Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2019/10248 E.  ,  2022/6377 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/10248
Karar No : 2022/6377

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : …Üniversitesi
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:…sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, … Meslek Yüksekokulu’nda araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken atamasının mevzuata aykırı olduğundan bahisle kendisine ödenen maaş ve diğer ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkin … tarih ve …sayılı …Üniversitesi Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının … tarih ve E… sayılı işlemle, görevine son verilmiş ise de, araştırma görevlisi olarak atandığı tarihlerden, görevinden ayrıldığı tarihine kadar geçen sürede, görevini fiilen yerine getirip çalıştığı, bu süre içinde kendisinden yasal faiziyle birlikte iadesi istenilen maaş ve bağlı diğer mali hakları 2914 sayılı Kanunda belirtilen yasal haklar kapsamında çalışması karşılığı ödendiği açık olduğundan, yukarıda ifade edilen Anayasa kuralı ve davacının süreçte açık bir hile ve idareyi yanıltması durumu olmadığı da dikkate alındığında, çalışması karşılığı ödenen söz konusu parasal haklarının salt görevine son verilmesi nedeniyle yasal faiziyle birlikte geri istenilmesinde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:…Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütlebilir bir işlem niteliği taşımadığı, …Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü’nde araştırma görevlisi olarak atanan davacının atamasında usulsüzlüklerin tespit edildiği, başvuru için aranan şartlar arasında ALES puanı istenildiği ancak davacının GRE ve GMAT puanlarının ALES’e eş değer kabul edilerek atandığı, ilanda aranan özel şartı sağlamadığı, başvuru esnasında istenilen belgeleri tamamlamadan başvuru yaptığı, teslim etmiş olduğu yüksek lisans diplomasının denkliğinin bulunmadığı, davacının babasının atama işleminde etkisinin bulunduğu, atandığı tarihten itibaren bir gün dahi Üniversite bünyesinde görev almadığı, davacının atamasının baştan itibaren hukuka aykırı olması nedeniyle kendisine ödenen maaş ve diğer özlük haklara hak kazanmadığı tespit edildiğinden bu ödemelerin tahsili yoluna gidildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’IN DÜŞÜNCESİ : Bölge Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :
Dava, davacı tarafından, …Meslek Yüksekokulu’nda araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken atamasının mevzuata aykırı olduğundan bahisle kendisine ödenen maaş ve diğer ödemelerin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkin … tarih ve …sayılı …Üniversitesi Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinin 1/a bendinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmış olup, idare tarafından, bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamu gücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu idarî işlemlere karşı açılacak davalarda, aksi Yasa ile açıkça belirlenmedikçe idari yargı yeri görevli bulunmaktadır.
Aynı Kanunun 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde; dava dilekçelerinin dava konusu işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceği belirtilmiş, 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de; kesin ve yürütülmesi zorunlu olmayan işleme karşı açılan davalarda davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, idari yargıda, dava konusu oluşturma açısından, idari işlemlerin kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte bulunması gerekmektedir. Buradaki kesinlik kavramı, işlemin uygulanmaya hazır, tamam, yani nihai bir işlem niteliğinde olduğunu, başka bir makamın onayına tabi olmadan doğrudan uygulanabilirliğini göstermektedir. Yürütülmesinin zorunlu olması yani icrailik vasfı ile de, kamu gücü ve kudretinin üçüncü kişiler üzerinde, doğrudan doğruya çeşitli hukuki sonuçlar doğurmak suretiyle etkisini göstermesi olarak ifade edilmektedir.
Bir işlemin idari davaya konu edilebilmesi için, idari birimlerce tesis edilmiş olması yeterli olmayıp, aynı zamanda ilgililer yönünden icrai nitelik taşıması, sonuç doğurabilmesi, hak ve menfaatlerini ihlal edici nitelikte olması gerekmektedir.
Bir idari işlemde, idari davaya konu olması bakımından aranılan bu özellikleri taşımayan hazırlık niteliğindeki çalışmaların, idarenin iç yapısı ve işleyişiyle ilgili işlemlerin, tavsiye, mütalaa, teklif, düşünce gibi bilgi verici veya hazırlığa esas işlemlerin ve üçüncü kişilerin henüz hukukunu etkilemeyen yani menfaatlerini ihlal etmeyen işlemlerin dava konusu olamayacağı açıktır.
Dava dosyasının incelenmesinden; … Meslek Yüksek Okulunda İş Sağlığı ve Güvenliği programında istihdam edilmek üzere bir araştırma görevlisi kadrosu için 30/12/2013 tarihinde ilana çıkıldığı, ilan özel şartında ” İş Sağlığı ve Güvenliği veya İş Güvenliği alanında doktora yapıyor olmak” şartına yer verildi, yapılan değerlendirme sonucunda davacının araştırma görevlisi kadrosuna atandığı ve 17/02/2014 tarihinden itibaren Güney Kore, Seoul National University of Science and Teknology’de doktorasını tamamlamak üzere görevlendirildiği, davacının usulsüz olarak araştırma görevliliği kadrosuna atandığında bahisle hakkında 21/11/2016 tarihinde araştırma başlatıldığı, yapılan araştırma sonunda davacının ALES belgesinin bulunmadığı, özel şartı sağlanmadığı ve denklik onayının başvuru tarihinden sonra yapıldığından bahisle …Meslek Yüksekokulunun … tarih ve E… sayılı işlemiyle görevine son verildiği, …Üniversitesi Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı’nın … gün ve …sayılı işlemiyle, davacının göreve başladığı 13/02/2014 tarihinden 15/03/2018 tarihine kadar yapılmış olan maaş ve diğer ödemelerden oluşan kamu zararı tablosu uyarınca davacı adına 264.126,67 TL kişi borcu çıkartıldığı ve durumun davacıya bildirildiği, davacı tarafından adına 264.126,67 TL kişi borcu çıkartılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle görülmekte olan işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, uyuşmazlığın temelini; davalı idarenin, davacı adına 264.126,67 TL kişi borcu çıkartılmasına ilişkin işlem oluşturmaktadır.
Buna göre, araştırma görevlisi olarak görev yapmakta iken atamasının mevzuata aykırı olduğundan bahisle davacının adına 264.126,67 TL borç çıkarıldığı ve bir ay içinde Üniversite Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı hesaplarına yatırılması gerektiğine ilişkin bildirimi içeren 02/05/2018 tarih ve 51 sayılı dava konusu yazının, davacıya kendisine yapılan ödemelerin tahsil edileceğine dair bir bildirim olduğu ve hazırlık işlemi niteliğini taşıdığı, bu şekliyle idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olmadığı ve ilgili hakkında hukuki bir sonuç doğurmadığının anlaşılması sebebiyle, 2577 sayılı Kanun’un 15. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca davanın esasının incelenmesinin hukuken mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu … tarih ve …sayılı Atatürk Üniversitesi Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı işlemiyle tebliğ edilen 264.126,67 TL kişi borcu çıkarılmasına ilişkin işlemin kamu gücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen, kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idarî işlem olmadığı gerekçesiyle, davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken, İstinaf Mahkemesince davanın esasının incelenerek dava konusu işlemin iptali yolunda verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:…sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 09/11/2022 tarihinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi.