YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/10403
KARAR NO : 2021/16729
KARAR TARİHİ : 28.12.2021

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesi

Asıl ve birleşen davalar hizmet tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalılardan Kurum, Nergis İnş. Nak. Tahm. Tah. Tem. Taah. Tic. İth. İhr. Ltd. Şti. ve Güzel İnş. Taah. ve Tic. San. Ltd. Şti. vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesince, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesince verilen kararın, davalılardan Kurum vekili tarafından tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili, davacının 08.05.1998-10.10.2013 tarihleri arasında, davalılardan asıl işveren … Tarım A.Ş. ve alt işveren konumundaki diğer davalı şirketler nezdinde Kuruma bildirimi yapılmayan sürelerde kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II-CEVAP
Davalı taraf vekilleri, davanın reddini istemişlerdir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece, yapılan yargılama sonucunda, 1- Davanın kabulü ile; davacının davalı … İnşaat Taah. Tic. ve San. Ltd Şirketinde 08/05/1998- 31/12/2004 tarihleri arasında, davalı …İnş. Tahmil Tahliye ve Kimyevi Maddeler Taah. San. Ltd şirketinde 12/01/2005- 31/01/2008 tarihleri arasında, davalı …İnşaat Nak. Tah. Temizlik Ticaret İth. ve İhr. Ltd Şirketinde 01/02/2008- 14/04/2010 tarihleri arasında kesintisiz olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, diğer hizmetleri ile birleştirilmesine, sigortalı gösterilen kısımların dışlanmasına,
2- Davalı ….’nin tespite konu dönemden doğacak prim borçlarından davalı Uğur İnş.., Nergis İnş ve Güzel İnşaat ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunun tespitine,
3- Davalı… İnşaat Nak. Tah. Temizlik Tic. İth. ve İhr. Ltd Şirketi yönünden açılan dava hakkında atiye bırakılma nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İleri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında dosyadaki yazılara, hükmün Dairece de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla HMK’nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalılardan Kurum, Nergis İnşaat ve Güzel İnşaat Şirketlerinin istinaf başvurularının esastan reddine, karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ
Davalı Kurum vekili, eksik inceleme ile usul ve yasaya aykırı verilen kararın bozulmasını istemiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME
Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine (fiil ehliyetine) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.
Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.
Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, … 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, … 2000, s.288). Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile limtited şirketinin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir.
Dosya kapsamında bulunan … Ticaret ve Sanayi Odası’nın 03.09.2021 tarihli cevabi yazısı ile gönderilen ticaret sicil kayıtlarına göre, davalı …İnş. Taah. ve Tic. San. Ltd. Şti’nin 30.06.2009 tarihinde ticaret sicil kaydının terkin edildiği, yine davalı … İnş. Tahm. Tah. Tem. ve Kimyevi Mad. Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin 20.03.2009 tarihinde ticaret sicil kaydının terkin edildiği, aynı şekilde, hakkında hüküm kurulan diğer bir davalı … İnş. Nak. Tahm. Tah. Tem. Taah. Tic. İth. İhr. Ltd. Şti.’nin ticaret sicilinden terkin edildiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle anılan şirketlerin terkin durumu, terkin edildikten sonra haklarında ilgili işverenler aleyhine açılıp devam eden davalar kapsamında Ticaret Mahkemesinden ihyaya dair karar alınıp alınmadığı yeniden araştırılarak; davalı şirketlerin Ticaret Sicilinden terkin edildiğinin anlaşılması halinde, tüzel kişiliği sona eren davalı şirketlerin ihyası için tasfiye memurluğu ile Ticaret Siciline husumet yöneltilerek ayrı bir dava açılması için davacı tarafa uygun bir süre verilerek, ihya yapılması için yasal prosedür işletilmek suretiyle davalı şirketlerin ihyasına dair karar alındıktan ve tasfiye memuru atandıktan sonra, tasfiye memuruna usulüne uygun olarak tebligat çıkarılıp, taraf teşkili sağlanarak, sonrasında karar verilmesi gerekirken, infazı mümkün olmayacak şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi…Hukuk Dairesinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1. maddesi gereği kaldırılarak, temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine 28/12/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.