YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/4999
KARAR NO : 2021/14610
KARAR TARİHİ : 22.11.2021

Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesi

Dava sigorta primine esas kazançların tespiti istemine ilişkin olup, İlk Derece Mahkemesince hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul kısmen reddine dair verilen karara karşı tüm taraflarca istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı ile davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı … Büyükelçiliğinde şoför olarak çalıştığını, ancak sigorta primine esas kazançlarının gerçek ücretlerinden düşük olarak kuruma bildirildiğini, bu nedenle yaşlılık aylığının düşük bağlandığını, sigorta primine esas kazançlarının gerçek ücretleri üzerinden tespitini talep ve dava etmiştir.
II- CEVAP:
Davalılar davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.
III- MAHKEME KARARI:
A- İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
“Davanın kısmen kabulü ile,
Davacının 1989 yılı 1.dönem prime esas kazancının 605.001,00 TL,
1989/2.dönem prime esas kazancının 1.446.514,70 TL
1989/3.dönem prime esas kazancının 1.553.250,90 TL
1990/1.dönem prime esas kazancının 2.607.435,90 TL
1990/2.dönem prime esas kazancının 2.838.801,60 TL
1990/3.dönem prime esas kazancının 2.996.973,00 TL
1991/1.dönem prime esas kazancının 4.035.141,00 TL
1995/1.dönem prime esas kazancının 98.994.636,00 TL
1995/2.dönem prime esas kazancının 106.130.544,00 TL
1995/3.dönem prime esas kazancının 123.822.072,00 TL
1996/1.dönem prime esas kazancının 158.790.816,00 TL
1996/2.dönem prime esas kazancının 242.403.487,50 TL
1996/3.dönem prime esas kazancının 294.854.801,70 TL
1997/1.dönem prime esas kazancının 393.558.045,30 TL
1997/2.dönem prime esas kazancının 483.014.882,70 TL
1997/3.dönem prime esas kazancının 593.604.563,40 TL
1998/1.dönem prime esas kazancının 739.963.179,90 TL
1998/2.dönem prime esas kazancının 852.320.628,90 TL
1998/3.dönem prime esas kazancının 933.352.713,00 TL
1999/1.dönem prime esas kazancının 1.132.720.394,40 TL
1999/2.dönem prime esas kazancının 1.348.756.960,50 TL
1999/3.dönem prime esas kazancının 1.569.954.773,70 TL
2000/1.dönem prime esas kazancının 1.846.849.758,30 TL
2000/2.dönem prime esas kazancının 2.026.549.084,50 TL
2000/3.dönem prime esas kazancının 2.206.915.967,10 TL
2001/1.dönem prime esas kazancının 3.008.591.888,40 TL
2006/6. Ay prime esas kazancının 1431,00 YTL
2006/7. Ay prime esas kazancının 1395,00 YTL
2006/8. Ay prime esas kazancının 1314,00 YTL
2006/9. Ay prime esas kazancının 1323,00 YTL
2006/10. Ay prime esas kazancının 1332,00 YTL
2006/11. Ay prime esas kazancının 1305,00 YTL
2006/12. Ay prime esas kazancının 1329,90 YTL
2007/1. Ay prime esas kazancının 1320,60 YTL
2007/2. Ay prime esas kazancının 1292,70 YTL
2007/3. Ay prime esas kazancının 1302,00 YTL
2007/4. Ay prime esas kazancının 1264,80 YTL
2007/5. Ay prime esas kazancının 1236,90 YTL
2007/6. Ay prime esas kazancının 1227,60 YTL
2007/7. Ay prime esas kazancının 1414,40 YTL
2007/8. Ay prime esas kazancının 1447,55 YTL
2007/9. Ay prime esas kazancının 1392,30 YTL
2007/10. Ay prime esas kazancının 1326,00 YTL
2007/11. Ay prime esas kazancının 1303,90 YTL
2007/12. Ay prime esas kazancının 1292,85 YTL
2008/1. Ay prime esas kazancının 1292,85 YTL
2008/2. Ay prime esas kazancının 1314,95 YTL
2008/3. Ay prime esas kazancının 1359,15 YTL olduğunun tespitine,
Davacının yaşlılık aylığının tespit edilen prime esas kazançlar üzerinden yeniden hesaplanması gerektiğinin tespiti ile farkın davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitine” karar verilmiştir.

