YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2012/24832
KARAR NO : 2013/16974
KARAR TARİHİ : 20.09.2013
Mahkemesi :İş Mahkemesi
Davacı, oda kaydının geçersizliğine dayalı olarak iptal edilen 1479 sayılı Kanuna tabi sigortalılığın geçerliliği tespitine ilişkindir.
Mahkeme, ilâmında belirtildiği şekilde isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalılardan Kurum Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
03.10.1983 tarihinde 1479 sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalı olarak kayıt ve tescili yapılan davacının; 03.10.1983-31.12.1986 tarihleri arasında vergi kaydı olduğu, 04.10.1983-15.08.2005 tarihleri arasında … Seyar Pazarcılar Odası üyeliğinin bulunduğu; Sosyal Güvenlik Kontrol Memurunun yaptığı inceleme sonucu anılan üye kaydının usulsüz olduğundan bahisle davalı Kurum tarafından üye kaydının geçersiz olduğunu belirtildiği anlaşılmaktadır.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun Geçici 7. maddesi uyarınca davanın yasal dayanağı olan 3165 sayılı Kanunla değişik 1479 sayılı Kanun’un 24-25. maddelerine göre davacının geçerli bir sigortalılığından bahsedebilmek için kendi nam ve hesabına bağımsız çalışması yanında bu çalışmanın gerçek veya götürü usulde vergi kaydı, vergiden muafiyet hâlinde ise, geçerli bir esnaf sicili veya meslek kuruluş kaydının varlığına ihtiyaç vardır. Her ne kadar Kurum, tescil tarihi itibariyle davacının 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığını iptal etmiş ise de, davacının, yukarıda açıklanan vergi kaydı olan dönemlerde zorunlu sigortalı olduğu belirgindir. Ancak, 04.10.1985-15.08.2005 tarihleri arasında kalan dönemlerde davacının zorunlu sigortalılığına dayanak alınan Malatya Seyyar Pazarcılar Odasındaki üye kaydında tahrifat olduğunu davalı Kurum iddia etmektedir. Hâl böyle olunca, sosyal güvenliğin “vazgeçilmez ve kaçınılamaz” kamusal yapısı da gözetilerek; ilk önce davaya dayanak olan Kurum raporunun ve davacının özlük dosyasının tümü getirtilmeli; ne tür bir tahrifat olduğu davalı Kurum
ve…. Seyyar Pazarcılar Odası yöneticilerine açıklattırılarak, yazıma ilişkin tahrifat olduğu iddia edilmesi halinde, bu durumun tespiti uzmanlığı gerektirdiğinden bu konuda uzman bilirkişiden rapor alınmalı; davacının üyelik kaydına ilişkin yönetim kurulu kararı olup olmadığı araştırılarak, gerektiğinde ilgililer tanık sıfatıyla dinlenerek beyanlarına başvurulmalı eldeki davayla ilgili olarak ceza soruşturması olup olmadığı ve varsa sonucu araştırılmalıdır.
Yapılacak araştırma ve inceleme sonucu davacının, Seyyar Pazarcılar Odasındaki üyeliğinin geçerli bir kayda dayandığının belirlenmesi halinde; 31.12.2986-31.03.2003 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalılığının iptal edilmesinin mümkün olmadığı gözetilerek şimdiki gibi karar verilmelidir. Aksi takdirde; anılan dönemlerde davacının 1479 sayılı Kanun kapsamında zorunlu sigortalı olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı ve aynı Kanunun 79. maddesi hükmüne göre isteğe bağlı sigortalı olmak için Kuruma yazılı başvurunun yada isteğe bağlı sigortalı olma iradesini ortaya koyacak şekilde Kuruma prim ödemesinin varlığının koşul olduğu gözetilerek, davacının, zorunlu sigortalı kabul edilmesi gereken dönemler için ödemek zorunda olduğu prim ödemeleri dışında yaptığı her bir prim ödemesinin yapıldığı tarihten itibaren (zorunlu sigortalılıkla çakışmamak kaydıyla) karşıladığı süre kadar 1479 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalı kabul edilmesi gereken süreler belirlenerek, yaşlılık aylığı tahsis şartlarının oluşup oluşmadığının irdelenmesi gerekir.
Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O hâlde, davalılardan Kurum Avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 20.09.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.