YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/12664
KARAR NO : 2023/918
KARAR TARİHİ : 07.02.2023
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/358 E., 2021/442 K.
DAVALILAR :1-… vekili Avukat …
2-… vekili Avukat …
3-…
vekili Avukat …
DAVA TARİHİ :Asıl Dava: 24.02.2009
Birleşen 2018/319 Esas: 14.05.2018
Birleşen 2020/205 Esas: 17.03.2020
HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalı … Deri San. Tic. Ltd. Şti. yönünden davanın reddine, diğer davalılar yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davalılar … ve … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ortak vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, davalı … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili asıl ve birleşen dava dilekçelerinde özetle; davacının davalılardan … Deri San. Tic. Ltd. Şti.’ye ait işyerinde alt taşeron olan diğer davalı … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. sigortalısı olarak çalıştığı esnada 25.09.2007 günü iş kazası geçirdiğini, davacının makinacı olduğunu ve en son aylık ücretinin net 600,00 TL olduğunu, davacının ketenlerin makineye girmesini engellemek isterken sol kolunu makine dişlilerine kaptırdığını, iş kazasının oluşumunda işverenin ve şantiye şefi …’ın kusurlu olduğunu, kazanın meydana geldiği yerde gerekli iş güvenliği tedbirlerinin alınmadığını ve davacıya eğitim verilmediğini, kaza sonrası davacının sol eli ve sol kolunda kalıcı iz oluştuğunu ve eski hale gelmeyecek derecede hasar gördüğünü, davacının geçirdiği iş kazası sebebiyle oluşan maluliyetine bağlı maddi ve manevi zarara uğradığını beyanla asıl dava dosyasında 129.234,38 TL maddi tazminat, birleşen 2018/319 Esas sayılı dava dosyasında 70.000,00 TL manevi tazminat, birleşen 2020/205 Esas sayılı dava dosyasında 30.454,77 TL maddi tazminatın davalılardan müştereken müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalılar … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve … vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu iş kazasının davacının iddia ettiği şekilde gerçekleşmediğini, davacının makinayı kapatmadan elindeki eldivenle dolanan keteni almak isterken kolunun boru ve keten arasına girmesi neticesi gerçekleştiğini, davacının önce makineyi durdurması gerektiğini, ondan sonra olaya müdahale etmesi gerektiğini, davacının kazanın oluşumuna dikkatsiz ve özensiz davranışıyla sebebiyet verdiğini, aslında iş güvenliği tedbirlerinin alınmış olduğunu, davacının maluliyet oranlarının ve SGK tarafından davacıya bağlanan maluliyet aylığı olup olmadığının tespitinin gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesi gerektiğini,
Davalı … Deri San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekcesinde özetle; davacının kendi işçileri olmadığını, bu sebeple davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, diğer davalı ile aralarında taşeronluk ilişkisi bulunduğunu, davacının taşeron işçisi olduğunu ve aralarındaki sözleşme gereği taşeron işçilerinin uğrayacağı her türlü zarardan taşeronunun sorumlu olduğunu, yaşanan iş kazasında kusurun davacıda olduğunu, kendilerine yüklenebilecek bir kusur olmadığını, davalının üzerine düşen tüm iş sağlığı ve iş güvenliği tedbirlerini aldığını, kendilerine yüklenebilecek bir kusur olmadığını, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuşlardır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 19.11.2020 tarihli ve 2009/193 Esas, 2020/398 Karar sayılı kararıyla; 25.09.2007 tarihli iş kazasının oluşumunda davacının %30, davalı … şirketinin %65, davalı …’un %5 oranında kusurlu oldukları, davalı … şirketine atfı kabil bir kusur bulunmadığı, davacının tespit edilen sürekli iş göremezlik oranının %19,00 olduğu kabulünden hareketle davalı … Deri San. Tic. Ltd. Şti. yönünden kusuru bulunmadığından bahisle davanın reddine, diğer davalılar yönünden davacının asıl ve birleşen 2020/205 Esas sayılı dava dosyaları yönünden davacı lehine toplamda 159.689,15 TL maddi tazminat ödenmesine karar verilmiş, mahkemece birleşen 2018/319 Esas sayılı manevi tazminat talepli dava dosyası hakkında hüküm kurulmaması nedeniyle, davacı vekilinin bu konuda başvuruda bulunması üzerine ilk derece mahkemesince 6100 sayılı Kanun’un 305/A maddesi doğrultusunda verilen 09.12.2020 tarihli ek kararla davacı lehine davalılar … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve …’dan müştereken ve müteselsilen tahsil edilmek üzere 35.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin 20.11.2020 tarihli ve 2009/193 Esas, 2020/398 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Gerekçe ve Sonuç
… Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi’nin 29.03.2021 tarih, 2021/294 Esas, 2021/778 Karar sayılı kararı ile ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde, usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, yerinde görülmeyen istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemiz’in 06.07.2021 tarih 2021/6222 Esas, 2021/9697 Karar sayılı kararı ile davanın iş kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat taleplerine ilişkin olup nispi karar ve ilam harcına tabi olduğu, davacı yönünden kabul edilmiş bir adli yardım talebi de bulunmadığına göre ıslah harcı ve manevi tazminat istemine ilişkin 2018/319 Esas numaralı birinci birleşen dava dosyası açılırken alınması gereken başvuru harcı ve peşin harcın yatırılmadığı gözden kaçırılarak asıl dava dosyasında ıslah edilen maddi tazminat tutarı üzerinden hüküm kurulması isabetsiz olduğu gibi 09.12.2020 tarihli ek kararla davacı lehine manevi tazminat ödenmesine karar verilmesinin de hatalı olduğu, asıl dava dosyasında ıslah harcı ve 2018/319 Esas numaralı birinci birleşen dava dosyasında ise başvuru harcı ve peşin harç eksikliklerinin giderilmesi için davacı tarafa usulüne uygun olarak süre tanınması, belirlenecek süre içerisinde noksan harçlar yatırılmaz ise 2020/205 Esas numaralı ikinci birleşen dava dosyasını tefrik ettikten sonra, asıl dava ve 2018/319 Esas numaralı birinci birleşen dava dosyası yönünden 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 30 uncu maddesinin son cümlesi ve 6100 sayılı HMK’nın 150 inci maddesi uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına ve sonrasında yasal süresi içinde noksan harçlar ödenip, davanın yenilenmemesi halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi, 09.12.2020 tarihli ek kararla davacı lehine manevi tazminat ödenmesine karar verilmesinin de hatalı olduğundan bahisle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesince bozma ilamına uyulduktan sonra yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davacının 25.09.2007 tarihinde … Deri San. Tic. Ltd. Şti’.nin kabası bitmiş binasının ısıtma, havalandırma ve su tesisatlarının yapım işini alan davalı … mühendislik şirketinin işyeri faaliyetleri sırasında sol elini pafta makinesine kaptırması sonucu yaralandığı, kazanın meydana gelişinde davacının %30, davalı … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin %65, davalı …’un %5 oranında kusurlu oldukları, davalı … Deri San. Tic. Ltd. Şti.’nin kusurunun bulunmadığı, davacının sürekli iş göremezlik oranının %19,00 olduğundan bahisle davalı … Deri San. Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan maddi ve manevi tazminat davalarının reddine, diğer davalılar … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Harun yönünden davacının maddi tazminat istemlerinin kabulüne, davacı lehine 35.000,00 TL de manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar … ve davalı … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalılar … ve … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ortak vekili temyiz dilekçesinde özetle, ödenmiş harcın tavzih kararı ile alınması gereken harçtan indirilmesi gerektiğini, mahkemenin bu hatasını tavzihle düzeltmesi gerekirken düzeltmemesinin hatalı olduğunu, davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinin zamanaşımına uğradığını, ihbar olunan … Sigorta A.Ş.’nin karar başlığında gösterilmemesinin hatalı olduğunu, kusur oranlarının hatalı tespit edildiğini, kendilerine verilen kusurun fazla olduğunu, kazaya asıl olarak davacının dikkatsizlik ve tedbirsizliğinin neden olduğunu, maddi tazminatın fazla belirlendiğini, ücretin hatalı tespit edildiğini, davacının asgari ücretle çalıştığını, manevi tazminatın fazla olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
T.C. Anayasası’nın 141 inci maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 257 inci ve 371 inci maddeleri, 361 inci maddesinin ikinci fıkrası ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrası.
3. Değerlendirme
a. Davalı …’ın Temyiz İstemi Yönünden;
Davacının, dava açmada hukuki yararının bulunması dava şartlarından olduğu gibi temyiz Kanun yoluna başvuracak olan tarafın da temyiz yoluna başvuruda hukuki yararının bulunması gerekir.
