Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2020/6391 E.  ,  2022/6799 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/6391
Karar No : 2022/6799

DAVACI : … Kurs ve Okul Talebelerine Yardım Derneği
VEKİLİ : Av. …

DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …

DAVANIN KONUSU :
Dava,11/09/2020 tarih ve 31241 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin 10/1-a maddesinde bulunan “Öğrencilere barınma hizmeti veren kurumların binaları ile akaryakıt istasyonları, yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerin üretildiği veya depolandığı yerler arasında kuş uçuşu en az yüz metre mesafe bulunması zorunludur” hükmünün iptali istemiyle açılmıştır.

DAVACININ İDDİALARI :
Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı yurt, pansiyon ve diğerleri için uygulanan akaryakıt istasyonlarına 50 metre mesafede olma kuralının aynı durumda bulunan özel öğrenci yurt binaları için 100 metre olarak uygulanmasının Anayasa’nın öngördüğü eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği, mesafeye ilişkin kuralların standart olmadığı ve bilimsel bir dayanağı bulunup bulunmadığı hususunun ortaya konulamadığı, dava konusu Yönetmelik hükmüyle Anayasa’nın 42. maddesinde yer alan eğitim ve öğrenim hakkının ayrılmaz bir parçası olan barınma hakkının ihlal edildiği, daha önceden davalı idare tarafından ruhsatlandırılmış Özel Vatan Ortaokul Erkek Öğrenci Yurdu olarak faaliyet göstermekte iken mevcut binanın yenilemesi için yıkılarak yerine yeni bina inşa edildiği, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı istemiyle Uşak İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne yapılan başvurunun ise dava konusu Yönetmelik hükmü gerekçe gösterilmek suretiyle reddedildiği ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI :
Milli Eğitim Bakanlığı Kurum Açma, Kapatma ve Ad Verme Yönetmeliği kapsamında yer alan pansiyonların bünyesinde bulunduğu okulların bir hizmet birimi gibi faaliyet gösterdiği ve bu okulların asıl amacının barınma hizmeti sunmak olmadığı, anılan pansiyonlar ile Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği kapsamındaki özel öğrenci barınma kurumlarındaki güvenlik, nöbet, faaliyet süresi, görevli personel sayısı ve çeşitliliği arasındaki işleyiş farklılıklarının bu iki kurumun aynı kapsamda nitelendirilemeyeceği düşüncesini güçlendirdiği, özel öğrenci barınma kurumlarındaki öğrencilerin can ve mal güvenliklerinin sağlanması için azami gayret gösterildiği, bu mesafenin daha aşağı çekilmesi durumunda akaryakıt istasyonlarında yaşanacak bir patlama halinde geri dönüşü olmayan zararların doğacağı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu edilen düzenlemenin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava,11/09/2020 tarih ve 31241 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin 10/1-a maddesinde bulunan “Öğrencilere barınma hizmeti veren kurumların binaları ile akaryakıt istasyonları, yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerin üretildiği veya depolandığı yerler arasında kuş uçuşu en az yüz metre mesafe bulunması zorunludur” hükmünün iptali istemiyle açılmıştır.
11/09/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde; “Bu Yönetmelik; Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî okullara ait yurt ve pansiyonlar, yükseköğrenime devam eden öğrencilere barınma hizmeti veren yerler, 22/6/1965 tarihli ve 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanuna göre açılan yurt ve pansiyonlar, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından 16/8/1961 tarihli ve 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu ile 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 184 üncü ve 188 inci maddelerine göre açılan ve işletilen yurtlar, 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanununa ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 184 üncü ve 189 uncu maddelerine göre açılan ve işletilen sporcu eğitim merkezleri ve olimpik hazırlık merkezleri ile bağımsız spor federasyonları tarafından açılan ve işletilen kamp merkezleri hariç olmak üzere, ortaokul, imam-hatip ortaokulu ve ortaöğretim kurumlarına devam eden öğrencilere barınma hizmetlerini sunmak amacıyla açılan ve işletilen öğrenci yurdu ve öğrenci pansiyonlarına ilişkin iş ve işlemler ile bu kurumlarda barınma hizmeti alan öğrencilere ilişkin disiplin iş ve işlemlerini kapsar.” düzenlemesi yer almaktadır.
Anılan Yönetmeliğin 4. maddesinin (g) bendinde; “Kurum”, bu Yönetmelik kapsamında faaliyet gösteren öğrenci yurdu ve öğrenci pansiyonu olarak tanımlanmış, “Kurum binaları” başlıklı 10. maddesinin 1. fıkrasında ise; kurum açılacak binalarda aranacak şartlar sayılmış ve dava konusu (a) bendinde; “Öğrencilere barınma hizmeti veren kurumların binaları ile akaryakıt istasyonları yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerinin üretildiği veya depolandığı yerler arasında kuş uçuşu en az yüz metre mesafe bulunması zorunludur.” kuralına yer verilmiştir.
24/06/2017 tarih ve 30106 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Kurum Açma, Kapatma ve Ad Verme Yönetmeliği’nin 3. maddesinin (c) bendinde “Kurum”, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki okul, merkez, pansiyon, uygulama oteli, hizmetiçi eğitim enstitüsü, olgunlaşma enstitüsü ile sosyal tesisler; (e) bendinde “Pansiyon”, Bakanlığa bağlı her derece ve türdeki okullara bağlı olarak faaliyet gösteren ve yatılı öğrencilerin barınma, beslenme, etüt ve diğer sosyal ihtiyaçlarının karşılandığı yer olarak tanımlanmış; kurumların açılabilmesi için gereken şartları düzenleyen “Genel esaslar” başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının 10/09/2018 tarih ve 30531 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile değişik (c) bendinde ise, “Yatırım programına alınması teklif edilecek eğitim kurumu için tahsis edilen arsanın;… akaryakıt servis istasyonlarına en az 50 m,.. uzaklıkta… olması,…” gerektiği koşulu getirilmiştir.
Dava konusu Yönetmelik’te; Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olmayan, gerçek ve tüzel kişilerce açılacak öğrencilere barınma hizmeti sunacak kurumların binalarının akaryakıt istasyonlarına kuş uçuşu en az 100 metre mesafede olması koşulu getirilmiştir.
Kapsamı itibarıyla, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurumları içeren Milli Eğitim Bakanlığı Kurum Açma, Kapatma ve Ad Verme Yönetmeliği’nde ise, anılan idare tarafından, yine öğrencilerin barınma ihtiyacını karşılamak üzere açılacak binalar için, akaryakıt servis istasyonlarına asgari uzaklığın 50 metre olması gerektiği kurala bağlanmıştır.
Uyuşmazlıkta, davalı idarece, aynı kullanım amacına hizmet eden binalar için akaryakıt istasyonlarına uzaklıkları yönünden farklı koşulların belirlendiği ve bu şekilde bir farklılığa gidilmesinin gerekçesinin de ortaya konulmadığı görülmektedir.
Bu durumda; öğrencilerin barınmasına yönelik hükümler içeren ve Milli Eğitim Bakanlığınca uygulanan Yönetmeliklerde, hizmet sunulan binalar ile akaryakıt istasyonları arasında olması gereken asgari mesafe koşulu yönünden, bilimsel bir gerekçe ortaya konulmaksızın farklılığa gidilmesinin idareye güven ilkesini zedelediği ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu, bu haliyle dava konusu düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu düzenlemenin iptali gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 23.11.2022 tarihinde, davacı vekili Av. …’in ve davalı idare vekili Av. …’nın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı dernek tarafından, 11/09/2020 tarih ve 31241 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin 10/1-a maddesinde bulunan “Öğrencilere barınma hizmeti veren kurumların binaları ile akaryakıt istasyonları, yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerin üretildiği veya depolandığı yerler arasında kuş uçuşu en az yüz metre mesafe bulunması zorunludur” hükmünün iptali istenilmektedir.

İNCELEME VE GEREKÇE:
İlgili Mevzuat:
11/09/2020 tarih ve 31241 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ortaokul ve Ortaöğretim Kurumları Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği’nin “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde; “Bu Yönetmelik; Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî okullara ait yurt ve pansiyonlar, yükseköğrenime devam eden öğrencilere barınma hizmeti veren yerler, 22/6/1965 tarihli ve 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanuna göre açılan yurt ve pansiyonlar, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından 16/8/1961 tarihli ve 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunu ile 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 184 üncü ve 188 inci maddelerine göre açılan ve işletilen yurtlar, 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanununa ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 184 üncü ve 189 uncu maddelerine göre açılan ve işletilen sporcu eğitim merkezleri ve olimpik hazırlık merkezleri ile bağımsız spor federasyonları tarafından açılan ve işletilen kamp merkezleri hariç olmak üzere, ortaokul, imam-hatip ortaokulu ve ortaöğretim kurumlarına devam eden öğrencilere barınma hizmetlerini sunmak amacıyla açılan ve işletilen öğrenci yurdu ve öğrenci pansiyonlarına ilişkin iş ve işlemler ile bu kurumlarda barınma hizmeti alan öğrencilere ilişkin disiplin iş ve işlemlerini kapsar.” düzenlemesi yer almaktadır.
Anılan Yönetmeliğin 4. maddesinin (g) bendinde; “Kurum”, bu Yönetmelik kapsamında faaliyet gösteren öğrenci yurdu ve öğrenci pansiyonu olarak tanımlanmış, “Kurum binaları” başlıklı 10. maddesinin 1. fıkrasında ise; kurum açılacak binalarda aranacak şartlar sayılmış ve dava konusu (a) bendinde; “Öğrencilere barınma hizmeti veren kurumların binaları ile akaryakıt istasyonları yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerinin üretildiği veya depolandığı yerler arasında kuş uçuşu en az yüz metre mesafe bulunması zorunludur.” kuralına yer verilmiştir.
24/06/2017 tarih ve 30106 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Kurum Açma, Kapatma ve Ad Verme Yönetmeliği’nin 3. maddesinin (c) bendinde “Kurum”, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı her derece ve türdeki okul, merkez, pansiyon, uygulama oteli, hizmetiçi eğitim enstitüsü, olgunlaşma enstitüsü ile sosyal tesisler; (e) bendinde “Pansiyon”, Bakanlığa bağlı her derece ve türdeki okullara bağlı olarak faaliyet gösteren ve yatılı öğrencilerin barınma, beslenme, etüt ve diğer sosyal ihtiyaçlarının karşılandığı yer olarak tanımlanmış; kurumların açılabilmesi için gereken şartları düzenleyen “Genel esaslar” başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının 10/09/2018 tarih ve 30531 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile değişik (c) bendinde ise, “Yatırım programına alınması teklif edilecek eğitim kurumu için tahsis edilen arsanın;… akaryakıt servis istasyonlarına en az 50 m,.. uzaklıkta… olması,…” gerektiği koşulu getirilmiştir.

