Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2018/4573 E.  ,  2022/6499 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/4573
Karar No : 2022/6499

TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) … Hafriyat Nak. İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …

2- (DAVALI) … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının karşılıklı olarak temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Beypazarı ilçesi hudutları dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan Sicil:… sayılı II(a) grubu maden (kalker) işletme ruhsat sahasında 19-22.09.2014 tarihlerinde yapılan denetimde, sahada bulunan konkasör tesisinin kapalı sisteme dönüştürülmediğinin tespit edilmesi nedeniyle tesisin faaliyetlerinin durdurulmasına karar verilmesi üzerine, eksikliğin giderildiği ileri sürülerek konkasör sistemine faaliyet izni verilmesi isteği ile yapılan başvurunun reddine ilişkin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü’nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; davacıya ait maden sahasında 2012 yılında üretim yapılmadığı gibi Devlet hakkının işletme ruhsatına konu faaliyetlerin devam ettirilmesine engel teşkil etmeyeceği göz önüne alındığında, dava konusu işlemin davacıya faaliyet izni verilebilmesi için 2012, 2013 ve 2014 yıllarına ait Devlet haklarının yatırılması gerektiğine ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline; 2013, 2014 ve 2015 yıllarına ait yıllık işletme ruhsat harçları ile 2013, 2014 yılı çevre ile uyum teminatının yatırılması gerektiğine ilişkin kısmı yönünden ise, ruhsat harç ve teminatı ile çevreye uyum teminatının yatırılmaması faaliyetin durdurulmasını gerektiren bir durum olduğundan ve yatırılmaması faaliyet izni verilmesine engel teşkil edeceğinden, dava konusu işlemin söz konusu yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerektiğine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, yeni mevzuat hükümleri uyarınca faaliyet durdurma kararı verilemeyeceği, idari para cezası verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, dava konusu işlem mevzuata uygun şekilde tesis edildiğinden hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMASI : Davacı tarafından davalı idarenin temyiz isteminin, davalı idare tarafından ise davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’NUN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Ankara İli, Beypazarı ilçesi hudutları dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan Sicil:… sayılı II(a) grubu maden (kalker) işletme ruhsat sahasında 19-22.09.2014 tarihlerinde yapılan denetimde, sahada bulunan konkasör tesisinin kapalı sisteme dönüştürülmediğinin tespit edilmesi nedeniyle Ankara Valiliği’ne yazılan … tarih ve … sayılı olur ile konkasör tesisinin tamamının ünite bazında kapalı sisteme dönüştürülmesi, toz indirgeme sisteminin kurulmasına kadar tesisteki faaliyetlerinin durdurulmasına karar verildiği, davacı şirket tarafından 01.02.2016 tarihinde idareye başvurularak konkasör tesisinin tamamının ünite bazında kapalı sisteme dönüştürüldüğü ileri sürülerek tesise faaliyet izni verilmesinin talep edildiği, davalı idarece tesis edilen … tarih ve … sayılı işlemle, 2013, 2014 ve 2015 yıllarına ait yıllık işletme ruhsat harçları ile 2012, 2013 ve 2014 yıllarına ait Devlet haklarının ve 2013, 2014 yılı çevre ile uyum teminatının yatırılması halinde talebin değerlendirileceğinin bildirilmesi üzerine, bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu’nun 10.06.2010 tarih ve 5995 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile değişik 13. maddesinde; “Ruhsatların verilmesi için harç ve teminatın yatırılması zorunludur. Ruhsat teminatı, ruhsat aşamasına ve ruhsat süresine bağlı olarak hektar başına yıllık ruhsat harcının % 1′ idir. Bu oranı % 50’si oranında artırmaya veya aynı oranda eksiltmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Teminat miktarı 10.000 TL’den az olamaz. Bu miktar her yıl yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır. Arama dönemi üretim izni ve üretim için işletme izni talep edildiğinde çevre ile uyum teminatı alınır. Bu teminat, özel kanunlarında belirtilen hükümler hariç yıllık işletme ruhsat harç bedeli kadar her yıl Haziran ayının son günü mesai saati bitimine kadar yatırılır. Bu teminatın süresi sonuna kadar yatırılmaması halinde ruhsat teminatı irad kaydedilir. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hale getirilmesini müteakip, çevre ile uyum teminatı iade edilir.
İrad kaydedilerek tamamlanması istenilen teminatların ruhsat sahibi tarafından üç ay içinde yatırılması gerekir. Bu süre içinde yatırılmamış ise ikinci bir üç aylık süre verilir. Verilen bu sürede de teminatı yatırılmaz ise faaliyetler durdurulur. Teminat, takip eden altı ay içinde de tamamlanmaz ise ruhsat iptal edilir…” hükmü yer almakta iken maddede 04.02.2015 tarih ve 6592 sayılı Kanun’un 9. maddesi ile değişiklik yapılmış ve “Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur. İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır…. Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun’un 6592 sayılı Kanun’un 24. maddesi ile eklenen geçici 21. maddesinde de; “Mevcut ruhsatların ruhsat bedeli yatırma yükümlülüğü 1/1/2016 tarihinde başlar. Ruhsat bedelinin süresinde yatırılmaması hâlinde 13 üncü madde hükümleri uygulanır. Ruhsat bedelleri yatırılan ruhsatların, ruhsat teminatları iade edilir.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte teminat iradı yapılması gerekmesine rağmen yapılamayan veya teminat irat işlemleri başlatılıp sonuçlandırılamayan işlemler için bu Kanuna göre uygulanmamış teminat iradı kadar idari para cezası uygulanır.” kuralı yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyiz istemine konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi kararının dava konusu işlemin iptaline yönelik kısmının incelenmesi;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyiz istemine konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi kararının dava konusu işlemin reddine yönelik kısmının incelenmesi;
Yukarıda ilgili kısmına yer verilen Maden Kanunu hükümleri uyarınca, olay tarihi itibarıyla; işletme ruhsat harçlarının yatırılmaması halinde ruhsat teminatının irad kaydedileceği, irad kaydedilerek tamamlanması istenilen teminatların ruhsat sahibi tarafından üç ay içinde yatırılması
gerektiği, bu süre içinde yatırılmamış ise ikinci bir üç aylık süre verilerek, verilen bu sürede de teminatı yatırılmaz ise faaliyetlerin durdurulacağı kurala bağlanmıştır. İşlem tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre ise, ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde idari para cezası verilerek, ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanmasının isteneceği, bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsatın iptal edileceği düzenlenmiştir.
İdari işlemlerin yargısal denetiminin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılması idare hukukunun bilinen ilkelerinden olup, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan mevzuata göre, işletme ruhsat harcının ve çevre ile uyum teminatının yatırılmamasının idari para cezası düzenlenmesini gerektirdiği görülmektedir. Ayrıca, ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanmasının davalı idarece istenilerek, anılan eksikliğin tamamlanmaması halinde ruhsatın iptal edilmesi gerektiği açıktır.
Uyuşmazlıkta, maden sahasında bulunan konkasör tesisinin kapalı sisteme dönüştürülmediğinin tespit edilmesi nedeniyle durdurulan faaliyetin, işletme ruhsat harcı ve çevre ile uyum teminatlarının yatırılması gerekçesiyle yeniden başlatılmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, işletme ruhsat harcı ve çevre ile uyum teminatlarının yatırılmasının karşılığında uygulanacak olan yaptırım faaliyetin durdurulması olmadığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, aksi yönde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamıştır.
Öte yandan, olay tarihinde yürürlükte olan mevzuat esas alınsa dahi, faaliyetin durdurulabilmesi için gerekli olan üç aylık sürelerin verilmesine ilişkin davalı idarece işlem tesis edilmediği dosya kapsamından anlaşılmaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne, davalının temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA, davanın reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 11/11/2022 tarihinde oybirliği ile karar verildi.