Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2018/4222 E.  ,  2022/4827 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/4222
Karar No : 2022/4827

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Beton İnşaat ve Madencilik San. Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Gaziosmanpaşa İlçesi hudutları dahilinde S:73674 sayılı II (a) grubu işletme ruhsatına sahip olan davacı şirketin bu ruhsat sahası ile mücavirindeki iki ayrı sahaları kapsayacak şekilde hazırlanarak davalı idareye sunulan Yeniden Yapılandırma ve Rehabilitasyon projesinin, … sicil numaralı ruhsatın iptal edildiğinden bahisle bu sahanın ruhsat alanı dışında bırakılarak revize edilmesi gerektiği gerekçesiyle iade edilmesine dair … günlü … sayılı işlemin ve bu işlemin dayanağını oluşturan ruhsat iptaline dair … günlü … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; her ne kadar 3212 sayılı Maden Kanunu’nun 7. maddesinde ruhsatın iptal edilebilmesi için, aykırılıkların 3 yıl içinde üçüncü kez tespit edilmiş olması aranmakta ise de; şirketin GSM ruhsatı olmaksızın ve denetim esnasında tespit edilen aykırılıklar giderilmeksizin 2008 yılından 2014 yılına kadar aynı sahada faaliyetini sürdürdüğünün tespit edildiği, esasen işletmenin faaliyetinin durdurulması belirlendiği halde idarenin denetim sorumluluğunu gereği gibi ifa etmemesinden dolayı bu faaliyetin devam etmiş olmasının meşru sayılamayacağı, başka bir anlatımla durdurulması gereken bir faaliyetin mevzuata aykırı olarak sürdürülmüş olmasının ilgililer bakımından bir hak sağlamayacağı, bu durumda şirketin maden arama faaliyetinde bulunabilmesi için yeterli ve asgari koşulları sağlamaksızın, üretim faaliyetinde bulunduğunun açık olduğu, dolayısıyla Maden Kanunu’nun 7. maddesi kapsamında şirketin ilgili maden sahasına ilişkin ruhsatının iptaline ilişkin 29/01/2016 tarihli Olur’un yerinde olduğu, bu bağlamda maden ruhsatı iptal edilen bir sahanın, idarece Yeniden Yapılandırma ve Rehabilitasyon Projesinin dışına çıkarılmasına ilişkin işlemde de hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, şirketlerinin 25/05/2011 tarihli işyeri açma ve çalışma ruhsatının mevcut olduğu, Maden Kanunu’nun ilgili hükümlerinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunulması halinde, faaliyetin durdurulacağı, aynı ihlallerin 3 yıl içinde üçüncü kez tespiti halinde teminatın irat kaydedilerek ruhsatın iptal edilebileceğinin hüküm altına alındığı, yapılan işlemlerin açıkça usul ve mevzuata aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. Kesin olarak, 15/09/2022 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :
(X)- Dava, İstanbul İli, Gaziosmanpaşa İlçesi hudutları dahilinde S: 73674 sayılı II (a) grubu işletme ruhsatına sahip olan davacı şirketin bu ruhsat sahası ile mücavirindeki iki ayrı sahaları kapsayacak şekilde hazırlanarak davalı idareye sunulan Yeniden Yapılandırma ve Rehabilitasyon projesinin, … sicil numaralı ruhsatın iptal edildiğinden bahisle bu sahanın ruhsat alanı dışında bırakılarak revize edilmesi gerektiği gerekçesiyle iade edilmesine dair … günlü … sayılı işlemin ve bu işlemin dayanağını oluşturan ruhsat iptaline dair … günlü … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
3213 sayılı Maden Kanunu’nun 7. maddesinin 21. fıkrasında, “(Değişik fıkra:14/2/2019-7164/8 md.) Çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmadan veya onüçüncü fıkraya aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde 46.579 TL tutarında idari para cezası uygulanarak bu alandaki işletme faaliyetleri durdurulur. Bu ihlalleri tespit eden kamu kurum ve kuruluşu diğer ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına durumu bildirir. Bu ihlallerin ilk tespit tarihinden itibaren, ilk tespit dâhil üç yıl içinde üç kez yapıldığının tespiti hâlinde ise ruhsat iptal edilir.” düzenlemesine; “Beyan usulü” başlıklı 10. maddesinde; “… Gerçek dışı veya yanıltıcı beyanda bulunmak suretiyle Kanun hükümlerinin uygulanmasını engelleyen ve haksız surette hak iktisap eden ruhsat sahiplerine 50.000 TL idari para cezası verilir. Bu fıkranın ikinci kez ihlâli halinde bir önceki ceza katlanarak uygulanır. Üç yıl içinde madde hükümlerinin üç kez ihlâl edilmesi halinde ruhsat iptal edilir.
