YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/2943
KARAR NO : 2023/3636
KARAR TARİHİ : 04.04.2023

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/159 E., 2020/11 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında Mahkemece görülen iş kazasında vefat eden sigortalının hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminat istemi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacılar ve davalılardan Axa Sigorta AŞ ve Eureko Sigorta A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacılar vekili asıl dosyanın dava dilekçesinde özetle; müvekkilllerinin murisi sigortalı …’ın davalılardan Cihan Medya Dağıtım AŞ firmasının …’de Zaman Gazetesi dağıtım işinde çalışmakta olduğunu, gazete dağıtımına … plakalı motosiklet ile yaptığını, olay tarihi olan 19.01.2013 tarihinde gazete dağıtım işini tamamladıktan sonra çalışmış olduğu şirketin … şubesindeki toplantıya belirtilen motosiklet ile gitmekte iken davalılardan …’in sevk ve idaresindeki … plakalı araç ile çarpması nedeniyle olay yerinde vefat ettiğini, olayın oluş şekli değerlendirildiğinde trafik iş kazası olduğunu, davalı şirketin kazanın iş kazası olduğunu Kırşehir SGK İl Müdürlüğüne bildirdiğini bu yüzden talep edilen tazminatlardan davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, davalı …’ın kazanın oluşmasında tam kusurlu olduğunu, davalılardan … …’un araç maliki işleten olarak sorumlu olduğunu, … plakalı aracın davalı … şirketlerinde sigortalı olduğunu, kaza nedeniyle … 2. Asliye Ceza Mahkemesinde kamu davası açıldığını, …’ın vefat etmesi sonucu eşi olan … Dumlupınar ve küçük çocuklarının maddi ve manevi olarak zarara uğradıklarını, anne ve baba olan davacılar … ve …’nin ise evlatlarını kaybetmeleri nedeniyle maddi ve manevi kayba uğradıklarını vefat edenin kardeşleri olan davacılar Murat ve Sultan’ın ise olay nedeniyle büyük acı yaşadıklarını, belirtilen nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla eş ve çocuklar lehine 1.000,00 TL’şer, anne ve baba lehine 250,00 TL’şer maddi tazminat ile eş lehine 150.000,00 TL, çocukların her biri lehine 75.000,00 TL, anne ile babanın her biri lehine 75.000,00 TL ve kadeşlerin her biri lehine 50.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, davalı … AŞ’nin manevi tazminatlar haricindeki tazminat istemlerinden sorumlu tutulmasını talep etmiş, yargılamanın devamında eşin maddi tazminat istemini 18.905,42 TL’ye artırmıştır.

2.Davacılar vekili bozma kararından sonra açtıkları asıl dava dosyası ile birleşen dosyanın dava dilekçesinde özetle; aynı iş kazası nedeniyle anne lehine 41.330,15 TL, baba lehine 34.506,25 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalılar …, … ile Axa Sigorta A.Ş.’den tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı … cevap dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediğini, kazada tam kusurlu olmadığını, vefat eden işçinin de kusurunun bulunduğunu, dava dilekçesinde belirtildiği gibi davacıların maddi ve manevi zarara uğramadıklarını, açılan davaların reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı … … vekili özetle; müvekkilinin tazminattan sorumlu olmadığından davanın reddini talep etmiştir.

