Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2022/6077 E. , 2022/10672 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/6077
Karar No : 2022/10672
DAVACILAR :
1- …
2- …
3- …
4- … Muhtarlığı
5- …
…
19- …
VEKİLİ : Av. …
20- …
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı
DAVANIN KONUSU : 08/04/2017 tarih ve 30032 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği’nin 6. maddesi uyarınca Kuzey Ege Nehir Havzası Yönetim Planının Hazırlanması Projesine yönelik hazırlatılan Stratejik Çevresel Değerlendirme Raporu, anılan raporun onaylanmasına ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kararı ile 08/04/2017 tarih ve 30032 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği’nin iptali istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … ‘NIN DÜŞÜNCESİ : 08/04/2017 tarih ve 30032 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği’nin 6. maddesi uyarınca Kuzey Ege Nehir Havzası Yönetim Planının Hazırlanması Projesine yönelik hazırlatılan Stratejik Çevresel Değerlendirme Raporu, anılan raporun onaylanmasına ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kararı ile 08/04/2017 tarih ve 30032 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği’nin iptali istemiyle aynı davacılar tarafından Dairemizin E:2022/5993 sayılı dosyasında dava açıldığı, anılan davanın halen derdest olduğu ve Dairemizin E:2022/6077 sayılı dosyasında bakılan işbu davanın da aynı istemle açılmış ve tarafları da aynı olan “ikinci dava” niteliğinde olduğu anlaşıldığından, bakılan davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14. maddesi gereğince incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun dava şartlarını düzenleyen 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde; “Aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması”, aynı fıkranın (i) bendinde ise “Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması” hükmüne yer verilmek suretiyle “derdestlik” ve “kesin hüküm” doğrudan dava açma şartları arasında sayılmış; Kanun’un 115. maddesinde ise mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit etmesi halinde davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmış; 303. maddesinin 1. fıkrasında ise “Bir davaya ait şekli anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerekir” hükmüne yer verilmiştir.
6100 sayılı Kanun’un 114. maddesinin gerekçesinde, “… (ı) bendinde aynı davanın önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması hususu yani teknik bir ifadeyle derdestlik iddiası olumsuz bir dava şartı hâline getirilmiş ve bu suretle derdestlik itirazı bir ilk itiraz olmaktan çıkartılıp; dava şartına ilişkin usulü bir itiraza dönüştürülmesi sağlanmıştır. Açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın davacısı, hukuki korunma sürecini başlatmıştır. Artık onun aynı davayı bir başka mahkeme önüne getirmesinde hukuken korunmaya değer güncel bir yararı kalmamıştır; bu bağlamda hukuken korunma ihtiyacı içerisinde bulunmamaktadır ve onun yapacağı tek iş, davanın sonucunu beklemekten ibarettir. … Daha önce açılmış ve hâlen görülmekte olan bir davanın, hangi saikle olursa olsun ikinci kez açılması hâlinde, davacının bu ikinci davayı açmaktaki yararı hukuki değildir. O hâlde derdestlik itirazının korunmasının temelinde, aynı davanın tekrar açılıp görülmesinin sağlanmasında davacının hiçbir hukuki yararının bulunmadığı düşüncesi yatmaktadır. Hukuki yararın ise dava şartı olduğu konusunda, bu düzenlemeden önce dahi doktrin ve yargı uygulaması bağlamında bir görüş birliği mevcuttur.” açıklamasına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda; “derdestlik” ve “kesin hüküm” müesseseleri düzenlenmemiş ve Kanun’un 31. maddesinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine çıkarılan Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları ve konusu aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun saptanması halinde, usul hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukuki yararı bulunmadığı olgusundan hareketle, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine; bir davaya ait şekli anlamda kesinleşmiş olan hükme karşın tarafları, konusu ve sebepleri aynı olan ikinci bir dava açılmış olması durumunda ise bu davanın kesin hüküm nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta; Kuzey Ege Nehir Havzası Yönetim Planı Stratejik Çevresel Değerlendirme (KENHYP-SÇD) Raporu için davalı idare tarafından verildiği iddia edilen “ÇED Olumlu Kararı” ile 08/04/2017 tarih ve 30032 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği’nin iptali istemiyle davacılar vekili tarafından 28/02/2022 tarihinde UYAP kaydına giren dilekçe ile açılan davada; Danıştay Altıncı Dairesinin 18/05/2022 tarih ve E:2022/1677, K:2022/5952 sayılı kararı ile 2577 sayılı Kanun’un 3. ve 5. maddesi hükümlerine uygun olmayan dava dilekçesi ile dava açıldığı gerekçesiyle, aynı Kanun’un 15. maddesinin 1/d bendi uyarınca, kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde dava açılmak üzere dava dilekçesinin reddine karar verildiği görülmektedir.
Dairemizin belirtilen kararının davacılar vekillerine tebliği üzerine, davacılar vekilleri tarafından UYAP sistemi üzerinden elektronik imzalı olarak 19/07/2022 tarihinde verilen yenileme dilekçesi ile 08/04/2017 tarih ve 30032 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği’nin 6. maddesi uyarınca Kuzey Ege Nehir Havzası Yönetim Planının Hazırlanması Projesine yönelik hazırlatılan Stratejik Çevresel Değerlendirme Raporu, anılan raporun onaylanmasına ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kararı ile 08/04/2017 tarih ve 30032 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği’nin iptalinin talep edildiği ve anılan dava dilekçesinin verilmesi üzerine, Dairemizin E:2022/5993 sayılı dosyasına kayıt açıldığı; buna karşın, aynı davacıların vekilleri tarafından UYAP sistemi üzerinden elektronik imzalı olarak 25/07/2022 tarihinde verilen ve Dairemizin E:2022/5993 sayılı dosyasında görülmekte olan dava ile aynı içerikte istemlerin yer aldığı yeni bir yenileme dilekçesi daha sunulması üzerine, Dairemizin E:2022/6077 sayılı dosyasında kayıt açıldığı, anılan dava dilekçesinde de, 08/04/2017 tarih ve 30032 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği’nin 6. maddesi uyarınca Kuzey Ege Nehir Havzası Yönetim Planının Hazırlanması Projesine yönelik hazırlatılan Stratejik Çevresel Değerlendirme Raporu, anılan raporun onaylanmasına ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kararı ile 08/04/2017 tarih ve 30032 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği’nin iptalinin yeniden talep edildiği görülmektedir.
Bu durumda; aynı işlemlerin iptali istemiyle aynı davacılar tarafından açılan davada, Dairemizin 06/12/2022 tarih ve E:2022/5993, K:2022/10671 sayılı kararıyla davanın kısmen incelenmeksizin reddine, kısmen süre aşımı nedeniyle reddine ve kısmen ehliyet nedeniyle reddine karar verildiği, anılan davanın halen derdest olduğu ve Dairemizin E:2022/6077 sayılı dosyasında bakılan işbu davanın da aynı istemle açılmış ve tarafları da aynı olan ikinci dava niteliğinde olduğu; dolayısıyla, davacıların ilk davadan sonra açılan işbu davayı açmakta derdestlik nedeniyle korunmaya değer güncel bir hukukî yararı bulunmadığı anlaşıldığından, bakılan davanın derdestlik nedeniyle incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN DERDESTLİK NEDENİYLE İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
3. Kullanılmayan … -TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacılara iadesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacılara iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 06/12/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.