Yargıtay Kararı 10. Hukuk Dairesi 2021/6731 E. 2021/14805 K. 24.11.2021 T.

YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/6731
KARAR NO : 2021/14805
KARAR TARİHİ : 24.11.2021

Bölge Adliye
Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalılar vekilleri tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesince verilen kararın, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM:
Davacı vekili, davacının ... tarihleri arasında davalı şirketin ....'de bulunan işyerlerinde mutfak işlerinde çalıştığını, gece saat 03.00'da işe başlayıp akşam 20.00-21.00 kadar çalıştığını, cumartesi pazar günleri de yemeklerin hazırlanmasına yardım ettiğini, bulaşıkları yıkamakla görevli olduğunu belirterek ... tarihleri arasında hizmetin tespitini talep etmiştir.
II- CEVAP:
Davalı Kurum vekili, davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, çalışma iddiasının yöntemince kanıtlanması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı şirket vekili, davacının eşi ...'nin şirket çalışanı iken onu ziyarete gelip gittiğini,sigortasız kimsenin çalıştırılmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III- MAHKEME KARARI:
A- İLK DERECE MAHKEME KARARI:
İlk derece mahkemesince; 1-Davanın kısmen kabulü ile davacının davalı işyerinde;
... tarihleri arasında 42 gün 16,29 TL günlük asgari ücret,
... tarihleri arasında 360 gün 17,70 TL günlük asgari ücret,
... tarihleri arasında 180 gün 18,75 TL günlük asgari ücret,
.... tarihleri arasında 180 gün 19,50 TL günlük asgari ücret,
... tarihleri arasında 180 gün 20,28 TL günlük asgari ücret,
... tarihleri arasında 180 gün 21,29 TL günlük asgari ücret,
... tarihleri arasında 180 gün 22,20 TL günlük asgari ücret,
.... tarihleri arasında 180 gün 23,10 TL günlük asgari ücret,
... tarihleri arasında 159 gün 24,30 TL günlük asgari ücret ile çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekili, davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, çalışmanın yöntemince kanıtlanmadığını, 6552 sayılı yasa gereğince kurum aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı şirket vekili, davacının eşinin firma yemekhanesinde çalışmakta iken yemekhanenin bulunduğu apartmanın üst katından daire kiralayıp oturduklarını,, davacının ara sıra eşinin yetişemediği yada olmadığı anlarda mal kabulüne ve diğer işlerine yardımcı olmak için bir iki irsaliyeye imza atmasının çalışan olduğunu ispata yeterli olmadığını, eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile karar verildiğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Bölge Adliye Mahkemesince; ... İş Mahkemesi'nin ... tarihli, ...Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davalı Kurum vekili ile davalı şirket vekilinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı Yasa'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davalılar vekilleri istinaf dilekçelerinde öne sürdükleri hususlarla temyiz konun yoluna başvurmuşlardır.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
Dava, 506 sayılı Kanunun 79/10. (5510 sayılı Kanun’un m. 86/9.) maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”
Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.
Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.
Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
Yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular ışığında, dosya kapsamından tanık beyanlarına dayanılarak, özellikle dava dışı Muti Gıda Firması tarafından gönderilen irsaliyelerde anılan şirket çalışanı ...’ın işe giriş tarihi esas alınarak davacının işe başladığı tarihi belirlenmiş ise de, bu tanığın beyanı ile ibraz edilen irsaliye tarihlerinin tam olarak uyumlu olmadığı, mahkemece yapılan araştırmanın hüküm kurmaya yeterli olmadığı anlaşılmakla, dosyaya ibraz edilen sevk irsaliyeleri, fatura, makbuz gibi belgelerde ismi yer alan kişi veya kişiler tespit edilerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, mal teslimi yapan diğer şirketlerden 2004/9-2007/4 arasındaki irsaliyelerin mekabuzların ve ilgili belgelerin celbedilmesi, gerekirse bilirkişiye yetki verilerek, bu işyerlerinde işyeri kayıtları üzerinde inceleme yaptırılarak, davacının teslim aldığı ürünlerle ilgili irsaliyelerin ve tarihlerinin tespitinin yapılmak suretiyle iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, işyerinde davacı tarafından ne süre ile ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliğine göre eylemli çalışmanın var olup olmadığı, sürekli veya kesintili olup olmadığı, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller ve tanık beyanları bu hususlar ile birlikte değerlendirilip takdir edilerek, çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ : ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak, temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, ... gününde oybirliğiyle karar verildi.