YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2021/699
KARAR NO : 2021/12346
KARAR TARİHİ : 18.10.2021

Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesi

Dava, kurumca iptal edilen hizmet sürelerinin fiili ve gerçek olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi …. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 1998 yılında davalı kooperatifin çay ve yemek işlerinde çalıştığı, ancak kurum tarafından fiili olmadığı gerekçesiyle 1998/8-12. aylar arasındaki hizmetlerinin iptal edildiği, davacının çalışmalarının fiili ve gerçek olduğunun tespitiyle yeniden hizmet cetveline işlenmesi gerektiğini talep ve dava etmiştir.
II- CEVAP
Davalı Kurum vekili davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III- MAHKEME KARARI
A- İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
“Davanın kabulü ile davacının 22/08/1998 ile 31/12/1998 tarihleri arasında … Evler Konut Yapı Kooperatifi unvanlı 10441118.006 sicil sayılı işyerinde 506 sayılı Yasaya tabi olarak 1998/08 ayında 9 güne karşılık 18.932.499,00 TL (eski para), 1998/09 ayında 30 güne karşılık 63.108.330,00 TL (eski para), 1998/10 ayında 30 güne karşılık 70.098.150,00 TL (eski para), 1998/11 ayında 30 güne karşılık 70.098.750,00 TL (eski para), 1998/12 ayında 30 güne karşılık 70.098.750,00 TL (eski para) prime esas kazançla çalıştığının tespitine” karar verilmiştir.
B- BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
“Davalı kurum vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine” karar verilmiştir.
TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ
Davalı Kurum vekili; mahkemece eksik araştırma ve incelemeyle karar verildiği, kurum işleminin usul ve yasalara uygun olduğu gerekçeleriyle kararın bozulmasını talep etmiştir.
IV- İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME
Davacı, fiili olmadığı gerekçesiyle iptal edilen 1998/8-12. aylar arasındaki hizmetlerinin fiili ve gerçek olduğunun tespitini talep etmiş olup, bu tür davalar hizmet tespiti talebini de içerdiğinden hizmet tespiti davalarında uygulanan yasa ve usullere göre araştırma ve inceleme yapılması gerekir.
Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re’sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.
Tanık beyanları değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça bordrolu, komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar da dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
Dosyada mübrez kurum denetmen raporuna göre; davalı koperatife ait inşaatta çalışan bir kısım işçilerin bildirimlerinin büro işkolundan yapıldığının anlaşılması üzerine bu hizmetlerinin inşaat işkolundan gösterilmesi gerektiği, davacının ise bu işyerinde gerçekte hiç çalışmadığının tespiti üzerine davacının davalı kooperatife ait büro işkolundan yapılan 1998/8–12. aylardaki hizmetlerinin iptal edildiği anlaşılmaktadır. Kurum denetmenine ifade veren kooperatif yöneticileri … ve …, davacıyı tanımadıklarını, zaten kooperatifte çay, yemek, temizlik gibi yapılacak bir işin olmadığını, muhtemelen muhasebecinin kendilerinden habersiz davacı adına kooperatif üzerinden bildirimlerini yaptığını beyan etmişlerdir.
Bunun üzerine davacı adına davalı kooperatif üzerinden yapılan 22.08.10998 – 31.12.1998 tarihleri arasındaki hizmetler kurumca iptal edilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince davacı tarafından bildirilen …tanık olarak dinlenerek başka bir araştırma yapılmaksızın karar verilmiş olması eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.
Hizmet tespiti davalarının kamusal yönü dikkate alınarak taraflar tarafından bildirilen delillerle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma ilkesi gereğince gerekli araştırma ve incelemeler yapılmalıdır.
Mahkemece, kurum denetmenine beyan veren ve mahkemede tanık olarak dinlenen … celp edilerek beyanları arasındaki çelişkiler giderilmeli, denetmenin beyanına başvurduğu kooperatif yöneticisi … resen tanık olarak dinlenmeli, davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan, inşaat işkolunda çalıştıkları belirlenen bordro tanıkları resen belirlenerek kanaat oluşturmaya yetecek kadarı dinlenmeli, işyerinin kooperatif olduğu gözetilerek kooperatif kayıtları üzerinde inceleme yapılarak davacıya yapılan ücret ödemeleri araştırılmalı, davacının ücretinin ne şekilde ödendiği belirlenmeli, davacının fiili çalışma olgusu hiçbir kuşkuya ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenip elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi …Hukuk Dairesinin istinaf isteminin esastan reddine dair kararı kaldırılarak ilk derece mahkemesince verilen karar bozulmalıdır.
SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle, … Bölge Adliye Mahkemesi …Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak, ilk derece mahkemesi kararının BOZULMASINA, karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemesine, dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 18.10.2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.