Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2022/6562 E.  ,  2022/10197 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/6562
Karar No : 2022/10197

TEMYİZ EDENLER : I- (DAVALI) … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
II- (DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER)
1-… Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.
2-… Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.
VEKİLLERİ : Av. …
KARŞI TARAF : I- (DAVACILAR)
1- …
2- …
3- …
4- …
5- … Konseyi
6- …
7- …
VEKİLLERİ : Av. …
II- (DAVACILAR YANINDA MÜDAHİLLER)
1- … Barosu Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Derneği
VEKİLİ : Av. …
3- … Derneği
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Muğla İli, Marmaris İlçesi, … Mahallesi, … Mevkii, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde … Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. tarafından yapılması planlanan “Marmaris Kızılbük Resort Otel ve Devremülk” projesi ile ilgili Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından verilen … tarih ve E…. sayılı “Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir’ kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … . İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda Şehir ve Bölge Plancısı, Çevre Mühendisi, İnşaat Mühendisi, Su Ürünleri Mühendisi, Biyolog, Orman Mühendisi ve Harita Kadastro Mühendisi tarafından düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirmesinden; … Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. tarafından Muğla İli, Marmaris İlçesi, … Mahallesi, .. Mevkii, … parsel sayılı taşınmazda iki
etaptan oluşan 205 odalı otel ve 1407 adet devremülk (konut) yapılması planlandığı, proje alanına ait 1/1000 ölçekli İçmeler (Marmaris) İlave Revizyon İmar Planı’nda; “öneri konut alanı”, “turistik tesis alanı”, “turistik tesis ve konut alanı” kullanım kararları bulunduğu, proje kapsamında yapılması hedeflenen 1407 adet devremülk projesinin proje kapsamında toplu konut olarak değerlendirildiği, ancak Mekansal Planlar Yönetmeliği’nin EK-2 maddesinde düzenlenen “Farklı Nüfus Gruplarında Asgari Sosyal ve Teknik Altyapı Alanlarına İlişkin Standartlar ve Asgari Alan Büyüklükleri Tablosu”ndaki nüfus büyüklüklerine göre ayrılması gereken sosyal, kültürel ve teknik altyapı alanlarının ayrılmamış olduğu, imar planında konut alanı gösterilen alanların oluşturacağı nüfusun ihtiyaç duyduğu donatı alanlarına ilişkin bir planlama yapılmadığı ve konut alanlarında devremülk projesi ile turistik amaçlı tesis alanı oluşturulduğu, ekonomik faaliyetlerin uluslararası kodlanması olarak kullanılan projenin NACE kodlarına bakıldığında devre mülk; “55.10.02: otel vb. konaklama yerlerinin faaliyetleri (günlük temizlik ve yatak yapma hizmeti sağlanan oda veya süit konaklama faaliyetleri dahil, kendi müşterilerine restoran hizmeti vermeyenler ile devre mülkler hariç), 55.20.01: Tatil ve diğer kısa süreli konaklama faaliyetleri (hosteller, devre mülkler, tatil evleri, apart oteller, bungalov, dağ evleri, vb.) (günlük temizlik ve yatak yapma hizmeti sağlanan oda veya süit konaklama faaliyetleri hariç)” olarak değerlendirildiği, burada yapılması planlanan devre mülk projesinin devre tatil olarak değerlendirilmesi gerektiği ve otel ile devremülk projesinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği, amaç ve fonksiyon yönünden otel odalarıyla benzerliği nedeniyle her bir devre mülkün tek oda olarak tanımlanması durumunda, proje konusu tesisin oda sayısının 205 + 1407=1612 olacağı, ÇED Yönetmeliği EK-1 42- Turizm konaklama tesisleri: Oteller, tatil köyleri ve/veya turizm kompleksleri ve benzeri, (500 oda ve üzeri) eşik değerinin aşılması nedeniyle de ilgili Yönetmelik uyarınca “Çevresel etki değerlendirmesine tabi projeler” kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, turistik amaçlı oda sayısının 205 odalı otel ve 1407 devre mülk olmak üzere 1612 olduğu, otel ve devre mülk projesinin birbiriyle entegre olduğu ve birlikte değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varıldığı, ayrıca bilirkişi raporunda yer alan; Marmaris Milli Parkı Uzun Devreli Gelişme Revizyon Plan Raporunda; “3.4.4.13. Devlet