DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU         2021/902 E.  ,  2021/3542 K.
T.C.
D A N I Ş T A Y
İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU
Esas No : 2021/902
Karar No : 2021/3542

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Bakanlığı
VEKİLİ: I. Hukuk Müş. Yrd. V. …
2-… Bakanlığı
VEKİLİ: Av. …
3-… Valiliği/…
VEKİLİ: Av. …
DİĞER DAVALI : … Bakanlığı

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onuncu Dairesinin 12/10/2020 tarih ve E:2015/4576, K:2020/3666 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Emekli polis memuru olan davacının, daha önce almış olduğu hususi damgalı pasaportunun yenilenmesi talebiyle yaptığı başvurunun “lise veya dengi okul mezunu olduğunu belgeleyen diploma ibraz edemediği” gerekçesiyle reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Antalya Valiliği işlemi ile bu işlemin dayanağı olan 14/08/2014 tarih ve 29088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Pasaport Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesinin 2. fıkrasının iptali istenilmiştir.
Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 12/10/2020 tarih ve E:2015/4576, K:2020/3666 sayılı kararıyla;
Usul Yönünden:
Davalı Dışişleri Bakanlığı tarafından, hasım mevkiine alınmalarının usul ve Kanun’a aykırı olduğu ileri sürülmüş olmakla birlikte, davaya konu Yönetmeliğin “Yürütme” başlıklı 23. maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik hükümleri Dışişleri, İçişleri ve Maliye Bakanlarınca yürütülür.” düzenlemesi yer aldığından anılan iddianın yerinde görülmediği,
Esas Yönünden:
Dava Konusu Yönetmelik Hükmünün İncelenmesi:
Devletin belirli kademelerinde görev yapan, bu görevlerden istifa veya emeklilik nedeniyle ayrılan kamu görevlilerine, yurt dışına çıkışlarında saygınlık kazandırmak, vize ve benzeri kolaylıklardan yararlandırmak amacıyla hususi damgalı pasaport düzenlenmesini öngören 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14/A ve Ek 4. maddelerinin, birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunmayı veya Emekli Sandığı iştirakçiliği yoluyla anılan kadro dereceleriyle ilgilendirilmeyi şart koştuğu, hususi damgalı pasaport alacaklarda herhangi bir eğitim şartı öngörmediği gibi belirli bir düzeydeki okuldan mezun olmayanların bu haktan yararlanamayacağı yönünde bir düzenlemeye de yer verilmediği,
Bununla birlikte, Kanun’un Ek 4. maddesinde, kadrosuzluk nedeniyle ilk üç derece kadrolara yükselemeden emekli olan veya ayrılan Devlet memurlarına, hizmet süreleri ve görev unvanları itibarıyla tespit edilecek görevdeki emsallerinin ilk üç derece kadrolarda bulunmaları halinde hususi damgalı pasaport verilebileceğinin hükme bağlandığı, ancak eğitime ilişkin bir zorunluluk getirilmediği,
Anılan Kanun’un Ek 2. maddesiyle, Kanun’un uygulanması, pasaportların şekil ve muhtevalarının tespiti ile pasaport ve pasaport yerine geçerli belgelerin düzenlenmesine ait esasların yönetmelikle belirlenmesinde idareye yetki verildiğinin açık olduğu, ancak Kanun’da sayılan sınırlamaların ötesine geçerek, Kanun’da olmayan yeni şartların ve sınırlamaların idari bir düzenlemeyle getirilmesine hukuki olanak bulunmadığı,
Bu durumda, hususi damgalı pasaport alacaklarda aranan şartların ve öngörülen koşulların düzenlendiği ve dava konusu Yönetmeliğe dayanak alınan Kanun maddelerinde, hususi damgalı pasaport alacaklarda en az lise veya dengi okul mezunu olma şartına yer verilmediği, buna rağmen Yönetmelikle lise veya dengi okul mezunu olma şartı getirildiği; bu haliyle, Kanun’da yer verilmemesine rağmen hususi damgalı pasaport alacaklarda aranan şartların Yönetmelikle genişletildiği,
Bu itibarla, hususi damgalı pasaport alacaklarda Kanun’da aranan şartları genişletici mahiyette düzenlemeler içeren Yönetmelik hükmünde hukuka uyarlık bulunmadığı,
Dava Konusu Bireysel İşlem Yönünden Yapılan İnceleme:
Pasaport Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesinin 2. fıkrası hukuka uygun bulunmadığından, bu hükme dayanılarak davacının başvurusunun reddi yolunda tesis edilen davaya konu 30/07/2015 tarih ve 331 sayılı Antalya Valiliği işleminde de hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı İçişleri Bakanlığı tarafından, davacının ortaokul mezunu olduğu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36. maddesi uyarınca öğrenim durumuna göre yükselebileceği en son derecenin beşinci derece olduğu, emekli olduğu kadronun koşullarını sağlamadığı halde intibak ve ilave derece verilmesi gibi uygulamalar sonucunda emekli olduğu kadroda görev yapma hakkını kazandığı, yani asaleten atanmasının anılan Kanun gereği söz konusu olamayacağı, hususi damgalı pasaport alacaklarda aranan şartların Yönetmelikle genişletilmediği, Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Dışişleri Bakanlığı tarafından, dava konusu hükmün uygulanması ve yürütülmesine ilişkin takdir ve yetkinin esasen İçişleri Bakanlığına ait olduğu, bu itibarla davanın Bakanlıkları husumetiyle görülmesinin hukuka aykırı olduğu, dava konusu Yönetmeliğin yasal dayanağa sahip olduğu belirtilerek Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Antalya Valiliği tarafından, hususi damgalı pasaport düzenlenmesini öngören Kanun hükümlerinin, birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunmayı veya Emekli Sandığı iştirakçiliği yoluyla anılan kadro dereceleriyle ilgilendirilmeyi şart koştuğu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36. maddesi uyarınca öğrenim durumuna göre yükselebileceği en son derecenin beşinci derece olduğu, emekli olduğu kadronun koşullarını sağlamadığı halde intibak ve ilave derece verilmesi gibi uygulamalar sonucunda emekli olduğu kadroda görev yapma hakkını kazandığı, yani asaleten atanmasının anılan Kanun gereği söz konusu olamayacağı, 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14/A ve Ek 4. maddesi ile 657 sayılı Kanun’un 36. maddesi birlikte değerlendirildiğinde, lise ve dengi okul mezunu olmayanların beşinci dereceden daha üst derece ve kademelere yükselemeyeceğinden bu haktan yararlanmalarının mümkün olmayacağı, eksik inceleme ile verilen Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …’ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarelerden İçişleri Bakanlığının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesinde yer alan;
“a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,
b) Hukuka aykırı karar verilmesi,
c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması” sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Öte yandan, emekli polis memuru olan başka bir davacı tarafından, önceden alınan hususi damgalı pasaportun yenilenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem ile söz konusu işlemin dayanağı ve işbu davanın da konusu olan 14/08/2014 tarih ve 29088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Pasaport Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesinin 2. fıkrasının iptali istemiyle açılan davada, işlemlerin iptaline ilişkin verilen Danıştay Onuncu Dairesinin 12/10/2020 tarih ve E:2016/2051, K:2020/3670 sayılı kararı, Kurulumuzun 25/10/2021 tarih E:2021/43, K:2021/2030 sayılı kararı ile onanarak kesinleşmiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerden … Bakanlığı, … Bakanlığı ve … Valiliğinin temyiz istemlerinin reddine,
2.Dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu 12/10/2020 tarih ve E:2015/4576, K:2020/3666 sayılı kararının ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 30/12/2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi.