YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/510
KARAR NO : 2021/16864
KARAR TARİHİ : 29.12.2021

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesi

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalılar vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesince verilen kararın, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili; davacının, 01/08/2007 – 22/06/2012 tarihleri arasında tam süreli ve düzenli olarak … Araştırma ve Tanıtım Hizmetleri Ltd. Şti. ve devamında … Araştırma ve Tanıtım Hizmetleri A.Ş.’de çalıştığını, bu iki şirketin birbirinin devamı niteliğinde olduğunu, son aldığı net ücretin 1300 TL olduğunu belirterek davacının, 01/08/2007 tarihinden 22/06/2012 tarihine kadar davalı işverenler nezdinde tam süreli ve düzenli olarak çalıştığının tespitini istemiştir.
II-CEVAP
Davalı … Araştırma ve Tanıtım Hizmetleri Dış Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacının SGK kayıtlarında görünen değişik tarihler arasında stand hostesi olarak çalıştığını, haftada iki gün toplam onbeş saat kısmi süreli olarak çalıştığını beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; yetki itirazlarının olduğunu, işverenler arasında organik bağ olduğunun tespitinin gerektiğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.
Tasfiye edilen … Araştırma ve Tanıtım Hizmetleri Ltd. Şti. adına tasfiye memuru … vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının SGK kayıtlarında görünen değişik tarihler arasında stand hostesi olarak çalıştığını, haftada iki gün toplam onbeş saat kısmi süreli olarak çalıştığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece, davanın kabulüne davacının 2007/9 ayında 21 gün günlük 19,50 TL, 2007/10 ayında 30 gün günlük 19,50 TL, 2007/12 ayında 10 gün günlük 19,50 TL, 2008/1 ayında 30 gün günlük 20,28 TL, 2008/2 ayında 26 gün günlük 20,28 TL, 2008/3 ayında 30 gün günlük 20,28 TL, 2008/4 ayında 30 gün günlük 20,28 TL, 2008/5 ayında 30 gün günlük 20,28 TL, 2008/6 ayında 22 gün günlük 20,28 TL, 2008/7 ayında 22 gün günlük 21,29 TL, 2008/8 ayında 28 gün günlük 21,29 TL, 2008/9 ayında 24 gün günlük 21,29 TL, 2008/10 ayında 9 gün günlük 21,29 TL ücretle davalılardan … Araştırma Tanıtım Hizmetleri Ltd. Şti işyerinde çalıştığının tespitine,
2-2008/10 ayında 19 gün günlük 21,29 TL, 2008/11 ayında 28 gün günlük 21,29 TL, 2008/12 ayında 28 gün günlük 21,29 TL, 2009/1 ayında 30 gün günlük 22,20 TL, 2009/2 ayında 26 gün günlük 22,20 TL, 2009/3 ayında 22 gün günlük 22,20 TL, 2009/4 ayında 27 gün günlük 22,20 TL, 2009/5 ayında 29 gün günlük 22,20 TL, 2009/6 ayında 22 gün günlük 22,20 TL, 2009/7 ayında 23 gün günlük 23,10 TL, 2009/8 ayında 20 gün günlük 23,10 TL, 2009/9 ayında 24 gün günlük 23,10 TL, 2009/10 ayında 21 gün günlük 23,10 TL, 2009/11 ayında 19 gün günlük 23,10 TL, 2009/12 ayında 21 gün günlük 23,10 TL, 2010/1 ayında 28 gün günlük 24,30 TL, 2010/2 ayında 19 gün günlük 24,30 TL, 2010/3 ayında 22 gün günlük 24,30 TL, 2010/4 ayında 18 gün günlük 24,30 TL, 2010/5 ayında 3 gün günlük 24,30 TL, 2010/9 ayında 15 gün günlük 25,35 TL, 2010/10 ayında 20 gün günlük 25,35 TL, 2010/11 ayında 21 gün günlük 25,35 TL, 2010/12 ayında 20 gün günlük 25,35 TL, 2011/1 ayında 22 gün günlük 26,55 TL, 2011/2 ayında 26 gün günlük 26,55 TL, 2011/3 ayında 20 gün günlük 26,55 TL, 2011/4 ayında 28 gün günlük 26,55 TL, 2011/5 ayında 26 gün günlük 26,55 TL, 2011/6 ayında 10 gün günlük 26,55 TL, 2011/7 ayında 15 gün günlük 27,90 TL, 2011/8 ayında 24 gün günlük 27,90 TL, 2011/9 ayında 13 gün günlük 27,90 TL, 2011/10 ayında 7 gün günlük 27,90 TL, 2011/11 ayında 17 gün günlük 27,90 TL, 2011/12 ayında 25 gün günlük 27,90 TL, 2012/1 ayında 4 gün günlük 29,55 TL, 2012/2 ayında 9 gün günlük 29,55 TL, 2012/3 ayında 21 gün günlük 29,55 TL, 2012/4 ayında 9 gün günlük 29,55 TL ücretle davalılardan … Araştırma ve Tanıtım Hiz. Dış Ticaret A.