3.Davalı … AŞ cevap dilekçesinde; davacılar tarafından kendilerine haksız olarak husumet yöneltildiğini, davanın husumet nedeniyle reddi gerektiğini, vefat eden …’ın gazete dağıtım görevinde çalışırken iş yerindeki toplantıya katılmak üzere yola çıktığı sırada geçirdiği iş kazasında üçüncü kişinin ağır kusuru bulunduğunu bu nedenle işverenin sorumluluğunun doğmadığını, işverenin yürüttüğü iş ile iş kazası arasında işverenin sorumluluğu açısından illiyet bağının kesildiğini, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin emsal içtihatlarının da bu yönde olduğunu, kazaya karışan üçüncü kişi …’in kazanın meydana gelmesinde tam kusurlu olması nedeniyle illiyet bağının kesildiğini, davalının yasal sorumluluğunu yerine getirerek iş kazasını bildirdiğini, vefat eden işçinin ailesine sorumluluğu bulunmamasına rağmen maddi yardımda bulunduğunu, belirtilen nedenlerle davanın husumet yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davalı … AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle; Sigorta şirketinin … … adına kayıtlı … plakalı araç için 177.654.70 nolu ve 27.12.2012-27.12.2013 vadeli ihtiyari mali mesuliyet sigortasını da karşılayan kasko sigorta poliçesinin bulunduğunu, kaza tarihi itibariyle ihtiyari mali mesuliyet teminat bedelinin maddi manevi ayrımı yapılmaksızın 50.000,00 TL olduğunu, maddi tazminat taleplerinin poliçe kapsamında olmadığını, poliçe ile temin edilen meblağın genel şartların 1 inci ve 11 inci maddelerine göre ödenecek tazminatın her türlü faiz ve avukatlık ücretleri dahil dava masrafları toplamı olarak poliçede belirtilen limitlerle sınırlı olduğunu, aynı aracın karayolları motorlu araçlar zorunlu trafik poliçesi davalılardan Axa Sigorta A.Ş. tarafından yapıldığını, 2918 sayılı Kanun’un 85 inci maddesi uyarınca müvekkili sigorta şirketinin işletenin kanun gereğince sorumlu olduğu hallerde sigortalının kusuru oranında ve teminat limiti dahilinde sorumlu olacağını, ayrıca … Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen 2013/621 soruşturma sayılı dosyasının sonuçlanmasının beklenmesi gerektiğini, öncelikle zorunlu mali mesuliyet sigortacısına başvurulup teminatı aşan kısım için ise ihtiyari mali mesuliyet teminatına başvurunun mümkün olacağını, destekten yoksun kalma tazminatı bakımından davacıların ölen kişi ile ilişkileri yaşları ölüm nedeniyle destekten yoksun kalıp kalmadıkları yoksun kalmışlarsa miktarı uzman bilirkişiye hesap ettirildikten sonra karar verilmesi gerektiğini, tazminatların zenginleşme aracı olarak kullanılamayacağını, SGK tarafından rücuya tabi sermaye değerli aylık bağlanıp bağlanmadığı araştırılmalı bağlanmış ise belirlenecek tazminattan indirilmesi gerektiği manevi tazminat talebinin sigorta poliçesi teminatı dışında olduğundan müvekkilinin bu taleple ilgili sorumluluğunun bulunmadığını, kaza tarihinden itibaren faiz talep edilemeyeceğini, zira müvekkili şirketin temerrüt tarihinden itibaren sorumlu olabileceğini belirterek haksız ve dayanaksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

4. Davalı …Ş. vekili cevap dilekçesinde; … plakalı aracın müvekkili şirkete 27.12.2012/2013 tarihleri arasında … numaralı trafik zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, bu poliçelerden dolayı sorumluluklarının sigortalının kusuru oranında olmak üzere sürekli sakatlık ve ölüm halinde trafik zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesinde kişi başı azami 250.000,00 TL sınırlı olduğunu, bunu bildirmenin davayı kabul anlamına gelmediğini, poliçeden dolayı şirketlerine müracaat edildiğini ve hasar dosyası açıldığını, vefat sonucunda destekten yoksun kalan varisleri için aktüer hesabı yaptırıldığını, bu çerçevede mirasçılara 18.02.2013 tarihinde 128.543,75 TL ödendiğini, müvekkili şirketin üzerine düşen tüm sorumluluğu yerine getirdiğini, yapılacak inceleme sonucunda davalı şirketin sorumluluğunda bir bedel ortaya çıktığı takdirde poliçe limitinin esas alınması gerektiğini, dosyada öncelikle kusur tespiti yaptırılmasını daha sonra hesap bilirkişisinden destekten yoksun kalma tazminat miktarlarının bulunup bulunmadığının hesaplattırılmasını, SGK tarafından rücuya tabi herhangi bir ödemenin veyahut gelir bağlanıp bağlanmadığının öncelikle sorulması gerektiğini, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. BOZMA ÖNCESİ VE BOZMA KARARI
1.Mahkemenin 28.07.2015 tarih ve 2013/80 E.- 2015/352 K. sayılı ilk kararında özetle; dosya kapsamına uygun bulunan kusur raporu ve işverenin sorumluluğuna ilişkin yukarıdaki açıklamalar ve hesap bilirkişisi raporu dikkate alınarak; davacılardan (eş) … Dumlupınar’ın 18.905,42 TL destekten yoksun kalma, davacı (çocuk) Buse Nur Dumlupınar’ın 725,99 TL destekten yoksun kalma zararının bulunduğu, davacı (çocuk) …, (baba) … ve (anne) …’nin maddi zararının bulunmadığı anlaşıldığından davacı …’nün maddi tazminat davasının kabulüne, davacı…’un maddi tazminat davasının kısmen kabulüne, diğer davacıların maddi tazminat davalarının ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiştir. Maddi tazminat davasından davalılar … … plakalı araç sürücüsü olarak, … … aynı aracın işleteni olarak Axa Oyak A.Ş. zorunlu mali mesuliyet sigortacısı, Euroka Sigorta AŞ ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı olarak müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmuştur. Sigorta şirketlerinin sorumluluğu sigorta poliçesi limiti dahilinde sınırlandırılmıştır.

