YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/11195
KARAR NO : 2023/4185
KARAR TARİHİ : 12.04.2023
MAHKEMESİ : … Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/92 E., 2022/1621 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : … 19. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/8 E., 2021/546 K.
Taraflar arasındaki tespit ve alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvrunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili; davacılar murisinin Yapı ve Kredi Bankası’nda çalıştığı dönemde malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası prim kesintisinin yüksek orandan yapıldığından fazladan yapılan kesintilerin öncelikle yaşlılık aylığına intibakının yapılmasını, intibak sonucu eksik ödemeden kaynaklanan emekli maaşı farklarının geçmişe dönük faiziyle birlikte ödenmesini, intibakın mümkün olmaması halinde fazladan yapılan kesintilerin faiziyle birlikte ödenmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili; Yapı ve Kredi Bankası A.Ş Mensupları Yardım ve Emekli Sandığı Vakfı tarafından hiçbir dönemde mensuplarından %14 oranının üzerinde prim kesilmediğini ve 506 ve 5510 sayılı Kanun hükümleri uyarınca gerekli prim kesintilerinin yapıldığını, önceleri çalışandan alınan %14’lük primin tamamının malullük, yaşlılık, ölüm sigortası primi başlığı altında toplandığını, bu dönemde sandığın genel sağlık sigortası harcamasının Sandığın aktüeryal olarak açık vermemesi ve sigorta yardımlarını yapma konusunda zafiyet yaşanmaması nedeniyle Yapı ve Kredi Bankası A.Ş tarafından karşılandığını, müvekkili Vakıf işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk derece mahkemesi tarafından; davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
Davacılar vekili; davalı Vakfın malullük, ölüm ve yaşlılık sigortası primini yüksek aldığını, haksız kazanç sağladığını, mahkeme gerekçesinin yerinde olmadığını, Vakıflar Genel Müdürlüğü Denetim Raporu ile bu durumun ortaya çıktığı, zaman aşımı olmaması gerektiği aksi durumda ilgili Denetim Raporundan itibaren başlaması gerektiğini belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; “…Dosyadaki kayıt ve belgelere göre; davalı … Bankası AŞ Mensupları Yardım ve Emekli Sandığı Vakfı’nın 506 sayılı Kanun’un Geçici 20 nci maddesi kapsamında bulunduğu, davacıların murisi …’a 01.04.1981 tarihinden itibaren Vakıftan yaşlılık aylığı bağlandığı ve murisin 26.03.2014 tarihinde vefat ettiği anlaşılmaktadır.
Davacılar ile davalı Vakıf arasında düzenlenen arabulucu anlaşmazlık tutanağı bulunmaktadır. Bunun yanında davacılar vekilinin davalı Vakfa başvurusuna dair 05.02.2021 tarihli dilekçesi de bulunmaktadır.
Yukarıda yer alan maddi ve hukuki açıklamalar ışığında; prim oranlarının düzenlendiği 506 sayılı Kanun’un 73 üncü maddesinin (B) bendine göre, hastalık sigortası priminin, sigortalının kazancının %11’i olduğu, bunun %5’inin sigortalı hissesi ve %6’sının işveren hissesi olduğu; (D) bendine göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları priminin, sigortalının kazancının %20’si olduğu, bunun %9’unun sigortalı hissesi ve %11’inin de işveren hissesi olduğu; Vakıf Senedinin 60 ıncı maddesine göre sigortalıların verecekleri primlerin, malullük, ölüm ve yaşlılık yardımlarını karşılamak için %9 ve hastalık sigortasını karşılamak üzere %5 olduğu, sigortalının kazancından Vakıf tarafından alınan %14 oranındaki primin 506 sayılı Kanun’un 73 üncü maddesinde açıklanan prim oranları ile uyumlu olduğu, Vakfın çalışanlardan bu oran üzerinde prim kesintisi yapmadığı, Vakfın mensuplarına bağladığı aylığın miktarının Vakıf Senedine göre belirlendiği ve davacıların iddiasının aksine sigortalıdan kesilen %14 oranındaki primin tamamının aylıklara tahsisinin (yaşlılık aylığı hesabında dikkate alınmasının) söz konusu olmadığı, yaşlılık aylığı miktarının sigortalıdan kesilen primin oranına göre değil prime esas kazanç ve Vakıf Senedi dikkate alınarak belirlenmesi nedeniyle davacıların iddiasının hukuki bir temelinin bulunmadığı anlaşılmakla, “fazladan yapılan kesintilerin öncelikle yaşlılık aylığına intibakının yapılması, bu intibakın sonucu olarak bugüne kadar eksik ödemeden kaynaklanan emekli maaşı farklarının geçmişe dönük ödenmesi, intibakın mümkün olmaması halinde fazladan yapılan kesintilerin ödenmesi” istemlerinin yasal dayanağının bulunmadığı; davalı … Bankası A.Ş. Mensupları Yardım ve Emekli Sandığı Vakfı olduğu halde karar başlığına davalı olarak Yapı ve Kredi Bankası Anonim Şirketi yazılması hatalı ise de tashih şerhi ile davalı ünvanının düzeltildiği anlaşılmakla; istinaf sebepleri de gözetilerek yapılan inceleme sonucunda, davanın reddine dair İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından…” gerekçesiyle istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili; %14 oranında prim kesintisi yapıldığını, İlk Derece Mahkemesince %5 lik kısmın sağlık primine hasredilmesinin doğru olmadığını, sağlık harcamalarının banka tarafından gerçekleştirildiğini, davalı Vakfın böyle bir hizmet vermediğini, zaman aşımının söz konusu olmadığını olsa bile Vakıflar Genel Müdürlüğü Denetim Raporundaki sürenin dikkate alınması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, sigorta prim kesintilerinin aylığa yansıtılması aksi takdirde fazla prim ödemelerinin iadesine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun’un 73 üncü maddesi, Geçici 20 nci maddesi, 5510 sayılı Kanun’un Geçici 20 nci maddesi, Davalı Vakıf Senedi.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacılar vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
12.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.