonları, umuma açık park yerleri ve garajlar, yolcu ve yük terminalleri, atölye, fabrika, işhanı, çarşı, pazar yerleri, ticari bina, sinema, tiyatro, gazino, gibi eğlence yerleri, turistik yapı ve tesisler, müstakil olarak yapılan otel-motel lokanta ve kahvehaneler, araç bakım ve onarım yerleri, araç teşhir ve satış yerleri, hububat, fındık, tütün, pamuk, pancar vb. tarım ürünlerinin muhafaza edildiği kapalı depolar, sürücü kurs yerleri, toptancı hal, üretme-besi çiftliği ve ahırlar, maden ve petrol şantiye, ocak ve tesisleri, havuzlar, sabit kantarlar, eğitim, sağlık, dini ve kültürel vb. kamu ve özel yapılar ile yukarıda sayılan tesislere ait her türlü ana binalar ve sundurmalar için en az 25 metredir.” hükmüne yer verilmiştir.
5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu Ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunda kilometre tahdidi; şehir içi veya şehirlerarası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve otogaz istasyonu arasındaki Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirlenecek asgarî mesafe olarak tanımlanmış, 17.06.2004 tarihli, 25945 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin “Mesafe kısıtlamaları” başlıklı 45. maddesinde; iki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafenin, aynı yönde olmak üzere; şehirler arası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamayacağı kuralına, Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 37. maddesinde ise, “Şehir içi veya şehirlerarası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve/veya otogaz istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; şehirlerarası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamaz.” kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın ve Danıştay Altıncı Dairesinin E:2020/8270 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden, … ada, … parsel, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmaza verilen yapı ruhsatları ile dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle … odası (… Şubesi) tarafından açılan davada, anılan işlemlerin iptali yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden reddi, yapı ruhsatları yönünden kabulü ile kararın yapı ruhsatlarına ilişkin kısmının kaldırılması, davanın yapı ruhsatları yönünden ehliyet yönünden reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarihli, E:… , K:… sayılı kararının, yapı ruhsatlarına yönelik bölümünün onanmasına, dava konusu imar planlarına yönelik bölümünün, “davacı tarafından, uyuşmazlık konusu… ada, … parsel, … ada, … parsel ve … ada, … parsel sayılı taşınmazların … tarihli, … sayılı ilçe belediye meclisi ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında olduğu gibi eğitim alanında kalması gerektiği iddialarıyla davanın açılmadığı, dava dilekçesinde parsel bazında plan değişikliğinin yapılmasına, dava konusu planlarla getirilen fonksiyona ve yapılaşma şartlarına yönelik iddiaların bulunduğunun anlaşıldığı, dava konusu taşınmazların geldisi olan … ada, … parsele yönelik önceki imar planlarının iptali istemiyle açılan ve yukarıda yer verilen davalarda mahkemelerce, önceki planların, taşınmazın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı sınırı ilan edilmesine ilişkin … tarihli, … sayılı büyükşehir belediye meclisi kararının mahkemece iptal edildiği ve parsel bazında değişiklik yapıldığı gerekçeleriyle iptaline karar verildiği, kararlarda taşınmazın eğitim alanı fonksiyonunun korunması gerektiği ya da planlarla getirilen fonksiyon ve yapılaşma şartlarının şehircilik ilkelerine uygun olmadığı yönünde bir değerlendirmeye yer verilmediğinin görüldüğü, bu durumda Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince, uyuşmazlık konusu alan için öngörülen merkezi iş alanı fonksiyonuna alanda ihtiyaç olup olmadığı, alanın çevresi için planların tamamında öngörülen fonksiyonlarla ilişkisi, konumu, yer seçimi, ulaşılabilirliği, atandığı fonksiyonun gerektirdiği niteliğe elverişli olup olmadığı, merkezi iş alanı için önerilen yapılaşma şartlarının çevresiyle uyumlu olup olmadığı konusunda bilirkişi heyetiyle yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle tartışmaya mahal vermeyecek şekilde açıklığa kavuşturulmasının ardından yeniden bir karar verilmesi gerektiği” gerekçesiyle bozulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Dava konusu imar planları ile önerilen akaryakıt istasyonu alanlarına yakın mesafede akaryakıt satış ve servis istasyonu işleten davacı tarafından dava dilekçesinde dava konusu imar planlarının, akaryakıt fonksiyonuna yönelik bölümlerinin iptali istenilmiştir.
Bu durumda, temyiz istemine konu karara dayanak alınan diğer davada Dairemizin anılan bozma kararı doğrultusunda verilecek olan karar da göz önünde bulundurulmak suretiyle, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince, dava konusu planlarla E:0,50, Yençok:serbest akaryakıt ve LPG istasyonu istasyonu fonksiyonuna alınan uyuşmazlık konusu … ada, … parsel ile … ada, … parsel sayılı taşınmazların Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelikte öngörülen parsel genişliği, parsel derinliği, kavşak mesafesi ve iki istasyon arasında asgari mesafe koşulunu sağlayıp sağlamadığı, alanda getirilen akaryakıt istasyonunun faaliyete geçmesi halinde trafik yoğunluğunun can ve mal güvenliği açısından olumsuzluk yaratıp yaratmayacağı hususlarının aralarında trafik ve ulaşım konusunda uzman bir bilirkişinin de bulunduğu bilirkişi heyetiyle yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle tartışmaya mahal vermeyecek şekilde açıklığa kavuşturulmasının ardından uyuşmazlığın esası hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 12/12/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.