Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/6345 E.  ,  2022/7649 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/6345
Karar No : 2022/7649

HAKİMİN REDDİ İSTEMİ HAKKINDA KARAR
… ve diğerleri vekili Av. … tarafından, Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda davacıların maliki olduğu binanın 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca riskli yapı olarak tespit edilmesine ilişkin Şehitkamil Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğü’nün … tarih ve … sayılı işlemi ile bildirilen Gaziantep Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle Gaziantep Valiliği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Şehitkamil Belediye Başkanlığı’na karşı açılan davada; davanın reddi yolunda … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karara karşı, davacılar vekili tarafından istinaf başvuru dilekçesi verildikten sonra, 16.05.2022 tarihinde kayda giren dilekçe ile “istinaf başvurusunun başka bir Daire veya başka bir şehirdeki istinaf Dairesi tarafından incelenmesi” talebinde bulunulduğu, akabinde davacılar vekiline hitaben gönderilen 08.06.2022 tarihli E:2021/2814 sayılı Başkanlık yazısı ile 2577 sayılı Kanunun 57/3. maddesine atıf yapılarak varsa reddi hakim talebinin açık ve somut bir şekilde başvuru yapılmasının istenildiği, buna karşı davacılar vekili tarafından sunulan 14.06.2022 tarihinde kayda giren dilekçe ile “… İdare Mahkemesi ile … İdari Dava Dairesinin, … Kentsel Dönüşüm sakinlerinin açtığı davalarda İYUK 2. maddesinin uygulanmadığı” iddiasına yer verilerek bu nitelikteki davaların Anayasal güvencelerin sağlanması adına “başka şehirlerde görülmesinin, bu olmazsa bu davalara ilişkin istinaf incelemelerinin … İdari Dava Dairesi dışındaki bir Daire tarafından yapılmasının” istenilmesi üzerine, … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarihli ve E:…, K:… sayılı kararı ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 57. maddesinin 3. fıkrası uyarınca söz konusu talep hakkında karar verilmek üzere Dairemize gönderilen dosyada işin gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Mahkemelerde çekinme ve ret” başlıklı 57/3. maddesinde; “İdare ve vergi mahkemelerinde reddedilen başkan ve üye birden çok ise istem bölge idare mahkemesince incelenir. Bölge idare mahkemelerinde reddedilen başkan veya üye birden çok ise istem Danıştayca incelenir.” hükmü, 2577 sayılı Kanunun 31. maddesinde de; Hukuk Muhakemeleri Kanununa atıf yapılan konular arasında hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi konusu da yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca, idari yargıda, hakimin reddinin istenilmesi durumunda, bu konuda karar verecek olan merci hakkında özel düzenleme olan 2577 sayılı Kanunun esas alınması; diğer hususlarda ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili maddelerinin uygulanması gerekmektedir.
6100 sayılı Kanunun 36. maddesinde; “Hakimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hali” hakimin reddi sebebi olarak kabul edilirken; anılan maddenin 1. fıkrasının (a) bendinde, “Davada, iki taraftan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş olması.”; (b) bendinde, “Davada, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği halde görüşünü açıklamış olması.”; (c) bendinde, “Davada, tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş veya hakim ya da hakem sıfatıyla hareket etmiş olması.”; (ç) bendinde, “Davanın, dördüncü derece de dahil yansoy hısımlarına ait olması.”; (d) bendinde ise, “Dava esnasında, iki taraftan birisi ile davası veya aralarında bir düşmanlık bulunması.” hallerinde hakimin reddi sebebinin var olduğunun kabul edileceği kurala bağlanmıştır. Aynı Kanunun 38. maddesinde; “(1) Hâkimin reddi sebebini bilen tarafın, ret talebini en geç ilk duruşmada ileri sürmesi gerektiği, tarafın, ret sebebini davaya bakıldığı sırada öğrenmiş ise en geç öğrenmeden sonraki ilk duruşmada, yeni bir işlem yapılmadan önce bu talebini hemen bildirmek zorunda olduğu, belirtilen sürede yapılmayan ret talebinin dinlenemeyeceği, (2) Hâkimin reddinin, dilekçeyle talep edileceği, bu dilekçede, ret talebinin dayandığı sebepler ile delil veya emarelerin açıkça gösterilmesi ve varsa belgelerin eklenmesi gerektiği, (3) Hâkimin reddi dilekçesinin, reddi istenen hâkimin mensup olduğu mahkemeye verileceği, (4) Ret talebinin geri alınamayacağı” 41. maddesinde ise; “Hakimin reddi talebi, aşağıdaki hallerde kabul edilmeyerek geri çevrilir: a) Ret talebi süresinde yapılmamışsa. b) Ret sebebi veya bu sebebe ilişkin inandırıcı delil veya emare gösterilmemişse. c) Ret talebinin davayı uzatmak amacıyla yapıldığı açıkça anlaşılıyorsa…” hükümlerine yer verilmiştir.
Reddedilen Bölge İdare Mahkemesi Başkan ve Üye sayısı birden fazla olduğu için, istemin, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 57. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Dairemizce incelenmesi gerekmektedir.
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacılar vekilince sunulan 30.08.2022 tarihli dilekçede de açıkça yargı sistemine güvensizliklerinin olduğu, bunun reddi hakim talebi olarak anlaşılmaması gerektiği, bu güvensizliğin de kişilerden değil, sistemden kaynaklandığının belirtildiği dikkate alındığında, davacılar tarafından açıkça hakimin reddinin istenilmediği, davacıların beyanlarının, 6100 sayılı Kanunun 36.maddesinde belirtilen sebeplerden hiçbirisiyle uyuşmadığı gibi yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca davaya bakacak hakimlerin reddini gerektirecek nitelikte açık, somut, inandırıcı delil veya emare de gösterilmediği anlaşıldığından, hakimin reddi isteminin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, hakimin reddi isteminin reddine, dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/09/2022 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY (X) :
Davacı vekili tarafından istinaf aşamasında sunulan beyanların, istinaf dairesince hakimin reddi talebi olarak değerlendirilmesi sonucunda dosya esasının kapatılarak, bu konuda ve gerekirse işin esası hakkında karar verilmek üzere dairemize gönderilen dosyanın incelenmesinden; davacılar vekilince, Dairemize hitaben verilen 30.08.2022 tarihli dilekçede, “beyanlarım reddi hakim talebi değildir.” şeklinde beyanda bulunduğu da dikkate alındığında açıkça reddi hakim talebinde bulunulmadığı anlaşıldığından reddi hakim talebi ile ilgili olarak gönderilen dosyanın inceleme yapılmaksızın esasının incelenmek üzere … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesi gerektiği görüşü ile çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.