Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2021/9525 E. , 2022/12083 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/9525
Karar No : 2022/12083
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Yapı Denetim Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa İli, Mudanya İlçesi, … Mahallesi, … Mevkii, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan sitenin istinat duvarının ruhsat ve eki projesine aykırı yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 487.618,40-TL para cezası verilmesine ilişkin Mudanya Belediye Encümeni’nin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… , sayılı kararda; Mudanya Belediye Encümeni’nin … tarih ve … sayılı kararı ile ”..ruhsat ve eki projeye aykırılık nedeniyle mühürlenen dava konusu yapıdaki ruhsata aykırılıkların mülk sahibi – doğrusu müteahhit şirket- tarafından verilen 30 günlük süre içerisinde giderildiğinin 07/10/2020 tarihli tutanak ile tespit edilmesi üzerine yeniden yapılan hesaplama sonucunda davacıya 49.595,96-TL idari para cezası verilmesine” karar verildiği ve davacı tarafından, anılan encümen kararının iptali istemiyle … İdare Mahkemesinin E:… esasına kayden dava açıldığının anlaşıldığından bahisle bakılmakta olan davanın konusuz kaldığı sonucuna varılarak konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolunda karar verilmiş, davanın açılmasına sebebiyet verdiğinden dolayı yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı idareye yüklenmesi gerektiği sonucuna varılarak 141,60-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.040,00-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine hükmedilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; davanın, davacıya 487.618,40 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Mudanya Belediye Encümeni’nin … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle açıldığı, anılan Belediye Encümeni kararında idari para cezasının 438.022,44 TL’lik kısmının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca verildiği, yapı müteahhidi … İnş. Emlak Mim. Müh. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından bir aylık süre içinde aykırılığın giderildiğinin davalı idarece tespit edilmesi üzerine, Mudanya Belediye Encümeni’nin … tarih ve … sayılı kararı ile; aykırılığın bir ay içinde giderilmiş olması nedeniyle idari para cezası yeniden hesaplanarak davacıya 49.595,96 TL idari para cezası verilmesine karar verildiği, anılan encümen kararının iptali istemiyle de … İdare Mahkemesinin E:… esasına kayden dava açılması üzerine bakılan davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğinin anlaşıldığından bahisle; Mudanya Belediye Encümeni’nin … tarih ve … sayılı kararında belirlenen idari para cezasının … tarih ve … sayılı kararla yeniden hesaplanmasının 3194 sayılı Kanunun 42/2-ç maddesi uyarınca yapıldığı, davalı idarenin davanın açılmasına neden olduğundan ve aykırılığın müteahhit tarafından giderilmiş olması karşısında davacının haklığından söz edilemeyeceğinden yargılama giderlerinin davalı idareye yükletilmesinde hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, karar verilmesine yer olmadığı yolundaki İdare Mahkemesi kararının vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin kısmının kaldırılmasına, 141,60-TL ilk aşama dava yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı idare tarafından karşılanan 221,60-TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.040,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idarenin, işbu davanın davacı tarafından açılmasından daha sonra aldığı encümen kararı ile iptalini talep ettikleri encümen kararını kaldırmış olması nedeniyle davanın konusuz kaldığının açık olduğu, bu durumda konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair verilen karar usule uygun olduğu gibi, İdare Mahkemesi kararında açıkça ifade edildiği şekilde “davanın açılmasına sebebiyet verdiğinden dolayı yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı idareye yüklenmesi”nin yerinde olduğu, anılan kararı kaldırarak üstüne davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının hakkaniyet ilkesi ile