B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
“Taraf vekillerinin istinaf başvurularının HMK’nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine” karar verilmiştir.
TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davacı vekili, sosyal tazminat bedeli adı altında her ay ödenen %7’lik miktarın da sigorta primine esas kazanca dahil edilmesi gerektiği, diğer dönemler bakımından da davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği, davalı Kurum vekili, zamanaşımı def’i ile birlikte davacının çalıştığı yerin… toprağı olup … ile aramızda sosyal güvenlik sözleşmesinin bulunmadığı, 82. madde kapsamında yapılan hesaplama ve kabulün usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmişlerdir.
IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
1- Davalı Kurum vekilinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bent dışındaki tüm temyiz itirazlarının reddine.
2- … Büyükelçiliğince mahkemeye hitaben yazılan cevap ve yazı içerikleri gözetilerek, işçinin ücretine ek olarak ödenen %7’lik farkın … sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklı olup çalışanların sigorta primlerini kendileri ödemeleri karşılığında çalışanlara ödendiği, çalışanların seçimlik haklarını kullanarak bu %7’lik farkı nakdi olarak aldıkları, Türkiye sosyal güvenlik sistemine kayıtlı olarak çalışması halinde bu farkı alamayacağının kabulüyle, davacının ücretine ilave olarak nakden ödendiği anlaşılan %7’lik fark dışlanarak davacının bankaya yatan ücretleri üzerinden hesaplama yapılarak davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağı, sigortalı ve işverenin Sosyal Güvenlik Kurumuna ödeyecekleri primlerin matrahını teşkil eden sigortalı kazançlarının nelerden ibaret olduğu ve istisnalarını gösteren (mülga) 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 77/I. maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 80. maddesidir.
a-)Mülga 506 sayılı Kanun dönemi açısından;
Mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 4958 sayılı Kanunun 36. maddesi ile değişik 77. maddesi olup, anılan maddede; “Sigortalılarla işverenlerin bir ay için ödeyecekleri primlerin hesabında:
a)Sigortalıların o ay için hak ettikleri ücretlerin,
b)Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan sigortalılara o ay içinde ödenenlerin,
c)İdare veya kaza mercilerince verilen karar gereğince (a) ve (b) fıkralarında yazılı kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.
Şu kadar ki, ölüm, doğum ve evlenme yardımları, yolluklar, kıdem, ihbar ve kasa tazminatları, aynî yardımlar ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak kazançların aylık tutarının tespitinde nazara alınmaz. Bunların dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa yapılsın tüm ödemeler prime tabi tutulur…” denilmektedir. “Bunların dışında her ne ad altında ödeme yapılırsa yapılsın tüm ödemeler prime tabi tutulur” bölümü, 4958 sayılı Kanun ile anılan maddenin ikinci fıkrasına son cümle olarak eklenmiştir.
Görüldüğü gibi, anılan madde hükmünde hangi kazançların prim hesabına esas alınamayacağı sayma yöntemiyle belirlenmiş olup, Türk pozitif hukukunda egemen olan kurala göre, ayrık hükümler genişletici değil, daraltıcı yoruma tabidirler ve anılan kural, 23.05.1960 tarihli 11/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulanmıştır.
Yasa gereğince, maddenin 2. fıkrasındaki istisnalara girmemesi koşuluyla hizmet akdi karşılığı elde edilen her türlü gelirden sigorta primi kesilmesi söz konusu olmaktadır.
506 sayılı Kanunda ücretin tanımı yapılmamıştır. Fakat m.77/I-a’da sözü edilen “ücretler” kavramı içine asıl ücretle birlikte, fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri gibi ücretlerinde girdiği kabul olunmaktadır. Bu ücretlerin sigortalıya fiilen ödenmesi şart olmayıp, onun adına o ay için tahakkuk ettirilmiş olması prime esas kazanca dahil edilmesi için yeterlidir.
Asıl ücretin eki niteliğinde bulunan prim ve ikramiyeler, prime esas kazançlar olarak brüt tutarları üzerinden ödendikleri aylar itibariyle prime esas tutulur. Bunların tahakkuk etmiş olması prime esas tutulmaları için yeterli olmamakta, ödenmiş olması da aranmaktadır (m.77/I-b).
b-)5510 sayılı Kanun dönemi açısından;
5510 sayılı Kanunun 80/1. maddesinde de;
“4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.
a) Prime esas kazançların hesabında;
1) Hak edilen ücretlerin,
2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,
3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.
b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.
c) (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz
d) Ücretler hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulur. Diğer ödemeler ise öncelikle ödendiği ayın kazancına dahil edilir ve ücret dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ayı geçmemek üzere üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilâve edilir. Toplu iş sözleşmelerine tabi işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen kararlara istinaden, sonradan ödenen ücret dışındaki ödemelerin hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda, 82 nci madde hükmü de nazara alınmak suretiyle prime esas kazancın tabi olduğu en son ayın kazancına dahil edilir. Bu durumlarda sigorta primlerinin, yukarıda belirtilen mercilerin kararlarının kesinleşme tarihini izleyen ayın sonuna kadar ödenmesi halinde, gecikme cezası ve gecikme zammı alınmaz ve 102 nci madde hükümleri uygulanmaz.”
Yukarıdaki yasal düzenleme ve açıklamalar ışığında dava değerlendirildiğinde, davacıya her ay ücretine ileveten nakden ödenen %7’lik sosyal tazminat bedeli adı altındaki ödemelerin de sigorta primine esas kazançlara dahil edilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine dair karar kaldırılarak ilk derece mahkemesince verilen hüküm hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ : … Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1. maddesi gereğince kaldırılarak, ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, dosyanın ilk derece mahkemesine, karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22.11.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.