2.Meydana gelen kazada davacılardan …’nün eşi, Buse Nur ve …’in babası, … ve …’nin oğlu, Murat ve Sultan’ın kardeşi sigortalı işçi … vefat etmiştir. Olay nedeniyle davacıların büyük üzüntü ve acı yaşadığı bunun sonucu olarak manevi zarara uğradığı tartışmasızdır. Meydana gelen kazadaki davalı …’ın tam kusuru nedeniyle araç sürücüsü davalı … araç sahibi (işleteni) davalı … …, aracın ihtiyari mali mesuliyet sigortacısı Eureko Sigorta AŞ’nin manevi tazminattan da sigorta poliçesinde sorumlu olması nedeniyle sigorta limiti dahilinde tayin ve takdir edilen manevi tazminatlardan sorumlulukları bulunmaktadır. Bu nedenle müştereken ve müteselsilen sorumluluklarına karar verilmiştir.

3. Davalı …Ş.’den manevi tazminat talebi yoktur. Davalı … AŞ’den manevi tazminat talebi bulunmaktadır ancak işverenin yukarıda açıklandığı şekilde illiyet bağının kesilmesi nedeniyle sorumluluğunun bulunmadığı sonucuna varılarak işverenden istenen manevi tazminatların ayrı ayrı reddine karar verilmiştir. Manevi tazminat miktarları tayin ve takdir olurken olayın oluşu kusur durumu davacılar ve davalıların sosyal ve ekonomik durumları ve Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin diğer kriterleri dikkate alınarak Eş lehine 40.000 TL, çocukların her birine 30.000 TL, anne ve baba lehine 20.000 TL, kardeşlerin her biri 10.000 TL manevi tazminatın davalılardan …, … ile Eureko Sigorta AŞ’den tahsiline karar verilmiştir.

4.Kararın davacılar ve davalılardan …ile … … vekillerince temyiz edilmesi üzerine (Kapatılan) 21.Hukuk Dairesinin 12.12.2018 tarih ve 2017/3934 E.- 2018/9256 K. sayılı ilamında özetle; davalı … …’un tüm, davacılar vekili ile davalı … Sig. A.Ş. vekilinin ise sair temyiz itirazları reddedilerek; Mahkemece, farazi desteğin karine olduğu kabul edilerek, Türk Borçlar Kanunu’nun 50 inci ve 51 inci maddeleri uyarınca, somut olayın özelliğine göre davacı ana ve/veya babanın birbirlerine desteği ile varsa diğer çocuklarından alabilecekleri destek de dikkate alınarak hakkaniyete uygun makul bir maddi tazminata hükmedilmesi, ayrıca tespit edilen zararın öncelikle zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçesi limiti içinde kaldığının anlaşılması karşısında maddi tazminat talebinin ihtiyari mali sorumluluk sigortası poliçesini düzenleyen Eureko Sig. A.Ş. bakımından reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmasının hatalı olduğuna işaretle mahkeme kararı bozulmuştur.

