YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/4041
KARAR NO : 2021/14215
KARAR TARİHİ : 15.11.2021
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
No : 2020/2593-2020/3174
İlk Derece
Mahkemesi : … 2. İş Mahkemesi
Dava, Kurum işleminin iptaliyle iptal edilen sigortalılık sürelerinin fiili ve gerçek olduğunun ve yaşlılık aylığının yeniden bağlanması gerektiğinin tespiti istemlerine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 01.03.2013 – 08.04.2015 tarihleri arasında 1108979.07 sicil numaralı işyerindeki hizmetinin fiili ve gerçek olduğunun tespitiyle bağlanan yaşlılık aylığının iptali ve ödenen aylıkların iadesine ilişkin kurum işleminin iptali, yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II- CEVAP
Davalı Kurum vekili haksız ve yersiz açılan yasal dayanaktan yoksun olan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III- MAHKEME KARARI
A- İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Dvacının dava dilekçesinde talep ettiği sürelerde sigortalılığının belirlenemediği, borcun tahakkuku yönünden de kurum işlemlerinde yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçeleriyle;
“Davanın reddine” karar verilmiştir.
B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
“Dosya kapsamı, delil durumu itibariyle, … 2. İş Mahkemesi 2015/338 Esas 2020/87 Karar sayılı kararında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi bakımından usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Mahkemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine” karar verilmiştir.
TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ
Davacı vekili, davacının çalışmalarının gerçek olduğu, şirketin adresini değiştirmesi ve bunu beyan etmemesi üzerine adreste bulunamamasının külfetinin kendilerine yüklenemeyeceği, şirket müdürünün çalışmayı doğruladığı, ispat yükü kendilerinde olmamasına rağmen bir kısım deliller ibraz ettikleri, mahkemece eksik araştırma ve incelemeyle karar verildiği gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmiştir.
IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME
Davacı, fiili olmadığı gerekçesiyle iptal edilen hizmetlerinin fiili ve gerçek olduğunun tespitini talep etmiş olup, bu tür davalar hizmet tespiti talebini de içerdiğinden hizmet tespiti davalarında uygulanan yasa ve usullere göre araştırma ve inceleme yapılması gerekir.
Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re’sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.
Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
Kurum denetmen raporuna istinaden davacının 29.08.2012 – 10.10.2012 tarihleri arasındaki hizmetleri iptal edilmiş ve İlk Derece Mahkemesince de delil toplanarak yargılama yapılmış ve davanın reddine karar verilmişse de verilen karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.
Hizmet tespiti davalarının kamusal yönü dikkate alınarak taraflar tarafından bildirilen delillerle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma ilkesi gereğince gerekli araştırma ve incelemeler yapılmalıdır.
Mahkemece, öncelikle davacıya çalışma yeri, şekli, biçimi, süresi açıklattırılmalı, inşaatlarda hangi işveren yanında hangi faaliyet alanında hangi işte çalıştığı sorulmalı, davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan, aynı işyerinde çalıştıkları belirlenen bordro tanıkları resen belirlenerek kanaat oluşturmaya yetecek kadarı dinlenmeli, çalışılan işyeri başka bir işverene aitse bu işverene de yöntemince husumet yöneltilip savunma ve dilleri sorulmalı, fiili çalışma olgusu hiçbir kuşkuya ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenip elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı kaldırılarak ilk derece mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.
SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle, … Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1. maddesi gereği kaldırılarak, ilk derece mahkemesi kararının BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemesine, dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 15.11.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.