Hukuki Değerlendirme
Dava konusu Yönetmelik’te; Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olmayan, gerçek ve tüzel kişilerce açılacak öğrencilere barınma hizmeti sunacak kurumların binalarının akaryakıt istasyonlarına kuş uçuşu en az 100(yüz) metre mesafede olması koşulu getirilmiştir.
Kapsamı itibarıyla, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurumları içeren Milli Eğitim Bakanlığı Kurum Açma, Kapatma ve Ad Verme Yönetmeliği’nde ise, anılan idare tarafından, yine öğrencilerin barınma ihtiyacını karşılamak üzere açılacak binalar için, akaryakıt servis istasyonlarına asgari uzaklığın 50 metre olması gerektiği kurala bağlanmıştır.
Uyuşmazlıkta, davalı idarece, aynı kullanım amacına hizmet eden binalar için akaryakıt istasyonlarına uzaklıkları yönünden farklı koşulların belirlendiği ve bu şekilde bir farklılığa gidilmesinin gerekçesinin de ortaya konulmadığı görülmektedir.
Bu durumda; öğrencilerin barınmasına yönelik hükümler içeren ve Milli Eğitim Bakanlığınca uygulanan Yönetmeliklerde, hizmet sunulan binalar ile akaryakıt istasyonları arasında olması gereken asgari mesafe koşulu yönünden, bilimsel bir gerekçe ortaya konulmaksızın farklılığa gidilmesinin idareye güven ilkesini zedelediği ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu, bu haliyle dava konusu düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Ayrıca, davalı idarece dava konusu düzenlemenin, öğrencilerin can ve mal güvenliği için belirlendiği ileri sürülmekte ise de, bu hususun, mevzuatta öngörülen farklı mesafe koşuluna gerekçe olamayacağı açıktır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu Yönetmeliğin 10/1-a maddesinde bulunan “Öğrencilere barınma hizmeti veren kurumların binaları ile akaryakıt istasyonları, yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerin üretildiği veya depolandığı yerler arasında kuş uçuşu en az yüz metre mesafe bulunması zorunludur” düzenlemesinin İPTALİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen …-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 23/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.