Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2021/1061 E.  ,  2022/5379 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2021/1061
Karar No : 2022/5379

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU :… Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Ankara İli, Çankaya İlçesi, … Mahallesi, … Pafta, … Ada, … numaralı parsel, … numaralı parselin … hissesi,… ,…,…,…,…,… numaralı parseller ile … Pafta, … Ada, … numaralı parselin Çankaya Tapu Müdürlüğü’nün … tarih ve … sayılı işlemiyle devralınması sırasında ödenen 1.593.007,21-TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair … tarih ve … sayılı işlemin iptali ve ödenen tutarın iadesi istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;uyuşmazlığın çözümünün, dava konusu taşınmazların davacı şirkete devredilmesi işlemlerinin, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun veya 775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca tapu harcından istisna tutulup tutulamayacağının belirlenmesine bağlı olduğu; olayda Uyap üzerinden yapılan araştırmada, işbu dava konusu taşınmazlar üzerinde Çankaya Tapu Sicil Müdürlüğü’nün … tarih ve … yevmiye numarası ile tesis edilen ipotek işleminde ödenen harçların iadesi istemiyle davacı şirket tarafında açılan ve … Vergi Mahkemesi nezdinde E:… esas numaralı dosyada görülen davada, anılan Mahkemece 11/04/2019 tarihli ara kararla, Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı’na söz konusu taşınmazların gecekondu bölgesi veya 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli alan olup olmadığının sorulduğu, bahsi geçen ara kararına cevaben gönderilen ve bir örneği işbu dava dosyasına eklenen yazıda, söz konusu gayrimenkullerin gecekondu bölgesi ve/veya riskli alanda bulunmadıklarının tespit edildiği bilgisinin verildiğinin görüldüğü; bu durumda, davacı şirketin iddialarının aksine, dava konusu taşınmazların bulunduğu bölgenin, 775 sayılı Kanun uyarınca gecekondu bölgesi ve/veya 6306 sayılı Kanun uyarınca riskli alan olmadığı anlaşıldığından, söz konusu taşınmazların davacı şirkete devredilmesi sırasında tahsil edilen tapu harçlarında ve bunların iadesi isteminin reddine dair işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı; nitekim işbu dava konusu taşınmazlar üzerinde tesis edilen ipotek işlemleri nedeniyle ödenen harçların iadesi istemiyle davacı şirket tarafında açılan davada … Vergi Mahkemesi’nce yukarıda yer verilen gerekçeyle “davanın reddi” yönünde verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun, … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesi’nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararı ile reddedildiği de belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi Kararının aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görüldüğü,dilekçede ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak durumda görülmediği belirtilerek davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu taşınmazların gecekondu bölgesi olarak kentsel dönüşüm projesi içerisinde yer aldığı,bu sebeple 6306 ve 775 sayılı Kanunlar kapsamında tapu harcından muaf olduğu,bu konuda emsal yargı kararları bulunduğu iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davacı şirket tarafından, Ankara İli, Çankaya İlçesi, … Mahallesi, … Pafta, … Ada, … numaralı parsel, … numaralı parselin … hissesi,…,…,…,…,…,… numaralı parseller ile … Pafta, … Ada, … numaralı parselin Çankaya Tapu Müdürlüğü’nün … tarih ve … sayılı işlemiyle devralınması sırasında ödenen 1.593.007,21-TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair … tarih ve … sayılı işlemin iptali ve ödenen tutarın iadesi istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 57. maddesinde; tapu ve kadastro işlemlerinden bu kanuna bağlı (4) sayılı târifede yazılı olanların tapu ve kadastro harçlarına tâbi olduğu, 58. maddesinde; tapu ve kadastro harçlarını kanuna ekli târifede belirtilen kişilerin ödemekle mükellef olduğu, 492 sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı (4) sayılı tarifenin 20/a maddesinde ise; gayrimenkullerin ivaz karşılığında veya ölünceye kadar bakma akdine dayanarak yahut trampa hükümlerine göre devir ve iktisabında gayrimenkulün beyan edilen devir ve iktisap bedelinden az olmamak üzere emlâk vergisi değeri üzerinden (cebri icra ve şüyûun izâlesi hallerinde satış bedeli, istimlâklerde takdir edilen bedel üzerinden) devir eden ve devir alan için ayrı ayrı tapu harcı alınacağı hükmüne yer verilmiştir.
