YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2013/2884
KARAR NO : 2013/19520
KARAR TARİHİ : 31.10.2013
Mahkemesi :İş Mahkemesi
Dava, iptal ve tespit istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Hükmün, davalı Kurum avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Davacı işveren …. adına tescilli telefon ve santral hat bakım ve tamir işi faaliyetinin yürütüldüğü işyeri yönünden yapılan belirlemeler üzerine düzenlenen 31.03.2010 tarihli Sosyal Güvenlik Kontrol Memurluğu Raporu’na dayanılarak, anılan işyerinden 10.01.2009 – 09.02.2010 tarihleri arasında adına tam gün üzerinden eksiksiz bildirim ve prim ödemeleri gerçekleştirilen işverenin gelini konumundaki davacı …’ın söz konusu 5510 sayılı Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının a bendi kapsamındaki zorunlu sigortalılığının, fiili çalışmanın gerçekleşmediği gerekçesiyle davalı Kurumca geçersiz sayıldığı anlaşılmakta olup, bu işlemin iptali ile hizmet akdine tabi olarak fiilen çalışıldığının tespiti istemine ilişkin davada mahkemece yapılan yargılama sonunda iki tanığın anlatımlarına dayanılarak istem aynen hüküm altına alınmıştır.
Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
İnceleme konusu dava yönünden; aynı işyeri ve davacılar hakkında 1997 yılında Sigorta Teftiş Kurulu Başkanlığı’nca yürütülen inceleme sonunda, davacı …’ın eşi ile davacı işverenin, çalışmanın fiili olmayıp kayıt ve belgeler üzerinde sosyal güvenlik hakkının elde edilmesinin amaçlandığı yönünde verdikleri ifadeler karşısında 07.04.1997 günü düzenlenen rapor esas alınarak davacı R.Çalışkan’ın fiili çalışma içermeyen zorunlu sigortalılığının 1996 – 1997 dönemi yönünden iptal edilmesi olgusu, işyerinde kayıt dışı bildirimsiz çalıştığı saptanan ….’un davalı Kuruma sunduğu 02.12.2009 tarihli dilekçesi, anılan kişinin Sosyal Güvenlik Kontrol Memurluğu’nca 08.02.2010 günü alınan ifadesi, mahkemece yargılama aşamasında tanık olarak bilgi ve görgüsüne başvurulan bu kişinin anlatımları, 09.02.2010 tarihinde Kurum görevlilerince işyerine gidilerek yapılan araştırmada davacı …’ın çalışmadığının belirlenmiş olması, 31.03.2010 tarihli SGKM Raporu’nda yer alan bulgu ve saptamalar, fiili çalışmanın delilleri niteliğindeki ücret bordrosu ve benzeri belgelerin düzenlenmemiş olması ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde hizmet akdine dayalı olarak fiili çalışmanın bulunmadığı belirgindir.
Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün, yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 31.10.2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.