IV. BOZMA SONRASI YARGILAMA SÜRECİ VE KARAR
Bozma kararına uyan Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen son kararda özetle; Yargıtay bozma kararında da hüküm altına alındığı üzere, müteveffa …’ın davacı anne ve babasına maddi destekte bulunmadığı sabit olup, bu durumda farazi olarak yapılacak hesaplamalarda asgari ücretin esas alınması gerektiği maddi tazminat taleplerine ilişkin olarak; davacı … ve …’ın müteveffa oğullarının yaşamı süresince olabileceği, desteğin asgari ücretin %30’u düzeyinde olduğu kabul edilerek 02.10.2019 tarihli (anne lehine 29.106,11 TL, baba lehine 24.329,37 TL’lik maddi tazminat hesabına ilişkin) bilirkişi raporu dikkate alınarak; asıl davada davalı …. karşı açılam maddi ve manevi tazminat istemli davalar ile Davalı …Ş. şirketine karşı açılan maddi tazminat istemli davalarının ayrı ayrı reddine; Asıl Davada Maddi Tazminat istemleri yönünden, eş … lehine 18.905,42 TL, çocuk… lehine 725,99 TL baba … lehine 250,00 TL anne … lehine 250 TL maddi tazminatın davalılar …, … … için kaza tarihi olan 19.01.2013 tarihinden itibaren, davalılar Axa Sigorta AŞ için dava tarihi olan 08.03.2013 tarihinden itibaren (sigorta limitleri dahilinde) işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine, davacı … … maddi tazminat isteminin reddine, Asıl Davada manevi tazminat istemleri yönünden eş … lehine 40.000,00 TL, çocuklar… ve … lehlerine 30.000,00 TL’şer, anne … ve baba … lehine 20.000,00 TL’şer, kardeşler… lehlerine 10.000,00 TL’şer manevi tazminatın davalılar …, … … için kaza tarihi olan 19.01.2013 tarihinden davalı … AŞ için dava tarihi olan 08.03.2013 tarihinden itibaren (sigorta limiti dahilinde) itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, Birleşen Davada baba … lehine 24.079,37 TL, … lehine 28.856,11 TL maddi tazminatın davalılar …, … … için kaza tarihi olan 19.01.2013 tarihinden itibaren, davalılar Axa Oyak AŞ için dava tarihi olan 08.03.2013 tarihinden itibaren ( sigorta limitleri dahilinde) işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalılardan Axa Sigorta AŞ ile Eureko Sigorta A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; hesap bilirkişi raporunda çeşitli pay oranlarına göre hesaplama yapıldığını ancak Mahkemece düşük yüzde üzerinden anne ve baba yönünden maddi tazminat davasının kısmen kabulüne karar verildiğini, anne ve babanın söz konusu ölüm nedeniyle çok mağdur olduklarını, hükmedilen manevi tazminatların az olduğunu, anne ve babanın bir insanın hayatta yaşayabileceği en büyük acı olan evlatlarını kaybetmenin acısını yaşadığını, hayatını kaybeden …’ın müvekkillerinin … de olan tek erkek evlatları olduğunu, içlerinde bulundukları derin ve tarifsiz acı nedeniyle sık sık fenalaşmakta ve sakinleştirici kullanmak durumunda kaldıklarını, davalı işveren Cihan Medya A.Ş. hakkındaki ret kararının hatalı olup diğer davalılar ile beraber tazminatlardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı …Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; SGK tarafından açılan … 2. İş Mahkemesinin 2018/130 esas sayılı dosyasında müvekkili şirketten… için 35.553,97 TL, … için 25.322,49 TL eş … Dumlupınar için 111.898,85 TL’lik gelirin tahsilinin istendiğini, ayrıca sigortalıya yapılan hastane masrafı olarak 86.395,40 TL’nin de müvekkil şirketten tahsil edilmek istendiği gözetilerek iş bu tazminat davasında tüm alacaktan sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, tüm ödemeler ile birlikte bakiye teminat limitinin 15.429,43 TL ile sınırlı olacağının gözetilmediğini, SGK tarafından 5510 sayılı Kanun kapsamında müteveffanın eşi ve çocuklarına bağlanan peşin sermaye değerli ölüm aylığı gelirinin rücuya tabi bir gelir olduğu hususu sabit olup dosyada SGK tarafından gelen müzekkere yanıtlarında davacı eş ve çocuklara ölüm aylığı geliri bağlandığı da izahtan vareste olduğu halde yerel mahkemenin müvekkil sigorta şirketinin teminat limitlerinin SGK rücu durumu da gözeterek hüküm kurması gerekirken bu hususu tamamen göz ardı etmesinin hatalı olduğunu, Müteveffanın kaza esnasında koruyucu kıyafet ve kask önlemlerini almadığından hesaplanan tazminattan müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, tazminata dava tarihinden faiz işletilmesi gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı …Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkil şirket nezdinde tanzim edilen 17765470 no’lu ihtiyari mali mesuliyet teminatını içeren kasko poliçesinde manevi tazminat teminatı bulunmadığını, poliçede manevi teminat olmamasına rağmen bu tazminat bakımından sorumlu tutulması usule ve yasaya açıkça aykırı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasında vefat eden sigortalının hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminat istemlerine hak kazanıp kazanamadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı HMK Geçici 3/2 nci maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nun 427 ilâ 444 üncü maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanun’un 51, 52, 53, 55, 56, 114 ve 417 nci maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanun’un 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanun’un maddeleridir.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun’un 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı özellikle davacı anne ve baba lehlerine hükmedilen maddi tazminatın bozma kararına uygun olarak belirlendiği, davalı … şirketleri temyiz itirazlarının bir kısmının önceki temyiz incelemesi kapsamında karşılandığı bir kısmının ise reddedildiği, davalı … şirketlerinin teminat limitlerini aşar miktarda bir tazminatla sorumlu tutulmadıkları anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacılar ve davalılardan Axa Sigorta A.Ş. ve Eureko Sigorta A.Ş. vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgililere yükletilmesine,Fazla yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı verene Mahkemeye gönderilmesine,04.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.