Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2020/6100 E.  ,  2022/4583 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2020/6100
Karar No : 2022/4583

TEMYİZ EDEN (DAVACI): …. Genel Müdürlüğü
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI): … Vergi Dairesi Başkanlığı (… Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacıya ait Kayseri İli, Kocasinan İlçesi, … Mahallesi, … mevkii, … ada … ve … parselde kayıtlı taşınmazların satış işlemleri sırasında ödenen 194.900,00-TL tapu harcının iptali ve ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesi … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri Ve Birlikleri Kanunu’nun bu kanuna göre kurulacak ve kurulmuş sayılan kooperatifler, bölge ve merkez birliklerinin muafiyetlerini düzenleyen 19.maddesinin B-b alt bendinde; ” sermaye ve yedek akçeleri ile taşınmaz malları ve bunların gelirleri, kendi ihtiyaçları için satın aldıkları ve alacaklarının tahsili gayesiyle mülk edindikleri taşınmaz malları ve bunların 15 inci madde hükmüne göre sahiplerine geri verilmesi işlemi, bütün vergi, resim ve harçtan muaftır.” hükmüne, aynı Kanun’un Alacak Sebebiyle Mülk Edinme başlıklı 15.maddesinde ise; “Kooperatifler alacaklarının tahsili için kendi talepleri üzerine satışa çıkarılan ortaklara ait taşınmaz malları üzerlerine alabilirler. Bu şekilde edindikleri taşınmaz malları 3 yıl içinde başkalarına satamazlar, bunları ya bizzat veya icar yolu ile değerlendirebilirler. Bu işlemden elde edilen gelirlerden masraf düşüldükten sonra % 10 kooperatif hizmet karşılığı ayrılır. Geriye kalan borçlunun borcuna mahsup edilir. Kooperatiflerin alacağı bu süre içinde, faiz ve masraflarıyla birlikte ödenir veya yukarıdaki yolla karşılanırsa taşınmaz mallar sahiplerine geri verilir.” hükmüne yer verildiği, olayda, 1581 sayılı Kanun’a göre kurulan kooperatifler, bölge ve merkez birliklerine ait taşınmazların tapuda yapacakları tüm devir işlemlerinin harçtan muaf olduğuna dair yukarıda zikredilen kanunlarda bir hüküm bulunmadığı, aksine 1581 sayılı Kanun’un 19/B-b maddesinde yer alan muafiyete ilişkin düzenlemede sınırlı bir biçimde kooperatiflerin taşınmaz malları ve bunların gelirlerinin, kendi ihtiyaçları için satın aldıkları ve alacaklarının tahsili gayesiyle mülk edindikleri taşınmaz malların ve bunların 15 inci madde hükmüne göre sahiplerine geri verilmesi işleminin vergi ve harçlardan muaf olduğunun belirtildiği, ilgili maddelerin tetkikinden, taşınmazların tüzel kişi kooperatif nezdinde kalmasının muafiyet için ön şart niteliğinde olduğu ve kooperatifin bu kapsamda yapılan işlemlerde harçlardan muafiyetine ilişkin hükümlerden faydalanmasına imkan sağlanmasının amaçlandığı, dolayısıyla madde metninden kooperatife ait taşınmazların gerek ortaklara, gerekse üçüncü kişilere her türlü satışının harçtan istisna tutulduğuna ilişkin bir çıkarımın yapılamayacağı görüldüğünden; davacı kooperatife ait taşınmazların Tarım Kredi Kooperatifleri Kayseri Bölge Birliği’ne ve Kayseri Bölge Birliğine bağlı 9 birim Kooperatifi’ne satış işlemlerinin 1581 sayılı Kanun’un sağlamış olduğu muafiyet kapsamındaki işlemlerden olmadığı, bu nedenle davacıdan alınan 194.900,00-TL tutarındaki tapu harcının hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun’nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Kurumlarının sahip oldukları taşınmaz malların 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanunu’nun 19/B-b maddesi gereğince her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduğu iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Vergi Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi …Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3.Temyiz isteminde bulunandan … TL maktu harç alınmasına,
4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 50. maddesi uyarınca, onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi …Vergi Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … Vergi Mahkemesine gönderilmesine, 06/10/2022 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY : 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanununun 19. maddesinin B fıkrasının (a) bendinde, bu Kanuna göre kurulacak ve kurulmuş sayılan kooperatiflerin bölge ve merkez birliklerinin; kurumlar, gider, gayrimenkul kıymet artışı, intikal ve diğer vergilerden ve icra makamları, resmi daireler ve mahkemeler nezdindeki işlemlerinin her türlü masraf, vergi, resim ve harçlarlardan, (b) bendinde de; sermaye ve yedek akçeleriyle taşınmaz malları ve bunların gelirlerinin, kendi ihtiyaçları için satın aldıkları taşınmaz mallarının, bütün vergi, resim ve harçlardan muaf olduklarının belirtildiği, dava konusu olayda, yükümlü kooperatifin, eski binasının yerine yenisini yaptığı, sonuç itibariyle yine kendisine ait bir taşınmazın tapuya tescilinin söz konusu olduğu, 1581 sayılı Kanunda kooperatifin taşınmazlarını devir ve temlik ederken veya satınalma yoluyla sahip olacağı taşınmazlarla ilgili olarak tapuda yapılması gereken işlemler dolayısıyla tapu ve kadastro harcından muaf tutulacağına dair bir hükme yer verilmediği şeklinde yapılan dar bir yorumla davacı kooperatife ait taşınmazların Tarım Kredi Kooperatifleri Kayseri Bölge Birliği’ne ve Kayseri Bölge Birliğine bağlı 9 birim Kooperatifi’ne satış işlemleri sırasına davacıdan tahsil edilen 194.900,00-TL tutarındaki tapu harcında yasal isabet bulunmadığı, davacı kooperatife muafiyetin uygulanması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.