Somut olayda, İlk Derece Mahkemesi’nce verilen 19.11.2020 tarih ve 2009/193 Esas, 2020/398 Karar sayılı ilk karara, 6100 sayılı Kanun’un 305/A maddesi doğrultusunda verilen 09.12.2020 tarihli ek karara ve … Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi’nce verilen 29.03.2021 Tarih, 2021/294 Esas, 2021/778 Karar sayılı karara karşı davalı gerçek kişi Harun tarafından kanun yoluna başvurulmadığı, temyiz incelemesine konu eldeki kararda davalı … tarafından kanun yoluna başvurulmayan kararlara kıyasla daha ağır bir hüküm bulunmadığı gözetildiğinde, temyiz eden davalılar vekilinin temyiz isteminin davalı … yönünden hukuki yarar yokluğundan reddine karar vermek gerekmiştir.
b. Davalı … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin Temyiz İstemi Yönünden;
Dosya kapsamından 15.05.2018 tarihli ıslah dilekçesinin davalı … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 24.05.2018 tarihinde tebliğ edildiği, davalılar … ve … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ortak vekilinin aynı gün ıslaha karşı zamanaşımı defi ileri sürdüğü, birleşen 2018/319 Esas sayılı dava dosyasının dava tarihinin 14.05.2018 tarihi olduğu, anılan dosyanın dava dilekçesi tebliğ edilmeden birleştirme kararı verildiği, bu dosyanın asıl dava dosyası ile birleştirildiğinin 27.06.2018 tarihli celsede zapta geçtiği, aynı celsede davalılar … ve … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ortak vekilinin birleşen 2018/319 Esas sayılı davaya karşı zamanaşımı defi ileri sürdüğü, yine birleşen 2020/205 Esas sayılı dava dosyasının dava tarihinin 17.03.2020 tarihi olduğu, anılan birleşen dava dosyasının dava dilekçesi tebliğ edilmeden birleştirme kararı verildiği, bu dosyanın asıl dava dosyası ile birleştirildiğinin 15.09.2020 tarihli celsede zapta geçtiği, aynı celsededavalılar … ve … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ortak vekilinin birleşen dosyaya karşı zamanaşımı defi ileri sürdüğü anlaşılmaktadır.
Anayasa’nın 141 inci maddesinde vurgulandığı ve 6100 sayılı HMK’nun 297 inci maddesinde de açıklandığı üzere, mahkeme kararları iddia, savunma ve tarafların anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, ihtilaflı konular hakkındaki delillerin tartışılması, ret ve üstün tutulma sebepleri, sabit görülen vakıaların neler olduğu ve bunlardan çıkan sonuçlar ile hukuki sebepler gösterilerek gerekçeli biçimde yazılmalıdır.
Öte yandan zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalabilmesini ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı, alacak hakkını sona erdirmeyip sadece onu “eksik bir borç” haline dönüştürür. Bu itibarla zamanaşımı savunması bir defi olup, ileri sürüldüğünde, şartları gerçekleşmişse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu incelemesi mümkün değildir. 11.01.1940 tarihli 15/70 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nda aynı husus “zamanaşımı defi davanın esası hakkında her türlü muameleye manidir. Bu sorun halledilmeden davanın esası incelenemez.” şeklinde ifade edilmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle somut olayda, davalılar … ve … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ortak vekilinin asıl dava dosyasında yapılan ıslaha, birleşen 2018/319 Esas sayılı davaya ve yine birleşen 2020/205 Esas sayılı davaya karşı zamanaşımı defileri ileri sürmesine karşın mahkemece ileri sürülen bu zamanaşımı defileri hakkında bir değerlendirme yapılmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.
Mahkemece yapılacak iş; İlk Derece Mahkemesi’nce verilen 19.11.2020 tarih ve 2009/193 Esas, 2020/398 Karar sayılı ilk karar ile … Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi’nin 29/03/2021 Tarih, 2021/294 Esas, 2021/778 Karar sayılı kararına karşı davalı gerçek kişi Harun tarafından kanun yoluna başvurulmadığını, bu nedenle davalı …’un temyiz başvurusunun hali hazırda hukuki yarar yokluğundan reddine karar verildiğini dikkate alarak anılan zamanaşımı defilerini yalnızca davalı … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden değerlendirmek ve çıkacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Temyiz eden davalılar vekilinin temyiz isteminin davalı … yönünden hukuki yarar yokluğundan REDDİNE,
2.Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının davalı … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. Yönünden BOZULMASINA,
Bozma sebebine göre davalı … Müh. Isı Sist. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgilisine iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
07.02.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
…