Bu Kanuna göre;
a) Ruhsatın ait olduğu grup dışında, üretim hakkı olmayan diğer grup madenin üretilmesi ve/veya sevk edilmesi,
b) (Değişik: 4/2/2015-6592/6 md.) Arama ruhsat döneminde arama faaliyetleri yapılırken zorunlu olarak maden çıkarılması veya numune alınması dışında izinsiz üretim ve/veya satış yapılması,
c) Ruhsat sahibinin kamulaştırılan alanı kamulaştırma amacı dışında kullanması,
ç) Galeri atımı yöntemi ile patlatma yapılması,
d) Genel Müdürlükçe faaliyeti durdurulan sahalarda üretim faaliyetinde bulunulması,
e) Ruhsat sahasında yapılan üretim veya satışların beyan edilmemesi,
haksız yere hak iktisabı sayılır. Haksız yere hak iktisabına imkan veren bu hususlarla ilgili yapılmış beyanlar da gerçek dışı ve yanıltıcı beyanlar olarak kabul edilir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; İstanbul İli, Gaziosmanpaşa İlçesi hudutları dahilinde S:… Sayılı II (a) grubu işletme ruhsatı sahasında 2014 yılında yaşanan ve 2 işçinin ölümüyle neticelen iş kazası üzerine 25/05/2015 Olur’lu soruşturmanın başlatıldığı, ruhsatın iptaline ilişkin süreç soruşturma raporunda; şirkete ait maden sahasının 02-05/11/2007 tarihinde yapılan denetimde, şirketin GSM ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunduğu ayrıca şevlerin belirlenen standartlara uygun olmadığının rapor edildiği, bu kapsamda şirketin ruhsat teminatının irat kaydedilip faaliyetinin durdurulması için MiGEM tarafından İl Müdürlüğüne 07/05/2008 tarihinde bildirimde bulunulduğu, İl Müdürlüğü’nce yazının gereği olarak aykırılıkların giderilebilmesi ve GSM ruhsatının alınabilmesi için şirkete 6 ay süre tanındığı, 22/05/2008 tarihinde şirkete bildirildiği, ancak denetim esnasında tespit edilen aykırılıklar giderilmeksizin, gerek sahanın teknik denetim uzmanlarınca denetlenmesi esnasında kusurlu davranmasından gerekse İl Müdürlüğü’nün 07/05/2008 tarihli yazının gereğini takip etmemesinden kaynaklı olarak, şirketin 2014 yılına değin aynı maden sahasında üretime devam ettiğinin MİGEM’e bildirilen faaliyet ve satış bilgi formlarından sabit olduğu tespitlerine yer verilmiştir.
Bunun üzerine, işletme ruhsatının iptal edilmesine dair … günlü … sayılı Olur verilmiş, … günlü … sayılı işlem ile de, GSM ruhsatı olmadan ve Genel Müdürlükçe faaliyeti durdurulduğu halde yıllarca ve devamlı surette üretimde bulunulması nedeniyle Maden Kanunu’nun 7. ve 10. madde hükümlerine göre ruhsat Makam Oluru ile iptal edildiğinden projenin bu sahanın ruhsat alanı dışında bırakılarak revize edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Davacıya ait ruhsatın iptaline ilişkin işlem gerekçesinde yer alan işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunulmasına dair Maden Kanunu’nun 7. maddesi ve Genel Müdürlükçe faaliyeti durdurulan sahalarda üretim faaliyetinde bulunulmasını düzenleyen 10. maddesinde, “ilk tespit dâhil üç yıl içinde üç kez yapıldığının tespiti” ve “üç yıl içinde madde hükümlerinin üç kez ihlâl edilmesi” durumlarında ruhsatın iptal edileceği düzenlenmiş olup, olayda, davalı idare tarafından mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılmış tespit bulunmadığı gibi, idarenin sorumluluğunu yerine getirmemesi ilgililerin doğrudan ağır bir yaptırım olan ruhsat iptalini hukuka uygun hale getirmeyecektir.
Bu durumda, mevzuatta öngörülen süreç izlenmeden tesis edilen işlemde hukuka uygunluk görülmediğinden … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyuyla aksi yönde oluşan çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.