YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2013/10829
KARAR NO : 2013/12567
KARAR TARİHİ : 05.06.2013
Mahkemesi :İş Mahkemesi
Davacı, yurt dışında … Vatandaşı olarak geçen süreleri 3201 sayılı Yasa kapsamında borçlanabileceğinin tespitini ve … rant sigortasına giriş olan 19.04.1976 tarihinin, Türkiye’de sigorta başlangıcı olarak tespitini istemiştir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Hükmün, taraf avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Yurt dışında … Vatandaşlığı döneminde geçen süreleri 3201 sayılı Yasa kapsamında borçlanabileceğinin tespiti ve … rant sigortasına giriş olan 19.04.1976 tarihinin, Türkiye’de sigorta başlangıcı olarak tespiti istemine ilişkin olan davada;Mahkemece, yurt dışında … Vatandaşlığı döneminde geçen ve borçlanmaya konu yapılabilecek sürelerin varlığına ilişkin araştırma ile … sigorta cetveli getirtilip, … rant sigortasına giriş tarihi saptanmaksızın ve ayrıca henüz yapılmış bir borçlanma işlemi bulunmadan ; sigorta başlangıcına ilişkin davacı istemi, 18 yaşın ikmali olduğundan bahisle 19.04.1978 tarihi alınmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mahkemenin hükmü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
Uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık süresini düzenleyen 5510 sayılı Yasanın 38’inci madde hükmü; malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında dikkate alınacak sigortalılık süresinin başlangıcını; sigortalının, 5417, 6900, 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti … Sandığı Kanununa, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20’nci
maddesi kapsamındaki sandıklara veya bu Kanuna tâbi olarak malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak ilk defa kapsama girdiği tarih olarak kabul edileceğini; kanunun uygulanmasında 18 yaşından önce malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tâbi olanların sigortalılık süresinin, 18 yaşının ikmal edildiği tarihte başlamış olacağını, bu tarihten önceki süreler için ödenen malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin, prim ödeme gün sayısı hesabına dahil edileceğini öngörürken, Uluslararası sosyal güvenlik sözleşme hükümlerinin saklı bulunduğu ifade edilmiştir.
Öte yandan, Anayasamızın 90/son maddesi uyarınca, yöntemince yürürlüğe konulmuş Uluslararası sözleşmeler kanun hükmünde olduğu gibi, normlar hiyerarşisi yönünden uluslararası sözleşme kurallarına uygulamada yasal güç tanınmakta ve bu kuralların uygulanma önceliği de haiz bulunmaktadır.
10.04.1965 tarihli resmi gazetede yayımlanarak 01.11.1965 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyeti ile … Federal Cumhuriyeti arasında imzalanan Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin uzun vadeli sigorta kollarından olan “Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları(aylıkları)” başlıklı beşinci bölümde düzenlenen konuya ilişkin Ek Sözleşmenin 29’uncu maddesi “… Sosyal Sigorta Mercii için aşağıdaki hususlar geçerlidir:
…
(4) Bir kimsenin … sigortasına girişinden önce bir … rant sigortasına girmiş bulunması halinde, … Rant Sigortasına girişi, … Sigortasına giriş olarak kabul edilir. ..” hükmünü öngörmüştür.
Anılan Uluslararası sözleşme hükmü ile, sözleşme hükmünün düzenlendiği bölüm birlikte değerlendirildiğinde; bir kimsenin … sigortasına girmeden önce, sözleşme hükmü kapsamında, malüllük, yaşlılık ve ölüm Sigortalarından … rant sigortasına girmiş bulunması ve anılan giriş tarihini içerecek şekilde bir borçlanmanın varlığı halinde, rant sigortasına giriş tarihinin, … sigortasına giriş tarihi olarak kabul edilmesi mümkün olacaktır.
Şu halde yapılması gereken iş;
a) Yurt dışında … Vatandaşlığı döneminde geçen ve borçlanmaya da konu yapılabilecek yurt dışı sürelerinin varlığına ilişkin tüm kayıt ve belgeler, bu anlamda 22.10.2012 günlü borçlanma başvurusuna esas yurt dışı belgeleri, … sigorta hizmet cetveli, varsa ev kadınlığına ilişkin ikamet belgeleri v.s getirtilmeli , 3201 sayılı Yasanın 1’inci maddesi kapsamında borçlanmaya konu yapılabilecek sürelerin varlığı halinde, 18 yaşın ikmal edildiği tarihten, izinle çıkılarak … Vatandaşlığının kaybedildiği tarih arası dönemle sınırlı şekilde hüküm tesis edilmelidir.
b) Usulünce celbedilecek yurt dışı hizmet belgelerinden, … rant sigortasına giriş tarihi belirlenmeli ve bu belirleme yapıldıktan sonra, davacı tarafa yöntemine uygun şekilde verilecek mehille, … Rant sigortasına giriş tarihini(18 yaşın ikmalinden once ise, ikmal tarihini) içerecek şekilde ve borçlanma talep tarihinde ki şartlar çerçevesinde yurt dışı borçlanması usulünce sağlanmalı ve borçlanmanın varlığı halinde, sigorta başlangıcına hükmedilmesi gerekirken; henüz yapılmış bir borçlanma bulunmadan başlangıca hükmedilmesi ve borçlanma bedelinin, yeniden yaplıcak borçlanma başvuru tarihine gore belirlenmesine karar verilmesi isabetli görülmemiştir.
c)Kabule gore de, 19.04.1959 doğumlu olan davacının, 18 yaşını 19.04.1977 tarihinde ikmal ettiği halde, ikmal tarihinin 19.04.1978 olarak alınması hatalıdır.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O hâlde, taraf vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz edilen hükmün BOZULMASINA, temyiz harcının istem halinde davacıya iadesine, 05.06.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.