bağdaşmadığı, davalı idarece konusuz bırakılan dava nedeniyle aynı davalı idareye vekalet ücreti ve yargılama gideri ödeme yükümlülüğü yüklenmiş olmasının hak ve nesafet kuralları ile de bağdaşmayacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … ‘NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Bursa İli, Mudanya İlçesi, … Mahallesi, … Mevkii, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan sitenin istinat duvarında çatlaklar olduğu ve tehlike yarattığı gerekçesiyle yapılan şikayet üzerine davalı idare ekiplerince yerinde yapılan kontrolde, parselin kuzey cephesinde yer alan … tarih ve … sayılı Yapı Ruhsatı bulunan istinat duvarının ruhsat ve eki projesine aykırı olarak, komşu … ada, … parsel sayılı taşınmazda yer alan istinat duvarının üzerine devam ettirilmek suretiyle projeye aykırı olarak, tecavüzlü şekilde yapıldığının, yapının müteahhidi olan … İnşaat Emlak Mimarlık Mühendislik San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen … tarihli, … sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca ruhsat ve eki projesine aykırı yapının ruhsata bağlanabilmesi veya aykırılığın giderilerek uygun hale getirilebilmesi için bir (1) ay süre verilmesine, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tebliği uyarınca II. sınıf A grubuna girdiği belirlenen 836,799 m² yapı için (istinat duvarı) 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca belirlenen para cezasına, aynı madde/fıkranın (c) bendinin 2, 4 ve 6. alt bentlerinde yer alan artırım nedenlerinin uygulanma şartları oluştuğundan bahisle toplam (a ve c bentleri uyarınca) 49.595,96-TL ve (ç) bendine göre aykırılığa konu 836,799 m² alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin (523.45-TL) çarpımı ile bulunan 438.022,44-TL para cezası dikkate alınarak toplam 487.618,40-TL para cezasının yapının fenni mesulü olan, yapı denetimini üstlenen davacı şirkete verilmesine ilişkin Mudanya Belediye Encümeni’nin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
Aynı Encümen kararında yapı müteahhidi … İnşaat Emlak Mimarlık Mühendislik San. ve Tic. Ltd. Şti. adına da aynı kanuni gerekçeler ile toplam 487.618,40-TL para cezası verildiği, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 3. fıkrası uyarınca; aynı Kanunun 28. maddesinde belirtilen mükellefiyetlerini yerine getirmediği ve bu mükellefiyetlere aykırı davrandığı belirtilen Şantiye Şefi adına ise 5.698,92 TL para cezası verildiği anlaşılmaktadır.
Daha sonra söz konusu aykırılığın Yapı Müteahhidi … İnşaat Emlak Mimarlık Mühendislik San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde giderilmiş olmasından dolayı 3194 sayılı İmar Kanununun 42/2. maddesinin (ç) bendi uyarınca verilen 438.022,44-TL para cezasının uygulama koşulu kalktığından bahisle dava konusu … tarih ve … sayılı Encümen kararında 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesine istinaden hesaplanan para cezasının ilgili Kanun gereği yeniden hesaplanması suretiyle bu defa davacı şirkete 49.595, 96-TL ( … tarih ve … sayılı Encümen kararında (a) ve (c) bentlerine göre verilen) para cezası verilmesine ilişkin … tarihli, … sayılı Mudanya Belediye Encümeni kararının alınması üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanununun 31/1. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 323. maddesinin (ğ) bendinde vekalet ücreti yargılama giderleri arasında sayılmış, 326. maddesinin 1. fıkrasında, kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği, 2. fıkrasında da, davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, mahkemenin yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştıracağı, 331. maddesinde ise; davanın konusuz kalması sebebiyle esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ederek hüküm altına alacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.
1136 sayılı Avukatlık Kanununun “Avukatlık Ücreti” başlıklı 164. maddesinde; avukatlık ücretinin, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade ettiği, 168. maddesinin son fıkrasında ise; avukatlık ücretinin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarifenin esas alınacağı hükme bağlanmıştır.
24/11/2020 günlü, 31314 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin davanın konusuz kalması, feragat, kabul ve sulhte ücret başlıklı 6. maddesinde; anlaşmazlık, davanın konusuz kalması, feragat, kabul, sulh veya herhangi bir nedenle; ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse, Tarife hükümleriyle belirlenen ücretlerin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilirse tamamına hükmolunacağı kuralına yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin ikinci fıkrasına 25/3/2020 tarihli ve 7226 sayılı Kanunun 39. maddesiyle (ç) bendi, 10/6/2022 tarihli ve 7410 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle de bu bendin birinci cümlesine “yukarıdaki bentlere göre” ibaresinden sonra gelmek üzere “aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine” ibaresi eklenmiştir. Buna göre;
ç) Bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edilir. Bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmez.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda aktarılan Kanun hükmü uyarınca, davanın konusuz kalması nedeniyle, esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan durumlarda, yargılama giderlerine ve bu giderler arasında sayılan vekalet ücretine davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre hükmedilmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; Bursa İli, Mudanya İlçesi, … Mahallesi, … Mevkii, … pafta, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan sitenin istinat duvarının projesine aykırı olarak yapıldığından bahisle davacı şirkete … tarih ve … sayılı encümen kararı ile verilen 438.022,44-TL’lik para cezasının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı, daha sonra dava konusu işlemle verilen bir aylık süre içinde aykırılığın müteahhit şirket tarafından giderildiğinden (istinat duvarının yan parsele tecavüzlü olan kısmının kaldırıldığı) bahisle Mudanya Belediye Encümeni’nin … tarih ve … sayılı kararı ile ruhsat ve eki projeye aykırılık nedeniyle mühürlenen dava konusu yapıdaki ruhsata aykırılıkların müteahhit şirket tarafından, verilen 30 günlük süre içerisinde giderildiğinin 07/10/2020 tarihli tutanak ile tespit edilmesi üzerine yeniden yapılan hesaplama sonucunda davacıya 49.595,96-TL idari para cezası verildiği ve davacı tarafından, anılan encümen kararının iptali istemiyle … İdare Mahkemesinin E:… esasına kayden dava açıldığı da dikkate alınarak bakılmakta olan davanın konusuz kaldığı sonucuna varıldığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararında davanın açılmasına sebebiyet verdiğinden dolayı yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı idareye yüklenmesi gerektiği sonucuna varılarak 141,60-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.040,00 TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Davalı idarece İstinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince, İdare Mahkemesi kararının “vekalet ücreti ve yargılama giderlerine” ilişkin kısmı kaldırılarak, Mudanya Belediye Encümeni’nin … tarih ve … sayılı kararında belirlenen idari para cezasının … tarih ve … sayılı kararla yeniden hesaplanmasının 3194 sayılı Kanunun 42/2-ç maddesi uyarınca yapıldığı, davanın açılmasına davalı idarenin neden olduğu ve aykırılığın müteahhit tarafından giderilmiş olması karşısında davacının haklılığından söz edilemeyeceğinden yargılama giderlerinin davalı idareye yükletilmesinde hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılarak 141,60-TL ilk aşama dava yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı idare tarafından karşılanan 221,60-TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.040,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine karar verildiği görülmektedir.
Bu durumda; yargılama sırasında dava konusu işlemin idarenin başka bir işlemi ile geçersiz kılındığı dikkate alındığında, davanın açılmasına davalı idarenin sebebiyet verdiği, 7410 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi ikinci fıkrası (ç) bendinin birinci cümlesine “yukarıdaki bentlere göre” ibaresinden sonra gelmek üzere “aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine” ibaresinin eklendiği, böylelikle anılan bendin getirilme amacında mündemiç bulunan bu bent uyarınca verilen para cezasından ruhsata aykırılığı yapan yapı sahibi ve/veya müteahhidin sorumlu olduğunun açıkça ortaya konulduğu (her ne kadar sözü edilen değişiklik karar tarihinden sonraki bir tarih ise de) da dikkate alındığında; karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi ve yargılama giderlerinin de davalı idareye yükletilmesi gerektiği sonucuna varıldığından; davalı idare lehine vekalet ücretine ve yargılama giderlerine hükmedilmesinde usul kurallarına uygunluk, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılması yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/12/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.