YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/11071
KARAR NO : 2022/93
KARAR TARİHİ : 10.01.2022

Mahkemesi :İş Mahkemesi

Dava, hizmet tespitine ilişkindir.
Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Hükmün, davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
1- Davacı, 2003-2005/Haziran tarihleri arasında, davalı olarak … İnşaat Turizm Tesisat ve Taahhüt Ltd. Şti. unvanlı işyerinde kesintisiz çalıştığının tespitini talep etmiş olup, davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanunun geçici 7/1.maddesi atfı ile 506 sayılı Kanunun 79/10.maddesi ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddesidir.
Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
5510 sayılı Kanunun 12. maddesinde, “sigortalı sayılan kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar” işveren olarak tanımlanmıştır. ”Çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir. Hizmet tespitine yönelik davalarda, çalışma ilişkisinin nitelik ve süresinin belirlenmesinde, bu yöndeki işyeri bilgi ve belgelerine ulaşılmada, kısacası, davanın sübutu ve verilen kararın infazı açısından, işverenin kim olduğunun bilinmesinde yasal zorunluluk vardır. Bu nedenle, Sigortalının taraf olduğu hizmet akdinin hangi işverenler tarafından düzenlenmiş olduğu tespit edilip, hizmet tespitine yönelik davanın, sigortalıyı fiilen çalıştıran işverenlere yöneltmesi gerekir.
Temyize konu davada mahkemece, hizmet tespiti davasının kısmen kabulü ile; … İnşaat Turizm Tesisat ve Taahhüt Ltd. Şti. Yönünden, talep yerinde olmadığından reddine, … İnşaat Malzeme ve Petrol Elemanları ve Hazır Beton Fab. San. Tic. A.Ş. Yönünden; Davacının davalı iş yerinde; 07/01/2004 – 15/4/2004 arası 98 gün, günlük 18.32 TL,29/06/2004 – 30/6/2004 arası 2 gün, günlük 18,32 TL,01/07/2004 – 31/12/2004 arası 180 gün, günlük 14,80 TL, 01/01/2005 – 23/5/2005 arası 143 gün, aylık brüt 1.046,75 TL, ücret ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinde; davacının davalı olarak … İnşaat Turizm Tesisat ve Taahhüt Ltd. Şti. unvanlı, Kurumda 1047722 sicil sayılı dosyada işlem gören, inşaat mahiyetli iş yerinin, 04.01.1998 tarihi itibariyle Kanun kapsamına alındığı, 31.07.2006 tarihi itibariyle Kanun kapsamından çıktığı, davacının hizmet döküm cetveline göre talebine konu dönemde söz konusu … İnşaat Turizm Tesisat ve Taahhüt Ltd. Şti. unvanlı işyerinden herhangi bir bildiriminin yer almadığı, davacı yanın hizmet döküm cetveline göre, 09.10.2003-07.01.2004, 15.04.2004-28.06.2004 tarihleri arasında, Kurumda … sicil sayılı dosyada işlem gören, İston … Beton Elemanları ve Hazır Beton Fabrikaları unvanlı işyerinin 031 no’lu taşeronu … İnş. Malz. Ve Petrol Ele. A.Ş.’ne ait işyerinden, 23.05.2005 tarihinden itibaren, Kurumda 1066471 sicil sayılı dosyada işlem gören, İston … Beton Elemanları ve Hazır Beton Fabrikaları unvanlı işyerinin 011 no’lu taşeronu … İnş. San. Tur. Ltd. Şti’ne ait işyerinden sigortalı bildirimlerinin olduğu,yine dosya kapsamında dinlenen davacı tanıklarının kısmi olarak,1066471 sicil sayılı dava dışı … İnş. San. Tur. Ltd. Şti ile … sicil sayılı … İnş. Malz. Ve Petrol Ele. A.Ş.’den çalışmalarının bildirildiği görülmektedir.
Belirtilen kayıtlar nazarında, öncelikle sigortalıyı fiilen çalıştıran işverenin tespiti gerekmekte olup, mahkemece, davacının talep edilen çalışma döneminde hangi işveren veya işverenler yanında çalıştığı hususunda, ayrıntılı beyanı alınmak suretiyle, gerçek işveren veya işverenler belirlenerek, her bir işveren yönünden çalışma dönemi ayrı ayrı tespit edilmeli, dava dışı işveren bulunduğunun anlaşılması halinde HMK’nın 124. maddesi gereğince husumetin doğru işverene yöneltilmesi için davacıya mehil verilerek, işverenin davaya iştiraki sağlanmalı, davaya dahil edilen işverenin gösterdiği deliller toplanmalı ve elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.
Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O hâlde, davacı ve davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve sair yönleri incelenmeksizin hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 10.01.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.