Ormanı Dışındaki Mülkiyet Alanları” başlığı altındaki (e) maddesinde: “Yapıların konumunun tayininin bitki örtüsüne ve doğal yapıya en az zarar verecek şekilde yapılması zorunludur.” hükmü bulunmasına ve proje tanıtım dosyasında alandaki flora ve faunaya ait canlı türlerini korumayı taahhüt etmesine rağmen bunlara uyulmadığı ve alandaki bitkilerin yok edildiği ve faunaya ait habitatların tahribat gördüğünün tespit edildiği, bölgede korunması gereken endemik türlerin olduğu, buna rağmen alanda yaşayan canlı tür ve çeşitliliği bakımından yeterli bilimsel araştırmayı içermediği, yine alandaki canlıların doğal yaşamına zarar verilerek tahribata uğratılmış olduğu, ayrıca proje sahibi şirket tarafından verilen tüm taahhütlere rağmen bu alanda yaşayan canlıların korunmasına ilişkin herhangi gerekli bir önlem ya da önlemlerin alınmadığının tespit edildiği, bu durumun biyolojik ve çevresel değerlerin ve ekolojik dengenin tahribine, bozulmasına ve yok olmasına neden olacağı; proje alanının, Marmaris Milli Park sınırları içinde yer aldığı, bu nedenle, Marmaris Milli Parkı Uzun Devreli Gelişme Revizyon Plan Raporu hükümlerinde
Belirtilen hususlara uyulmasının zorunlu olduğu, ÇED gerekli değildir belgesinin dayanağı Proje Tanıtım Dosyasında, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün uygun görüşünün bulunmadığı, proje alanındaki inşaat faaliyetlerinin, Uzun Devreli Gelişme Revizyon Planı Rapor hükümlerine uygun olmadığı, dava konusu olan ÇED gerekli değildir konusunda kıyı kenar çizgisi ve kısmen de olsa denize yapılan dolgu dikkate alındığında, konunun değerlendirilmesi ve denizel ekosistem üzerinde oluşturulabilecek etkinin tekrar ele alınması gerektiği hususu ve tüm bu verilerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda; çevresel etki değerlendirilmesi raporu hazırlanmasın uygun olacağı kanaatine varıldığı, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı İdare tarafından; devremülk kullanım şeklinin otelden tamamen farklı olduğu, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 57. maddesinde; “Mesken olarak kullanılmaya elverişli bir yapı veya bağımsız bölümün ortak maliklerinden her biri lehine bu yapı veya bağımsız bölümden yılın belli dönemlerinde istifade hakkı, müşterek mülkiyet payına bağlı bir irtifak hakkı olarak kurulabilir. Bu hakka devre mülk hakkı denir.” hükmünün bulunduğu, bu hükme göre devre mülk konutun turizm amaçlı bir yapı olarak tanımlanmasının mevzuat açısından mümkün olmadığı, Mahkeme kararında dayanak yapılan diğer iptal gerekçelerinin ise yerinde olmadığı belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya uygun olmayan Mahkeme kararının bozulması gerektiği iddia edilmiştir.
Davalı yanında müdahiller tarafından; bilirkişi raporunda ve Mahkeme kararında devre mülk ve devre tatil kavramları ile konut ve turistik tesis kavramlarının birbirinden farklı olgular olarak ele alındığı, dava konusu projeye ilişkin imar planı ve inşaat ruhsatlarında, turizm tesis alanında otel, öneri konut alanında ise konut projesi yapıldığı, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 57. maddesinde, devre mülkün ancak mesken üzerinde tesis edilebileceği düzenlenmiş olmasına karşın, Mahkemenin, konut/devre mülk niteliğini, turizm tesis niteliğine haiz olan otele ekleyerek devre tatil olarak değerlendirmesinin Yasaya aykırı olduğu, ayrıca Mahkeme kararında dayanak yapılan diğer iptal gerekçelerinin ise yerinde olmadığı belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya uygun olmayan Mahkeme kararının bozulması gerektiği iddia edilmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ : Davacılar tarafından; temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Mahkeme kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …’IN DÜŞÜNCESİ : Mahkeme kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Anılan Kanun’un “Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar” başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde ise; temyiz incelemesi sonunda Danıştay’ın, Mahkeme kararını hukuka uygun bulması halinde onayacağı, kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onayacağı, hükme bağlanmıştır.