Uyuşmazlıkta; Bölge İdare Mahkemesince, davacı şirket tarafından, Ankara İli, Çankaya İlçesi, … Mahallesi, … Pafta, … Ada, … numaralı parsel, … numaralı parselin … hissesi, …,…,…,…,…,… numaralı parseller ile … Pafta, … Ada, … numaralı parselin Çankaya Tapu Müdürlüğü’nün … tarih ve … sayılı işlemiyle devralınması sırasında ödenen 1.593.007,21-TL tapu harcının iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair … tarih ve … sayılı işlemin iptali ve ödenen tutarın iadesi istemi ile açılan davada;” dava konusu taşınmazlar üzerinde Çankaya Tapu Sicil Müdürlüğü’nün … tarih ve … yevmiye numarası ile tesis edilen ipotek işleminde ödenen harçların iadesi istemiyle davacı şirket tarafında açılan ve … Vergi Mahkemesi nezdinde E:… esas numaralı dosyada görülen davada, anılan Mahkemece 11/04/2019 tarihli ara kararla, Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı’na söz konusu taşınmazların gecekondu bölgesi veya 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli alan olup olmadığının sorulduğu, bahsi geçen ara kararına cevaben gönderilen ve bir örneği işbu dava dosyasına eklenen yazıda, söz konusu gayrimenkullerin gecekondu bölgesi ve/veya riskli alanda bulunmadıklarının tespit edildiği bilgisinin verildiğinin görüldüğü; bu durumda, davacı şirketin iddialarının aksine, dava konusu taşınmazların bulunduğu bölgenin, 775 sayılı Kanun uyarınca gecekondu bölgesi ve/veya 6306 sayılı Kanun uyarınca riskli alan olmadığı anlaşıldığından, söz konusu taşınmazların davacı şirkete devredilmesi sırasında tahsil edilen tapu harçlarında ve bunların iadesi isteminin reddine dair işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı; nitekim işbu dava konusu taşınmazlar üzerinde tesis edilen ipotek işlemleri nedeniyle ödenen harçların iadesi istemiyle davacı şirket tarafında açılan davada … Vergi Mahkemesi’nce yukarıda yer verilen gerekçeyle “davanın reddi” yönünde verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun da, … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile reddedildiğinin görüldüğü” gerekçesiyle davanın reddine ilişkin verilen karara karşı davacının istinaf başvurusunun reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Dosya ile Mahkemece atıf yapılan dava konusu taşınmazlar üzerinde tesis edilen ipotek işlemleri nedeniyle ödenen harçların iadesi istemiyle açılan ve Dairemizin 2020/3578 esasında kayıtlı dosyanın birlikte incelenmesinden, temyize konu kararda dava konusunun Ankara İli, Çankaya İlçesi, … Mahallesi, … Pafta, … Ada, … numaralı parsel, … numaralı parselin … hissesi, …,…,…,…,…,… numaralı parseller ile … Pafta, … Ada, … numaralı parsel olduğu, Mahkeme kararında atıf yapılan … Vergi Mahkemesinin … esaslı dosyasında ise dava konusunun ve ara karar cevabında bahsedilen taşınmazın … ve … numaralı adalar olduğu anlaşılmış olup dava konusu … numaralı adaya ilişkin ara karar cevabında herhangi bir bilgiye yer verilmediği görülmüştür.
Yine, davacı tarafından yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemden, davacının dava konusu alanın kentsel dönüşüm alanı olması nedeniyle 5393 sayılı Belediye Kanunu, gecekondu bölgesi olması nedeniyle 775 sayılı Gecekondu Kanunu ve riskli yapı bulunması nedeniyle de 6306 sayılı Kanun kapsamında dava konusu işlemlere ilişkin tapu harcı istisnası uygulanması gerektiğinden bahisle ödenen harcın iadesinin talep edildiği, davalı idare tarafından da kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri kapsamında bulunan gayrimenkullere ilişkin olarak tapuda yapılacak devir işlemlerinin 5393 sayılı Kanunun 73. maddesi kapsamında değerlendirilmesine imkan bulunmadığı gerekçesi de belirtilmek suretiyle davacının başvurusunun reddedildiği, Mahkeme kararında atıf yapılan dosyada ise; … sayılı adayı da kapsayan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısında anılan bölgenin 5393 sayılı Kanun kapsamında kentsel dönüşüm ve gelişim bölgesi ilan edildiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, tapu harcına konu taşınmazların devir işlemlerinin 5393 sayılı Kanunun 73. maddesi kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği ile dava konusu taşınmazların devir alınması sırasında ödenen ve davacı tarafından iadesi talep edilen toplam 1.593.007,21-TL tapu harcının sadece davacı adına tahakkuk eden tapu harcı olup olmadığı hususlarının yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında değerlendirmesi suretiyle yeniden bir karar verilmek üzere Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerekmektedir.
Öte yandan; dava konusu taşınmazlar üzerinde Çankaya Tapu Sicil Müdürlüğü’nün … tarih ve … yevmiye numarası ile tesis edilen ipotek işleminde ödenen tapu harcının iadesi istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair işleme karşı davacı şirket tarafında açılan davada, … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…,K; … sayılı “davanın reddi” yolundaki kararına yönelik davacı istinaf başvurusunun, … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile reddedildiği,anılan kararın, temyiz incelemesinde Dairemizin 27/10/2022 tarih ve E:2020/3578,K:2022/512 sayılı kararıyla bozulmuştur.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin kabulüne,
… Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 03/11/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.