Ş. işverenliği nezdinde çalıştığının tespitine,karar verilmiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI:
… 16. İş Mahkemesi’nin 19/11/2019 tarihli, 2018/240 Esas – 2019/658 Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davalı Kurum vekili ile davalı şirketler vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Yasanın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davalı Kurum vekili; eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek,
Davalı işverenler vekili; eksik inceleme ile karar verildiğini, davacının çalıştığın sürelerin Kuruma bildirildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanunun 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.
İnceleme konusu davada, davacının hizmet cetvelinde; 08.09.2007-25.02.2008 ile 20.06.2008-10.10.2008 tarihleri arasında davalı tasfiye olan …nde, 08.10.2008-05.05.2010, 06.05.2010-05.09.2010 ve 18.09.2010-09.04.2012 tarihleri arasında ise; davalı … Araştırma ve Tanıtım Hizmetleri AŞ’den kısmi bildirimler bulunmakta olup davacı tanıkları, davacının süpervizör olarak tam zamanlı çalıştığını, davalı işverenler ve davalı tanıkları ise, davacının, stand hostesi olarak çağrı üzerine çalıştığını beyan etmişlerdir. Mahkeme ise, kısmi çalışma ile ilgili davalı işverenlerin bir belge sunamaması ve davacı tanık beyanları doğrultusunda, talep dönemi eksik süreler tama iblağ edilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm tesis edilmiştir.
Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme, hüküm kurmaya yeterli ve elverişli görünmemektedir.
Somut davada öncelikle mahkemece davacının talebi somutlaştırılmalı, tanık beyanları arasındaki belirsizlikler ve çelişkiler giderilmeli, davacıya, hangi dönemde, hangi sürelerde, ne iş yaptığı, görevi ve çalışmasının niteliği açıklattırılmalıdır. Mahkemece, re’sen araştırma ilkesi ışığında; öncelikle belirtilen dönem kapsamında davacının çalıştığı iş yerindeki bordrolu tanıklar ile komşu işyeri tanıkları re’sen belirlenerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı; davacıya yapılan ödemelere ait kayıtlar ile çalışmaya ilişkin belgeler araştırılmalı ve varsa dosyaya getirtilmeli, davacının çalışmasının tam süreli mi, kısmi süreli mi, olduğu açıklığa kavuşturulmak suretiyle davacının çalışma süresi belirlenmeli, tanıkların hizmet cetvelleri dosya içine alınmalı, belirlenmesi halinde komşu işyerinin/işyerlerinin vergi ve Kurum kayıtları getirtilmeli ve elde edilecek sonuca göre davcının, çalışmasının şekli ve kapsamı, sürekli çalışıp çalışmadığı, taraflar arasındaki ilişkinin niteliği tereddütsüz belirlenerek, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip, varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilerek, … Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi … Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde ilgilisine iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 29.12.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.