Temyize konu İdare Mahkemesi kararının; “… Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. tarafından Muğla İli, Marmaris İlçesi, … Mahallesi, … Mevkii, … parsel sayılı taşınmazda iki etaptan oluşan 205 odalı otel ve 1407 adet devremülk (konut) yapılması planlandığı, proje alanına ait 1/1000 ölçekli İçmeler (Marmaris) İlave Revizyon İmar Planı’nda; “öneri konut alanı”, “turistik tesis alanı”, “turistik tesis ve konut alanı” kullanım kararları bulunduğu, proje kapsamında yapılması hedeflenen 1407 adet devremülk projesinin proje kapsamında toplu konut olarak değerlendirildiği, ancak Mekansal Planlar Yönetmeliği’nin EK-2 maddesinde düzenlenen “Farklı Nüfus Gruplarında Asgari Sosyal ve Teknik Altyapı Alanlarına İlişkin Standartlar ve Asgari Alan Büyüklükleri Tablosu”ndaki nüfus büyüklüklerine göre ayrılması gereken sosyal, kültürel ve teknik altyapı alanlarının ayrılmamış olduğu, imar planında konut alanı gösterilen alanların oluşturacağı nüfusun ihtiyaç duyduğu donatı alanlarına ilişkin bir planlama yapılmadığı ve konut alanlarında devremülk projesi ile turistik amaçlı tesis alanı oluşturulduğu, ekonomik faaliyetlerin uluslararası kodlanması olarak kullanılan projenin NACE kodlarına bakıldığında devre mülk; “55.10.02: otel vb. konaklama yerlerinin faaliyetleri (günlük temizlik ve yatak yapma hizmeti sağlanan oda veya süit konaklama faaliyetleri dahil, kendi müşterilerine restoran hizmeti vermeyenler ile devre mülkler hariç), 55.20.01: Tatil ve diğer kısa süreli konaklama faaliyetleri (hosteller, devre mülkler, tatil evleri, apart oteller, bungalov, dağ evleri vb.) (günlük temizlik ve yatak yapma hizmeti sağlanan oda veya süit konaklama faaliyetleri hariç)” olarak değerlendirildiği, burada yapılması planlanan devre mülk projesinin devre tatil olarak değerlendirilmesi gerektiği ve otel ile devremülk projesinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği, amaç ve fonksiyon yönünden otel odalarıyla benzerliği nedeniyle her bir devre mülkün tek oda olarak tanımlanması durumunda, proje konusu tesisin oda sayısının 205 + 1407=1612 olacağı, ÇED Yönetmeliği EK-1 42- Turizm konaklama tesisleri: Oteller, tatil köyleri ve/veya turizm kompleksleri ve benzeri, (500 oda ve üzeri) eşik değerinin aşılması nedeniyle de ilgili Yönetmelik uyarınca “Çevresel etki değerlendirmesine tabi projeler” kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, turistik amaçlı oda sayısının 205 odalı otel ve 1407 devre mülk olmak üzere 1612 olduğu, otel ve devre mülk projesinin birbiriyle entegre olduğu ve birlikte değerlendirilmesi gerektiği” gerekçesi ile onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin ve davalı idare yanında müdahillerin temyiz istemlerinin reddine,
2.Dava konusu işlemin iptali yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, karar düzeltme yolunun kapalı olduğunun duyurulmasına, 24/11/2022 tarihinde esasta oybirliğiyle, gerekçede oyçokluğuyla karar verildi.

KARŞI OY (X):
Dava; Muğla İli, Marmaris İlçesi,… Mahallesi, … Mevkii, … parsel sayılı taşınmaz üzerinde … Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş. tarafından yapılması planlanan “Marmaris Kızılbük Resort Otel ve Devremülk)” projesi hakkında Muğla Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından verilen … tarih ve … sayılı “Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir’ kararının tesis edilmesi üzerine açılmıştır.
Yapılan yargılama sonucu İdare Mahkemesi tarafından; dava konusu projede yapılması planlanan devre mülk projesinin devre tatil olarak değerlendirilmesi gerektiği ve otel ile devremülk projesinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği, amaç ve fonksiyon yönünden otel odalarıyla benzerliği nedeniyle her bir devre mülkün tek oda olarak tanımlanması durumunda proje konusu tesisin oda sayısının 205 + 1407 =1612 olacağı, ÇED Yönetmeliği EK-1 42- Turizm konaklama tesisleri: Oteller, tatil köyleri ve/veya turizm kompleksleri ve benzeri, (500 oda ve üzeri) eşik değerinin aşılması nedeniyle de ilgili yönetmelik “Çevresel etki değerlendirmesine tabi projeler” kapsamında değerlendirilmesi gerektiği yönündeki bilirkişi değerlendirmesinin temel iptal gerekçesi yapıldığı, bunun yanında (ayrıntısı yukarıda verilen) flora-fauna bilirkişisi ile Orman Mühendisi ve Su Ürünleri Mühendisinin proje hakkındaki olumsuz tespitlerinin de iptal gerekçesi yapıldığı anlaşılmakta olup, bu karara karşı yapılan temyiz talebi sonucu ise Dairemiz tarafından; yalnızca dava konusu projede yapılması planlanan devre mülk projesinin devre tatil olarak, otel ile devremülk projesinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği yönündeki bilirkişi değerlendirmesi esas alınmak suretiyle, temyize konu karar onanmıştır.
Dairemizin gerekçeli onama kararına katılmakla birlikte, “iptal kararı üzerine taşınmaz hakkında ilgili yönetmelik gereği “Çevresel etki değerlendirmesine tabi projeler” kapsamında yeni bir ÇED süreci başlatılacağı ve bu süreçte projenin çevreye etkileri yönünden yeniden bir değerlendirme yapılacağı, bu nedenle İdare Mahkemesi tarafından iptal kararına gerekçe yapılan diğer başlıkların bu aşamada değerlendirilmesine ve incelenmesine gerek olmadığı” hususunun da belirtilmek suretiyle İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına belirtilen kısım yönünden katılmıyorum.