YARGITAY KARARI
DAİRE : 10. Hukuk Dairesi
ESAS NO : 2022/11652
KARAR NO : 2022/14075
KARAR TARİHİ : 10.11.2022

Mahkemesi :İş Mahkemesi
No :

Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde bozma ilamına uyarak davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi … tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Dava, 5510 sayılı Kanun’un geçici 7/1’inci maddesi uyarınca uygulama alanı bulan, mülga 506 sayılı Kanun’un 79/10 hükmü uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re’sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.
Somut olayda; davacının davalı nezdinde 01.05.1992 – 13.10.2008 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının tespitini talep etmiş, bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Davalı … adına tescilli 05.03.2003 – 31.10.2008 tarihleri arasında kanun kapsamında olan … sicil sayılı, 06.07.1993 tarihinde kanun kapsamına alınmış … sicil nolu işyeri ve 15.05.2000 – 31.12.2001 tarihleri arasında … sicil sayılı işyerleri bulunmaktadır. Davacının 10.03.2008 – 30.09.2008 tarihleri arasında … sicil nolu işyerinden bildirimi yapılmış olup, 12.12.1994 tarihinde kurumun kontrol memurlarınca tutulan durum tespit tutanağında … sicil nolu işyerinde sigortasız çalışan işçiler tespit edilmiştir. Davanın kısmen kabulüne dair önceki karar Dairemizin 03.10.2018 tarihli ilamıyla; 12.12.1994 tarihli durum tespit tutanağında adı geçen çalışanlardan, aynı çevrede işyeri olan işveren ya da bu işverenlerin çalıştırdığı kişilerden re’sen saptanacak tanıkların bilgi ve görgülerine başvurulması gerektiği yönlerinden bozulmuş olmasına rağmen bozma gereği yerine getirilmeden karar verildiği anlaşılmaktadır.
09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargitay İçtihadı Birleştirme kararında da açıkça vurgulandığı üzere, bir Mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda; Mahkeme yönünden o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine bozma kararında açıklanan hukuki esaslar çerçevesinde hüküm kurmak yükümlülüğü doğar. Bu hukuki aşama “usuli kazanılmış hak” olarak adlandırılır. Bu hukuki müessese Mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararındaki esaslar ve istenilenler kapsamında işlem yapmak ve hüküm kurma zorunluluğunu getirir.
Bu itibarla, 12.12.1994 tarihli durum tespit tutanağında adı geçen çalışanlar tanık olarak dinlenilmeli, zabıta araştırmasıyla aynı çevrede işyeri olan işveren ya da bu işverenlerin çalıştırdığı kişilerden re’sen tanık tespiti yapılarak davacının çalışması ile ilgili bilgi ve görgülerine başvurulmalı, dinlenen tanıklara ilişkin iş yeri ve çalışma kayıtları, hizmet cetvelleri celp edilerek beyanları denetlenmeli, bu şekilde davacının kayıtlarda görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu yeterince araştırılmalı; toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır
SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 10/11/2022 gününde oybirliğiyle karar verildi.