YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/10392
KARAR NO : 2022/12917
KARAR TARİHİ : 24.10.2022
Bölge Adliye
Mahkemesi : … Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
No :
Dava, davacının Kurumca iptal edilen sigortalı çalışmalarının gerçek ve fiili olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, … Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
… Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili, davacının , 22.01.2018 tarihli denetim raporuna istinaden iptal edilen 2002 Mayıs ile 2009 Ekim arasındaki çalışmalarının fiili olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II-CEVAP
Davalı Kurum vekili, … isimli işyerine ilişkin Kurum denetmenlerince hazırlanan rapora göre, işyerinin sahte işyeri olduğu belirlendiğinden, tüm sigorta bildirimlerinin iptal edilmesi gerektiğinin tespit edildiğini belirterek, davanın reddini talep etmiştir.
Davalı … cevap dilekçesi sunmamıştır.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece, işyerinin sahte işyeri olduğu, davacının böyle bir işyerinde hizmet akdine dayalı çalışmasının bulunmadığı kanaatine ulaşıldığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Bölge Adliye Mahkemesince, davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Yasa’nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davacı vekili, işyerinin gerçek bir işyeri olduğunu, davacının çalışmasının fiili olduğunu,mahkemece yeterli araştırma yapılmadan karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Yasa’nın 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.
Eldeki davada, davacının 25.05.2002 ile 30.10.2009 tarihleri arasında … işyerinden bildirilen çalışmalarının 22.01.2018 tarihli denetim raporuna dayalı olarak iptal edildiği anlaşılmaktadır.
Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş ise deverilen karar eksik incelemeye dayalıdır.
Dosyada bulunan vergi dairesi kayıtlarında ,davacının çalıştığını iddia ettiği işyerinin 01.05.2002 tarihinden itibaren ………… marifetiyle işyerine yukarıda belirtilen dönemlerde komşu olan diğer işyerlerinde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri ile ,komşu bina sakinleri araştırılıp tespit edilerek tanık olarak beyanlarına başvurulmalı, her iki adreste de 2002-2009 yılları arasında elektrik,su,telefon,doğalgaz aboneliklerinin kim adına olduğu araştırılmalı, … yöneticisinden uyuşmazlığa konu dönemde işyerinin faaliyet gösterdiği büronun aidat ödemelerinin kim tarafından yapıldığı sorulmalı, vergi dairesi kayıtları,işverence bildirilen kar ve zarar ile KDV matrahları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılarak belirtilen tarih aralığında işyerinin faal olup olmadığı bu yönden araştırılmalı, denetim raporunda müfettiş tarafından ifadesi alınan kişilerden sadece Halit Sinecikli’nin mahkemece dinlendiği anlaşıldığından, diğerlerinin de davacının çalışması ve işyerinin fiili olup olmadığı ile ilgili beyanları alınmalı, davalı …’in de bu yönde beyanı alınarak vergi dairesi kayıtları altındaki imzaların kendisine ait olup olmadığı açıklattırılmalı, davacı tanıkları tarafından … adresindeki büro işyeri dışında bir de depo olduğu, depoda mercimek,fasulye gibi ürünlerin paketlenerek dağıtımının yapıldığı ifade edildiğinden, tanık beyanlarında belirtilen hususlar somutlaştırılmalı, fiilen çalışılan bir depo işyeri olup olmadığı araştırılmalı, çalışmanın fiili olup olmadığı hususu, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; kurum işleminin yerinde olup olmadığı belirlenmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve … Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: … Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, 24.10.2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.